{"id":917,"date":"2023-07-16T12:07:42","date_gmt":"2023-07-16T12:07:42","guid":{"rendered":"https:\/\/nlka.net\/ku\/?p=917"},"modified":"2023-07-21T11:05:18","modified_gmt":"2023-07-21T11:05:18","slug":"soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nlka.net\/ku\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\/","title":{"rendered":"\u015eore\u015fa bol\u015fev\u00eekan.. \u201c\u015eeva qedir\u00ea\u201d ya kurd \u00fb tirkan"},"content":{"rendered":"<blockquote><p><strong>HIS\u00caN CIMO<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p>T\u00eak\u00e7\u00fbna dewleta osman\u00ee di \u015fer\u00ea Balkan\u00ea ya sala 1913yan da, ne wek\u00ee t\u00eak\u00e7\u00fbn\u00ean xwe y\u00ean ber\u00ea b\u00fbn; ku civak\u00ean misliman \u00ean ku ji al\u00eey\u00ea osman\u00eeyan ve dihatin bir\u00eavebirin, \u00ead\u00ee bawer\u00eeya xwe bi v\u00ea dwelet\u00ea di xweragirtina li beramber\u00ee jihol\u00earakirin\u00ea, nema. Her wiha, tevger\u00ean netewey\u00ee li derdora \u00eemperator\u00eey\u00ea z\u00eade b\u00fbn, da ku xwe ji t\u00eak\u00e7\u00fbna teqez rizgar bikin, ji nava wan tevger\u00ean ereb\u00ee y\u00ean ku pi\u015ftgir\u00eeya xwe ji Bir\u00eetanyay\u00ea digirtin.<\/p>\n<p>\u015eer\u00ea Balkan\u00ea di navbera\u00a0 Dewleta Osman\u00ee \u00fb dewlet\u00ean Yekit\u00eeya Balkan\u00ea \u201cBulgaristan, Sirbistan, Y\u00fbnanistan \u00fb Montenegro\u201dda r\u00fb da. \u015eer di cotmeha 1912an da dest p\u00ea kir \u00fb di 30\u00ea gulana 1913an bi \u00eemzekirina Hevpeymana London\u00ea bi daw\u00ee b\u00fb. Di encam\u00ea da, Dewleta Osman\u00ee piran\u00eeya axa ewropay\u00ee ya di bin serwer\u00eeya w\u00ea da winda kir \u00fb ji ber b\u00fbyer\u00ean ku pi\u015ftra \u00e7\u00eab\u00fbn, Albanya hate avakirin.<\/p>\n<p>Her wiha ji bo hemwelat\u00eey\u00ean Kurdistan\u00ea j\u00ee, \u015fer\u00ea Balkan\u00ea wek\u00ee destp\u00eaka senaryoyeka ku j\u00ea ditirs\u00eeyan, ji ber ku piran\u00eeya erd\u00eengar\u00eeya bi nakok a di navbera ermen \u00fb kurdan da, du nav\u00ea ji bo yek ax\u00ea heb\u00fb; Kurdistan \u00fb Ermenistan. Pirt\u00fbka Dogan \u00c7et\u00eenkaya ya bi nav\u00ea \u201cIthad \u00fb Tereq\u00ee \u00fb Tevgera Boykot\u00ea\u201d behsa atmosf\u00eara civak\u00ee ya w\u00ea dem\u00ea \u00fb milet ji \u00e7i ditirs\u00eeya, dikir.<\/p>\n<p>Nav\u00ea Komeleya Deryay\u00ee \u201cDonanma Cemiyeti\u201d wek\u00ee yek ji bir\u00eaxistin\u00ean \u00e7alak li D\u00eeyarbekir\u00ea di nava Tevgera Boyokt\u00ea da li dij kel\u00fbpel\u00ean dewlet\u00ean Ewropay\u00ea \u00fb di demeka kurt da, veguher\u00ee boyotkirina kel\u00fbpel\u00ean xirist\u00eeyanan di h\u00fbndir\u00ea Dewleta Osman\u00ee da. Her wiha, ev komele sala 1909an bi armanca komkirina al\u00eekar\u00eey\u00ea ji bo h\u00eaz\u00ean deryay\u00ee y\u00ean osman\u00ee ku ji h\u00eaz\u00ean deryay\u00ee y\u00ean Y\u00fbnanistan\u00ea pa\u015fda mab\u00fb, hate avakirin. Ji al\u00eeyek\u00ee din ve j\u00ee, n\u00fb\u00e7ey\u00ean t\u00eak\u00e7\u00fbn\u00ean Dewleta Osman\u00ee di demek\u00ea ku bir\u00eaveber\u00eeyeka pir xerab a s\u00eestema bac\u00ea heb\u00fb, ji milet ra dihat. Lewra her kes di k\u00ea\u015feya exlaq\u00ee da b\u00fbn. Gelo div\u00ea ew z\u00fb bikevin tevger\u00ea da ku rej\u00eema gendel\u00eey\u00ea bi daw\u00ee bikin? Eger wisa kirin, w\u00ea bibin bindest\u00ea serwer\u00eeya xirist\u00eeyay\u00ean ermen \u00fb y\u00fbnanistan\u00ee? Eger giran\u00ee ji van herdu pirsan ra ney\u00ea day\u00een, w\u00ea f\u00eamkirina tevgera netewey\u00ee ya kurd\u00ee di w\u00ea dem\u00ea da, ne p\u00eakan be.