Dr. Tariq Hemo
Peyama pîrozbahiyê ya ku rêberê Partiya Karkerên Kurdistanê Ebdulah Ocalan ji desteya edîtoriya kovara “Kominal”ê re bi boneya derketina hejmara wê ya yekem şand, dikare wekî çarçoveyeke teorîk a siyasetên giştî yên qonaxa nû ya ku tevgera kurd li bakurê Kurdistanê tê re derbas dibe û diafirîne, were dîtin.
Kovara nû dê dengê tevgera kurd li Tirkiyayê be û dê cihê “Serxwebûn”ê bigire ku hejmara wê ya yekem di sala 1978an de hatibû weşandin. “Serxwebûn” raman, teorî û analîzên rêberên tevgerê yên di derbarê rewşa kurdan û pêşketinên çalakiyên siyasî û leşkerî yên li dijî dewleta Tirkiyayê de hildigirt. Niha, weşana wê rawestandiye û kovara “Komînalê” şopa wê girtiye ku dê giraniyê bide qonaxa “aştî û civaka demokratîk” ya ji hêla Ocalan ve di banga xwe ya dîrokî ya sibata 2025an de, hatiye ragihandin.
Di peyama xwe de, Ocalan giringiya derbasbûna ji platforma nû ya nîqaşên teorîk ber bi avakirina gotareke medyayî ya dînamîk ve tekez dike ku bikaribe hemû pirsên civaka kurd ên der barê vê qonaxa nû de çare bike. Ew têkilî û tevlîbûneke dînamîk bi civakê û nîqaşên berdewam ên di nav wê de dixwaze. Herwiha ew leza bilez dixwaze ku bi daxwazên demê re hevaheng be, bi vî rengî rê bide dûrketina ji gotara teorîk û tenê ravekirina têgihan. Ji bo Ocalan, ev “nêzîkatiya medyaya nû” tê wateya tevlîkirina civakê di siyasetê de, daketina ji qada teoriyê ber bi rastiya jiyanî û qada pratîkî ve ku li wir pirs ji her alî ve di derbarê bingeha vê qonaxa nû, guhertinên ku ew ê bîne û heta xwezaya berpirsiyariyên ku ew ê li ser civakê ferz bike, nemaze li ser “girseya hiûk” a ku projeya têkoşîna kurd li Bakurê Kurdistanê û li bajar û metropolên mezin ên Tirkiyayê hildigire, derdikevin holê.
Ocalan gotarekê dixwaze ku rêça çalakiyê destnîşan bike, gav û qonaxên rêxistinkirina civakê destnîşan bike û “rêbazên pratîkî çêbike.” Gotareke ku bikare bersiveke guncaw û berfireh bide pêdiviyên qonaxa “aştî û civaka demokratîk” ku dê qonaxa avakirina rêxistina civakî be – ango qonaxa “avakirina komunal”. Ev rêxistinkirin, amadekirin û perwerdekirina civakê ji bo ku ji hêla siyasî ve hişyar be, qonaxa heyî û tiştên ku li pişt wê ne fam bike û bikare “şiyankirina civakî” bi dest bixe, vedihewîne. Armanca vê şiyankirinê ew e ku kurdan veguherîne aktorên siyasî û çêkerên siyasrtê yên sereke, hem di nav Kurdistan û Tirkiyayê de, hem jî li derveyî wê.
Ev nîqaş pêdivî bi destnîşankirin û diyarkirina parametreyên xebata rêxistinî heye, ne tenê teorîzekirin û jinûveşîrovekirina prensîbên bingehîn û titştên şîrovekirî ji nû ve şîrove bike. Herwiha dûrî li gotûbêjên teorîk ên elîtîst ku tenê tevlihevî û nezelaliyê diafirîne dema ku hewl didin bersivan bidin. Berevajî vê, tiştê ku pêwîst e rêbernameyên zelal ji bo civakê ne ku vediguherin plan û çalakiyên pratîkî li ser erdê, kûrkirina rêxistina civakê û rêberiya welatiyên kurd dikin da ku rêyên ku hebûna wan piştrast dikin û kesên li ser desthilatê neçar dikin ku mafên wan nas bikin û wan wekî aktorên bibandor û hevkarên biryardanê qebûl bikin, hilbijêrin.
Ji bilî rakirina barê qonaxa “aştî û civaka demokratîk”, platforma nû pêwîst e ku dîroka kurd lêkolîn bike. Hemî ji bo ku “kurdê nû” yê ku ji dîrokeke tijî trajediyan û qirkirinan dest pê dike, amade bike da ku xwe di nihayekê de bi cih bike ku ew bikare wê dîrokê “sererast bike” û “ji nû ve binirxîne” û kesayetiyeke nû ava bike ku depoya “nîv sedsalê” têkoşîn û qurbanîdanê çalak bike, da ku rastiyeke nû ava bike ku tê de ew aktor e û ne objekt e.