<\/p>\n<p><strong>\u00c7ima kurd \u015feva Lozan\u00ea b\u00eadeng b\u00fbn?<\/strong><\/p>\n<p>Di rast\u00eey\u00ea da, b\u00fbyer\u00ean gi\u015ft\u00ee bi awayek\u00ee xurt n\u00ee\u015faney\u00ean tevgera kurd\u00ee di \u00e7aryeka yekem a sedsala 20\u00ee (1900-1925) x\u00eaz kirin \u00fb encam\u00ean ku em di v\u00ea l\u00eakol\u00een\u00ea da n\u00eeqa\u015f dikin, d\u00eeyar dike ku heta ber\u00eeya \u00eemzekirina li ser Hevpeymana Lozan\u00ea, nakok\u00eey\u00ean tirk\u00a0 \u00fb kurdan h\u00eena ne ya sereke b\u00fb. Ev id\u00eea t\u00ea pi\u015ftrastkirin, ji ber ku derfeta kurdan b\u00fb roja pi\u015ft\u00ee \u00eemzekirina hevpeyman\u00ea rabin ser\u00eehildan\u00ea, l\u00ea ji ber du faktor\u00ean sereke nehi\u015ftin ku kurd bi v\u00ea gav\u00ea rabin; a yekem ku siyaset, metirs\u00ee \u00fb gef\u00ean \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea Yekem (avakirina dewleta Ermenistan\u00ea di nava xwe da\u00a0 6 w\u00eelayetan dihew\u00eene \u00fb kurd j\u00ea werin ko\u00e7berkirin) heta niha di zihn\u00eeyeta siyas\u00ee ya kurdan da mab\u00fb \u00fb ya duyem j\u00ee ku kurd k\u00fbrah\u00ee \u00fb metirs\u00eey\u00ean Lozan\u00ea li ser siberoja xwe di Tirk\u00eeyaya n\u00fb da anal\u00eez nekirin. Faktora yekem, b\u00eadeng\u00eeya kurdan a li ser Lozan\u00ea di meh\u00ean w\u00ea y\u00ean destp\u00eak\u00ea da pi\u015ft\u00ee \u00eemzekirin\u00ea d\u00eeyar dike\u00a0 \u00fb dema ku kurd t\u00eagiha\u015ftin ku Lozan \u00e7i ye \u00fb heta k\u00eejan ast\u00ea rewab\u00fbn da jihol\u00earakirina kurdan ji j\u00eeyana siyas\u00ee ya siberoja komara n\u00fb, \u015fore\u015f di 14\u00ea sibata 1925an da, ragihand.<\/p>\n<p>Rast\u00eey\u00ean s\u00eenordar \u00ean ku vediger\u00eey\u00ean ber\u00eeya \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea Yekem, hewldan\u00ean kurdan \u00ean xwendina nakok\u00eeya sereke ku di navbera kurd \u00fb tirkan da, e\u015fkere dike. Ev j\u00ee herdu hewldan ku ji al\u00eey\u00ea fermandar Ebdulrezaq Bedirxan hatin kirin, li ser esas\u00ea ku Dewleta Osman\u00ee dest ji kurdan berde, ne li ser esas\u00ea dijminah\u00eeya tam li dij dewlet\u00ea \u00fb terc\u00eehkirina dewlet\u00ea ji ermen \u00fb r\u00fbsan li ser kurdan. Bi gotineka ku, di n\u00ear\u00eena wan da Dewleta Osman\u00ee bi erka xwe li hember\u00ee wan ranedib\u00fb.<\/p>\n<figure id=\"attachment_919\" aria-describedby=\"caption-attachment-919\" style=\"width: 357px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-919 size-publisher-md\" src=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Picture1-2-1-357x210.jpg\" alt=\"\" width=\"357\" height=\"210\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-919\" class=\"wp-caption-text\">Komek ji dildar\u00ean kurd \u00fb tirkan li Istenbol\u00ea da ku be\u015fdar\u00ee \u015fer\u00ea Balkan\u00ea bibin\/Ar\u015f\u00eeva bir\u00eatan\u00ee<\/figcaption><\/figure>\n<p>Her wiha, wek\u00ee ku me di destp\u00eaka r\u00eazel\u00eakol\u00een\u00ean li ser Lozan\u00ea da j\u00ee