Qonaxa berê ya têkoşînê, rizgarkirina kurdan ji qirkirina çandî bû. Ew qonaxek bû ku tê de ciwanên kurd (herwiha tirkên şoreşger) red kirin ku piştî tehemûlkirina qirkirin û siyasetên asîmîlasyonê, kurd wekî laşek bêcan bimînin. Van ciwanan red kirin ku kurdan wekî mirî qebûl bikin; li şûna wê, wan destê wan girtin, wan teşwîq kirin ku rabin û serhildanê bikin, bi vî rengî hebûna xwe tekez kirin û ji her kesî re nîşan dan ku agirê têkoşîna kurdan hîn jî di bin xweliyê de dişewite, dikare ji nû ve pê bikeve da ku rêya azadiyê ronî bike û zincîrên zilmê bişewitîne. Di wê rojê de, 50 sal berê, Ocalan û hevalên wî hevoka “Em dikarin ji rastiya gelê xwe hêzê bistînin” gotin. Ev hevok civaka kurd anî vê qonaxê ku hebûna wê tê tomarkirin û xurt kirin û hebûna wê ya siyasî jî tê tekez kirin. Bi gotinên Ocalan, tevgera kurd mîsyona xwe ya ferzkirina “hebûna kurd” li ser her kesî bi cih anî û nîqaşa li ser kavilên “çandî” û “zanistî” yên ku ji hêla sazûmana fermî ya tirk ve di derbarê “tirkên çiyayî” û tecrîda wan (windabûna wan!) de ku bi hezaran salan dom kir, bi dawî kir, wan ji “tirk” veguherand “kurd”! Li vir, bi gotinên Ocalan, tevgera kurd destkeftiyek “antropolojîk” û “ontolojîk” bi dest xist, rastiyê wekî xwe saz kir û herwiha prestîj û rûmeta zanistê vegerand.
Niha pir girîng e ku “kurdên heyî”, digel ziman û çanda wan, beşdarbûna wan a siyasî misoger bikin û têkoşîna demokratîk ji bo azadiya wan a tevahî bidomînin. Serdema “sosyalîzma damezrandî” û serdema “şerê rizgariya neteweyî” bi dawî bûne, lê serdemeke nû ya “aştî û civaka demokratîk” dest pê dike. Di vê serdema nû de, kurd dê bi coş, bawerî û têgihaştineke kûrtir a hemî pêşketin û guhertinên li dora wan diqewimin amade, çalak be, beşdar bibe û bûyeran şekil bide. Ev hemû dê bi “pêşxistina teoriyek modernîteya demokratîk, çêkirina bernameyek ji bo civaka demokratîk û xurtkirina siyaseta demokratîk” were bidestxistin. Bloka avahiyê ya yekem û herî girîng di van hemûyan de avakirina komunan e – rêxistina civakî ya destpêkê – û seferberî û yekbûna li dora wê ye da ku tevahiya avahiya “civakek demokratîk” a bi hişkî damezrandî biafirîne, ya ku biryar û têgihaştina wê ya rastiyê li ser bingehek zexm û hişmend e.
Di nivîsa nameyê de, Ocalan dibêje: “Kovara *Kominal*ê ku di qonaxek dîrokî ya taybetî de dest bi weşanê kir, pabendbûna xwe bi van hemû karan ragihand. Navê wê bi xwe biryardariya wê ya ji bo pêkanîna wan piştrast dike. Ji ber vê yekê, ev hejmara nû divê ne tenê wekî weşanek were dîtin, lê belê wekî dengê avakirina civakî, siyasî û îdeolojîk ji bo vê serdema nû ku rolek rêber û rêwerz dilîze. Bê guman, hewldana avakirina çarçoveyek teorîk a zexm girîng e, lê daxwazên vê serdema nû hewce dike ku mirov balê bikişîne ser prensîbên rêxistina pratîkî. Divê ev xebat di pêvajoya avakirina civakî de roleke pêşeng bilîze, ji ber ku ev serdema nû dê serdema rêxistina civakî be. Ev di heman demê de pêwîstiya xebata hevkar di projeyên avakirinê de ku bi giyanekî komî ya di îdeolojiya rêxistina civakî de kok digire, nîşan dide. Siyasetek weşanê ku xwerêxistinkirina gel, rêxistina civakê, encumen, koperatîf, rêxistinên jin û ciwanan û jinûveavakirina exlaqî û çandî dide pêş, dê giyanê vê serdema nû binimîne, ji ber ku civakeke demokratîk nikare mezin bibe an jî bidome ji bilî têkiliyên rêxistinkirî di jiyana rojane de. Ji ber vê yekê, ev siyaset, ligel kûrahiya teorîk, divê bala xwe bide pratîkî jî. Pêvajoya rêxistinî û rêbazên wê û rêyên pêşveçûna wê.” Li gorî vê, tiştê ku pêwîst e platformek e ku rêberî û rêwerdana welatiyê kurd bike da ku ji hêla siyasî ve hişyar be, di “rêxistina civakê” de bibe yek û beşdarî şekildana avahiya vê yekîtiyê bibe û hişmendiya neteweyî û demokratîk di nav beşên civaka kurd û beşên pêkhateyên din de li Kurdistan û Tirkiyayê belav bike.