an\u00ee ziman, di pay\u00eeza sala 1913an da, m\u00eer\u00ea kurdan Ebdulrezaq\u00a0 Bedirxan nameyeka hi\u015fyar\u00ee ji kurdan ra derbar\u00ea heb\u00fbna planek\u00ee navdewlet\u00ee ya berfireh ku Dewleta Osman\u00ee ne\u00e7ar dike dest ji be\u015fek mezin a axa xwe li bakur\u00ea Afr\u00eekay\u00ea \u00fb Anadolyay\u00ea pi\u015ft\u00ee t\u00eak\u00e7\u00fbna giran di \u015fer\u00ea Balkan\u00ea da berde, r\u00eakir. Di w\u00ea dem\u00ea da, dihat gotin ku h\u00eaz\u00ean mezin bingeh\u00ean damezrandina dewleta Ermenistan\u00ea di s\u00eenor\u00ea her\u015fe\u015f w\u00eelayet\u00ean bor\u00ee da dane, ku r\u00eajeya kurdan %80 b\u00fb li gor\u00ee nameya Bedirxan. Di heman dem\u00ea da, Ebdulrezaq Bedirxan dib\u00eaje: \u201cEger ku hik\u00fbmeta osman\u00ee dest ji kurdan bernede, w\u00ea Konstant\u00eenopol\u00ees \u00fb Asyaya pi\u00e7\u00fbk\u00a0 winda bike.\u201d (Hogir Tahir Tewf\u00eeq-kurd \u00fb pirsa Ermenistan\u00ea-r.758,760).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Di w\u00ea p\u00eavajoy\u00ea da, ango di navbera derbeya Ithad \u00fb Tereq\u00ee \u00fb heta ragihandina komara Tirk\u00eeyay\u00ea, H\u00eaz\u00ean Siwaran (y\u00ean ku bi Hem\u00eed\u00eey\u00ea dihatin naskirin) h\u00eaza her\u00ee mezin a par\u00eazvan\u00ean kurdan b\u00fb, an j\u00ee di \u00e7av\u00ean wan da wisa b\u00fbn. Ji bo \u015firovekirina v\u00ea yek\u00ea, div\u00ea em vegerin \u00e7and salan ber\u00ea.<\/p>\n<p>Di adara 1909an da, li dij koma Itad \u00fb Tereq\u00ee ser\u00eehildanek \u00e7\u00eab\u00fb, l\u00ea bi awayek\u00ee lezg\u00een ev ser\u00eehildan b\u00eabandor b\u00fb. Ev j\u00ee mijara sereke ya n\u00eeqa\u015f\u00ean \u015e\u00eax Se\u00eed N\u00fbrs\u00ee Kurd\u00ee b\u00fb, ku ew j\u00ee ji yek ji kes\u00ean bi pi\u015ftgir\u00eeya komeleya El-Mihemed\u00ee ya ser\u00eehildana t\u00eak\u00e7\u00fby\u00ee ku di komb\u00fbnek\u00ea da 100 hezar kes li Ayasofyay\u00ea amade b\u00fbn, dihate tawanbarkirin.<\/p>\n<p>L\u00eakol\u00eener \u00fb d\u00eeroknas\u00ea kurd Cel\u00eel\u00ea Cel\u00eel di pirt\u00fbka xwe ya bi nav\u00ea \u201cTevgera kurd\u00ee di serdema n\u00fbjen da\u201d da, behsa b\u00fbyereka p\u00eakenok\u00ee dike, li ser \u015fandina bir\u00eaveber\u00ean kurdan li Amed\u00ea navenda giran\u00eeya yekem a di siyaset\u00ean kurd\u00ee da, nameyeka p\u00eerozbah\u00eey\u00ea ji sultan Ebdulhem\u00eed\u00ea duyem ra li ser xelasb\u00fbna ji derbekaran pi\u015ft\u00ee b\u00fbyera komeleya El-Mihemed\u00ee li Istenbol\u00ea. Ji bir\u00eaveber\u00ean kurdan ra nedihatib\u00fb gotin ku it\u00eehad\u00eeyan sultan li ser desthildar\u00eey\u00ea rakirin \u00fb t\u00ea texm\u00eenkirin ku name giha\u015fte cih\u00ea xwe, ango it\u00eehad\u00eeyan.<\/p>\n<p><strong>Elw\u00eeya Hem\u00eed\u00eey\u00ea \u00fb Ta\u015fnaq<\/strong><\/p>\n<p>Par\u00e7eb\u00fbna kurdan derbar\u00ea \u015fert\u00ea duyem (jin\u00fbveakt\u00eevkirina dest\u00fbr\u00ea) ne ten\u00ea n\u00ear\u00een b\u00fb, l\u00ea bel\u00ea h\u00eaza \u00e7ekdar a mezin di dest\u00ea seroke\u015f\u00eer\u00ean di foc\u00ean Hem\u00eed\u00eey\u00ea da man \u00fb bir\u00eaveber\u00ea wan di w\u00ea dem\u00ea da bir\u00eaveber\u00ea d\u00eerok\u00ee y\u00ea qeb\u00eeleya heyderan a kurd Kor His\u00ean Pa\u015fa, ku ji komkuj\u00eeya iht\u00eehad\u00eeyan li dij foc\u00ean Hem\u00eed\u00eey\u00ea li de\u015fta M\u00eard\u00een\u00ea \u00fb \u015fopandina \u00cebrah\u00eem Pa\u015fa Mil\u00ee ku w\u00ea dem\u00ea li n\u00eaz\u00ee Hesek\u00ea j\u00eeyana xwe ji dest da, netirs\u00eeya. Kor His\u00ean Pa\u015fa liberxwedanek li dij It\u00eehad \u00fb Tereq\u00ee bi r\u00ea ve bir \u00fb koma derbkar ne\u00e7ar kir ku dest ji hol\u00earakirina foc\u00ean Hem\u00eed\u00eey\u00ea berdin, ten\u00ea bo guhartina nav \u00fb k\u00eamkirina \u00e7ekdarb\u00fbna wan s\u00eenordar man. L\u00ea jihol\u00earakirina v\u00ea h\u00eaz\u00ea, daxwaza sereke ya part\u00eeya Ta\u015fnq\u00ea ya ermen\u00ee ji hik\u00fbmet \u00fb dewlet\u00ean Ewropay\u00ea b\u00fb.<\/p>\n<p>Di nava v\u00ea atsmof\u00eara tengkirina siwar\u00ean kurd a tekane \u00fb ya her\u00ee bi h\u00eaz, pa\u015fay\u00ea heyderan li dij it\u00eehad\u00eeyan \u00fb serok\u00ean kurdan \u00ean ku pi\u015ftgir\u00ee didan rakirina sultan derket \u00fb tev\u00ee bi hezaran ji h\u00eaz\u00ean ku ji \u00e7\u00eena kurdan a dij\u00ee guhartin\u00ea maye, bi xwe ra bir ser axa kurdan a li \u00ceran\u00ea. Li gor\u00ee n\u00ear\u00eena Cel\u00eel\u00ea Cel\u00eel, di pirat\u00eek\u00ea da tu \u00e7ek\u00ean siwar\u00ean kurdan li Kurdistan\u00ea bi veguhestina Kor His\u00ean Pa\u015fa h\u00eaz\u00ean xwe bo \u00ceran\u00ea, nema.<\/p>\n<p>Serok\u00ean kurdan hewl dan ku hewldan\u00ean hik\u00fbmeta osman\u00ee ya n\u00eaz\u00ee ermenan di navbera sal\u00ean 1908-1911an da, \u00ean ku dixwest v\u00ea h\u00eaz\u00ea b\u00ea \u00e7ek bikin, t\u00eak bibin. Her wiha, Ebdulrezaq Bedirxan bal ki\u015fand ser v\u00ea hewldan\u00ea, ne wek\u00ee armancgirtina siwar\u00ean e\u015f\u00eeran \u00ean b\u00easer\u00fbber wek\u00ee pi\u015ftra di d\u00eeroka n\u00fbjen da ji al\u00eey\u00ea piran\u00eeya niv\u00eeskar \u00fb akadem\u00eesyan\u00ean kurd wisa hate binavkirin, l\u00ea bel\u00ea hi\u015f\u00eeyar\u00ee li ser \u201cb\u00ea\u00e7ekkirina kurdan\u201d da. (Hogir Tahir Tewf\u00eeq-r.716).<\/p>\n<p>Ebdulrezaq Bedirxan ber\u00eeya \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea Yekem dikar\u00eeb\u00fb komek ji \u015f\u00eax\u00ean neq\u015f\u00eebend\u00eey\u00ea bi serokat\u00eeya Mela Sel\u00eem\u00ea Bedl\u00ees\u00ee bi al\u00eey\u00ea xwe ve b\u00eene, da ku li dij siyaseta Bir\u00eetanyay\u00ea ya ku li ser biryara osman\u00ee hakim e \u00fb di \u015fer\u00ean mezin da bibin al\u00eegir\u00ea R\u00fbsyay\u00ea. Ev j\u00ee guhartineka mezin e, ku \u015f\u00eax\u00ean neq\u015f\u00eebend\u00eey\u00ea y\u00ean kurdan y\u00ean may\u00ee j\u00ee di nav da ne. Lewra, biryareka rad\u00eekal cara yekem li dij Sulten\u00eeyeta Osman\u00ee hate girtin, ji ber ku l\u00ea din\u00earin ku pi\u015ft\u00ee derbeya li dij sultan Ebdulhem\u00eed a sala 1908an, ji \u00eeslam\u00ea cuda b\u00fbye \u00fb biryar\u00ean w\u00ea di dest\u00ea ermen \u00fb bir\u00eetan\u00eeyan da ne.<\/p>\n<p>Ebdulrezaq ji neraz\u00eeb\u00fbna neq\u015f\u00eebend\u00eeyan a hatina it\u00eehad\u00eeyan li ser desthildar\u00eey\u00ea bi kar an\u00ee, da ku bi tecrubeyeka cuda \u00fb ti\u015fta ku hema bib\u00eaje ne p\u00eakan b\u00fb, p\u00eak b\u00eene.<\/p>\n<p>Ber\u00eeya \u00e7end sal\u00ean ne d\u00fbr, hevalend\u00eeyeka neq\u015f\u00eebend\u00eeya barzan bi serokat\u00eeya Ebdulselam Barzan\u00ee bi \u015f\u00eax\u00ean Nehr\u00ee \u00fb hevalbend\u00ean w\u00ee ra, di \u00e7av\u00ean tirkan da ne p\u00eakan b\u00fb. L\u00ea ev yek p\u00eak hat. Herdu al\u00eeyan nakok\u00eey\u00ean xwe dane al\u00eeyek\u00ee bi Ebdulrezaq Bedirxan ra \u00fb bi awayek\u00ee ve\u015fart\u00ee bi R\u00fbsyay\u00ea ra b\u00fbne yek. Di dema \u015fore\u015fa Mela Sel\u00eem\u00ea Bedl\u00ees\u00ee da, \u015f\u00eax\u00ean Barzan ketin nava tevger\u00ea. \u015e\u00eax Ebdulselam demeka kurt rev\u00eeya \u00fb \u00e7\u00fb Urm\u00eeyey\u00ea \u00fb pi\u015ftra \u00e7\u00fb Tibl\u00ees\u00ea (Gurcistan\u00ea). Her wiha dema ku di r\u00ea da b\u00fb ji bo hevd\u00eetina Simko Axa, n\u00eaz\u00ee Bradost\u00ea, ew kete kem\u00een\u00ea \u00fb radest\u00ee osman\u00eeyan hat kirin \u00fb di daw\u00eeya sala 1914an da hat bidarvekirin.<\/p>\n<p>Ebdulrezaq Bedirxan \u201ckom\u00eeteyeka r\u00eanas\u00een\u00ea\u201d pi\u015ft\u00ee kongreyeka ve\u015fart\u00ee ya bir\u00eaveber\u00ean kurdan li Erzirom\u00ea di gulana 1913an da, ava kir. Endam j\u00ee di navbera al\u00eegirb\u00fbna Bir\u00eetanya \u00fb R\u00fbsyay\u00ea da, hatib\u00fbn par\u00e7ekirin.<\/p>\n<p>Hogir Tewf\u00eeq di pirt\u00fbka xwe \u201cKurd \u00fb pirsa Ermen\u00eestan\u00ea\u201dda dide d\u00eeyarkirin ku Ebdulrezaq Bedirxan, Mele Sel\u00eem\u00ea Bedl\u00ees\u00ee \u00fb Sey\u00eed El\u00ee \u00fb \u015e\u00eax \u015eehabd\u00een (ku ev herdu j\u00ee nev\u00eey\u00ean \u015f\u00eax\u00ea neq\u015f\u00eebend\u00eey\u00ea Celalud\u00een in \u00ea ji bajarok\u00ea X\u00eazan\u00ea) \u00fb serok\u00ea qeb\u00eeleya heyderan a kurdan a bi h\u00eaz His\u00ean Pa\u015fa, hewl didan ku destek\u00ea bidin R\u00fbsyay\u00ea \u00fb li dij dewleta osman\u00ee kar bikin.<\/p>\n<p>L\u00ea helwesta nev\u00eey\u00ea navdar \u00ea \u015f\u00eax\u00eet\u00eeya Nehr\u00ee Neq\u015f\u00eebend\u00ee Ebdulqadir Nehr\u00ee \u00fb kur\u00ea w\u00ee Ebdulah li Istenbol\u00ea, ne zelal b\u00fb. Lewra, His\u00ean Bedirxan bi tena xwe pi\u015ftgir\u00ee dida xeta Bir\u00eetanyay\u00ea, tev\u00ee v\u00ea yek\u00ea j\u00ee wek\u00ee serok\u00ea \u201ckom\u00eeteya r\u00eanas\u00een\u00ea\u201d ku dir\u00fb\u015fmeya serxweb\u00fbna Kurdistan\u00ea rakir, hate hilbijartin. L\u00ea di demeka kurt da, His\u00ean Bedirxan di hez\u00eerana 1913an da di rew\u015feka ne d\u00eeyar da hate ku\u015ftin \u00fb bir\u00eaveber\u00ean kurdan j\u00ee koma It\u00eehad \u00fb Tereq\u00ee wek\u00ee berpirs\u00ea ku\u015ftin\u00ea tawanbar kir. Her wiha, kovara \u201cRoj\u00ee kurd\u201d di hejmara xwe ya s\u00eayem da wefata w\u00ee tev\u00ee w\u00eaney\u00ea w\u00ee li ser berg\u00ea hejmar\u00ea belav kir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-920 size-publisher-lg aligncenter\" src=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Picture3-1-602x430.jpg\" alt=\"\" width=\"602\" height=\"430\" \/><\/p>\n<p>V\u00ea b\u00fbyer\u00ea, r\u00ea li p\u00ea\u015f\u00eeya kes\u00ean ku hewl didin bi R\u00fbsyay\u00ea ra lihev bikin vekir, \u00ean ku bernameyeka \u00a0li gor\u00a0 ermenan p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f kirin da ku r\u00fbsan qezenc bikin. Berovaj\u00ee His\u00ean Bedirxan ku di tevger\u00ean xwe da bal ki\u015fand ser jihol\u00earakirina ermen\u00ean ku pi\u015ftgir\u00eey\u00ea didin It\u00eehad \u00fb Tereq\u00eey\u00ea. Lewra, h\u00eav\u00eeya \u00e7eksazkirina \u201cr\u00eaderketin\u00ea\u201d siyaseta osman\u00ee da winda nekir, l\u00ea t\u00eema din bi bir\u00eaveber\u00eeya Ebdulrezaq Bedirxan dib\u00eene ku p\u00eaw\u00eest e osman\u00ee ber\u00eeya her ti\u015ft\u00ee ji Kurdistan\u00ea werin derxistin, da ku nikaribin benda gir\u00eaday\u00ee day\u00eena her\u015fe\u015f w\u00eelayetan (Wan, Bedl\u00ees, Erizrom, S\u00eewas, Xerb\u00fbt \u00fb Amed) p\u00eak b\u00eenin. Bi gotineka din, herdu al\u00ee ji avakirina dewleta netewey\u00ee ya ermenan ditirs\u00eeyan \u00fb her al\u00eeyek\u00ee r\u00eayek ji bo t\u00eakbirina v\u00ea plan\u00ea ji xwe ra hilbijart. Di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea da, Ebdulrezaq Bedirxan bi awayek\u00ee xemg\u00een\u00ee niv\u00eesand ku Dewleta Osman\u00ee ne\u00e7ar e dest ji her\u015fe\u015f w\u00eelayetan berde, ji bo paytext\u00ea, Konstant\u00eenopol\u00ea bipar\u00eaze.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Der\u00eey\u00ean R\u00fbsyay\u00ea girt\u00ee ne<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Vegera it\u00eehad\u00eeyan li ser desthildar\u00eey\u00ea sala 1913an, hi\u015ft ku kurd hewl bidin destek\u00ea ji R\u00fbsyay\u00ea wergirin. Di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea da, \u015f\u00eax Ebdulselam Barzan\u00ee hewldan\u00ean xwe y\u00ean ve\u015fart\u00ee heb\u00fbn \u00fb di encam\u00ea da, li Gurcistan\u00ea bi hin bir\u00eaveber\u00ean r\u00fbsan ra ber\u00eeya \u015fore\u015fa Bedl\u00ees\u00ea, civ\u00eeya.<\/p>\n<p>Mela Sel\u00eem\u00ea Bedl\u00ees\u00ea ku kesayeteka ol\u00ee ya neq\u015f\u00eebend\u00eey\u00ea ya navdar b\u00fb, fermandar\u00eeya tevgera le\u015fker\u00ee kir \u00fb di n\u00eesana 1914an da derbas\u00ee Bedl\u00ees\u00ea b\u00fb, l\u00ea ermen\u00ean li bajar li dij w\u00ee derketin, tev\u00ee ku lihevkirineka ber\u00ea heb\u00fb ku ermen b\u00eaal\u00ee bin. Ev yek j\u00ee ji ber ku encam\u00ean \u015fer\u00ea Balkan\u00ea bernameya siyaset\u00ean ermenan guhart \u00fb dixwestin ku dewleteka tam ava bikin. Her wiha, gotegot di navbera kurdan da hate belavkirin ku r\u00fbsp\u00eey\u00ean ermenan axa kurdan di navbera xwe da dabe\u015fkirin, da ku kurdan j\u00ea derxin.<\/p>\n<p>Bi destp\u00eakirina \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea Yekem, li Kurdistan\u00ea tevlihev\u00ee z\u00eade b\u00fb. Her wiha, be\u015fek ji kurd\u00ean h\u00earsb\u00fby\u00ee tev li h\u00eaz\u00ean osman\u00ee b\u00fb, da ku ermen \u00fb nest\u00fbr\u00eey\u00ean al\u00eegir\u00ean R\u00fbsyay\u00ea ceza bikin. Her wiha, niv\u00eeskar\u00ea pirt\u00fbka \u201cD\u00eeroka kurdan a n\u00fbjen\u201d David Mcdowell tund\u00eeya \u015fer\u00ea li Kurdistan\u00ea wiha bi nav kir: \u201cPaqijkirina etn\u00eek\u00ee \u00ead\u00ee b\u00fb h\u00eamaneka sereke di \u015fer da.\u201d<\/p>\n<p>Di dir\u00eajah\u00eeya sal\u00ean \u015fer da (1914-1918), kurd tu dozeka siyas\u00ee ya taybet bi wan ku ji bo w\u00ea \u015fer bikin, tune b\u00fb. Ji ber ku siyaset\u00ean \u201cl\u00eestoka navdewlet\u00ee ya mezin\u201d ji demeka dir\u00eaj ve, kurd rawestandib\u00fbn. Ten\u00ea ti\u015ftek heb\u00fb ku ji bo w\u00ea \u015fer bikin; ew j\u00ee parastina heb\u00fbna xwe ya f\u00eez\u00eek\u00ee, b\u00eay\u00ee ku bernameyek\u00ee siyas\u00ee ya netewey\u00ee di w\u00ee \u015fer da heb\u00ea, ji ber ku ne p\u00eakan b\u00fb xwe bidin al\u00ee ji bo hem\u00fb al\u00eey\u00ean netewey\u00ee \u00fb ol\u00ee. Rew\u015f wek\u00ee \u201cxefkeka xw\u00een\u00ee\u201d b\u00fb; be\u015fdarb\u00fbna nava \u015fer li k\u00ealeka osman\u00eeyan di daw\u00eeya ji bo berjwend\u00eey\u00ean tirkan ku serwer\u00eey\u00ea li kurdan bikin, l\u00ea eger dest ji osman\u00eeyan berdin w\u00ea Kurdistan bikeve bin dag\u00eerker\u00eeya r\u00fbs \u00fb ermenan.<\/p>\n<p><strong>Sar\u00eekam\u00ee\u015f.. Dergeh\u00ean dojeh\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Di b\u00fbyer\u00ean \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea Yekem da, gelek b\u00fbyer hene ku p\u00eaw\u00eest e l\u00eakol\u00eeneka d\u00eerok\u00ee li ser werin kirin, ji wan rew\u015fa kurdan pi\u015ft\u00ee t\u00eak\u00e7\u00fbna osman\u00eeyan di \u015fer\u00ea \u201cSar\u00eekam\u00ee\u015f\u201d\u00ea da bi bir\u00eaveber\u00eeya Enwer Pa\u015fa sala 1915an.<\/p>\n<p>General\u00ea alman Liman Von Sanders wek\u00ee \u015f\u00eawirmend\u00ea fermandar\u00eeya osman\u00ee ya le\u015fker\u00ee kar dikir \u00fb bi fermandar\u00ea osman\u00ee y\u00ea payebilind li ser en\u00eeyan Enwer Pa\u015fa ra, nakok b\u00fb. Ji bo Sanders, Enwer ten\u00ea wek\u00ee \u201cdi kar\u00fbbar\u00ean le\u015fker\u00ee da jokerek e\u201d (David Fromkin &#8211; Daw\u00eeya \u00cemperator\u00eeya Osman\u00ee- r.116). Lewra, Enwer ji xwe bawer dikir ku w\u00ea di \u00ear\u00ee\u015fa di l\u00fbtkeya zivistan\u00ea da bi ser bikeve \u00fb digot pi\u015ft\u00ee t\u00eakbirina r\u00fbsan, w\u00ea bi r\u00eaya Efganistan\u00ea Hindistan\u00ea vike. (Fromkin-r.117)<\/p>\n<p>\u00cad\u00ee \u015fer ji bo kurdan derbas\u00ee p\u00eavajoya xweparastin\u00ea b\u00fb, bi r\u00eaya h\u00eaz\u00ean xwecih\u00ee \u00fb e\u015f\u00eer\u00ee ku dest bi \u00ear\u00ee\u015fkirina h\u00eaz\u00ean R\u00fbsyay\u00ea ku ketib\u00fbn nava k\u00fbrah\u00eeya Kurdistan\u00ea, kirin. Be\u015fek ji van h\u00eaz\u00ean xwecih\u00ee di bin bir\u00eaveber\u00eeya seroke\u015f\u00eer\u00ean ku ber\u00ea di bir\u00eaveber\u00eeya Elw\u00eeya Hem\u00eed\u00eey\u00ea da b\u00fbn wek\u00ee His\u00ean Pa\u015fa Heyderan \u00fb M\u00fbsa Beg Mutek\u00ee. An j\u00ee bi fermandar\u00eeya bir\u00eaveber\u00ean ol\u00ee wek\u00ee \u015e\u00eax Se\u00eed\u00ea P\u00eeran \u00fb \u015e\u00eax Se\u00eed\u00ea N\u00fbrs\u00ee. L\u00ea agah\u00eey\u00ean hey\u00ee y\u00ean derbara \u00e7alakb\u00fbna bir\u00eaveber\u00ean kurdan ji al\u00eey\u00ea belgeyan da k\u00eam e \u00fb hin tevger\u00ean wan bi awayek\u00ee devk\u00ee bi r\u00eaya stran\u00ean gel\u00ear\u00ee \u00fb b\u00eeran\u00een\u00ean kesayet\u00ean kurd y\u00ean ku di w\u00ea dem\u00ea da heb\u00fbn\u00a0 \u00fb be\u015fdar\u00ee bir\u00eaveber\u00eeya \u015fer\u00ea li dij h\u00eaz\u00ean R\u00fbsyay\u00ea b\u00fbb\u00fb. Ten\u00ea \u015e\u00eax Se\u00eed\u00ea N\u00fbrs\u00ee bi xwe bi awayek\u00ee k\u00eam behsa be\u015fdarb\u00fbna xwe di nava fermandar\u00eeya h\u00eaz\u00ean her\u00eam\u00ee y\u00ean dij\u00ee h\u00eaz\u00ean R\u00fbsyay\u00ea li en\u00eey\u00ean Bedl\u00ees\u00ea \u00fb bakur\u00ea Wan\u00ea, kir.<\/p>\n<p>Dema ku Mustefa Kemal di buhara 1916an da giha\u015ft Bedl\u00ees\u00ea, di komkirina bermah\u00eey\u00ean h\u00eaz\u00ean osman\u00eeyan (art\u00ea\u015fa duyem, s\u00eayem, nehem \u00fb ya yazdehem) da \u00fb di f\u00eenansekirina \u00ear\u00ee\u015fa dijber da zehmet\u00ee did\u00eet, ku di daw\u00eey\u00ea da ev \u00ear\u00ee\u015f t\u00eak \u00e7\u00fb \u00fb tevah\u00eeya her\u00eama ji Wan\u00ea heta Bedl\u00ees, M\u00fb\u015f \u00fb Erzirom\u00ea ketin dest\u00ea h\u00eaz\u00ean R\u00fbsyay\u00ea.\u00a0 Di w\u00ea p\u00eavajoy\u00ea da, \u015e\u00eax Se\u00eed\u00ea N\u00fbrs\u00ee d\u00eel hate girtin, her wiha h\u00eaz\u00ean xweparastina kurdan rast\u00ee \u015fkestinek\u00ea hatin. Di encam\u00ea da, ko\u00e7ber\u00eeyeka bi kom\u00ee ya kurdan ji her\u00eam\u00ean dag\u00eerkir\u00ee \u00e7\u00eab\u00fb \u00fb h\u00eaz\u00ean ermen\u00ee y\u00ean ku bi h\u00eaz\u00ean R\u00fbsyay\u00ea ra b\u00fbn, di her\u00eam\u00ean n\u00fb da bi p\u00ea\u015f ketin, di bin fermandar\u00eeya general\u00ea ermen \u00ea navdar Andranik Ozanyan.<\/p>\n<figure id=\"attachment_921\" aria-describedby=\"caption-attachment-921\" style=\"width: 357px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-921 size-publisher-md\" src=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Picture4-1-357x210.jpg\" alt=\"\" width=\"357\" height=\"210\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-921\" class=\"wp-caption-text\">\u015eervan\u00ean ermenan li en\u00eeya Wan\u00ea sal 1915\/Ar\u015f\u00eeva bir\u00eatan\u00ee<\/figcaption><\/figure>\n<p>Nex\u015feya sala 1917an, t\u00eak\u00e7\u00fbna hem\u00fb \u00ear\u00ee\u015f\u00ean osman\u00ee y\u00ean dijber d\u00eeyar dike \u00fb \u015fer zirareka mezin gihand civak\u00ean kurd \u00fb ermen di en\u00eey\u00ean \u015fer da, her wiha operasyon\u00ean le\u015fker\u00ee ji \u00e7avkan\u00eey\u00ean cotkaran \u00fb gund\u00ean herdu al\u00eeyan dihate f\u00eenasekirin. Di heman dem\u00ea da, li gor\u00ee nex\u015feya kontrolkirin\u00ea Kurdistan b\u00fbb\u00fb Ermenistan, her wiha gel\u00ea kurd hindik mab\u00fb ku heb\u00fbna xwe li rojhilat\u00ea dewleta osman\u00ee winda bibe, l\u00ea heb\u00fbna tirkan li rojavay\u00ea Anadolyay\u00ea rast\u00ee dijwar\u00eeyeka heb\u00fbn\u00ee ya mezintir dihat.<\/p>\n<p><strong>Rizgarkirina b\u00ea \u015fer<\/strong><\/p>\n<p>Ne \u00ear\u00ee\u015f\u00ean dijber \u00ean osman\u00eeyan \u00fb ne j\u00ee liberxwedana gel\u00ear\u00ee a kurdan, rew\u015f guhart \u00fb metirs\u00eeya heb\u00fbn\u00ea rakir, l\u00ea bel\u00ea \u015fore\u015fa Bol\u015fev\u00eek a cotmeha 1917an li R\u00fbsyay\u00ea, kurd \u00fb tirk bi hev ra rizgar kirin \u00fb wek\u00ee \u015feva qedir\u00ea ji bo herdu gelan b\u00fb \u00fb ji bo ermenan j\u00ee dojeh b\u00fb. Art\u00ea\u015fa R\u00fbsyay\u00ea ya ku heta Bedl\u00ees\u00ea bi p\u00ea\u015f ve \u00e7\u00fbb\u00fb ji hev ket \u00fb R\u00fbsya ji \u015fer veki\u015f\u00eeya, her wiha hin general\u00ean r\u00fbs h\u00eaz\u00ean ermen\u00ee \u00fb gurc\u00ee ji bo parastina her\u00eam\u00ean ku R\u00fbsya j\u00ea veki\u015f\u00eeya bikin, ava kirin. Lewra h\u00eaz\u00ean osman\u00ee hem\u00fb destkeft\u00eey\u00ean art\u00ea\u015fa R\u00fbsyay\u00ea li en\u00eeya Kafkasyay\u00ea ji dema destp\u00eakirina \u015fer di mijdara 1914an da, vegerand bin serwer\u00eeya xwe.<\/p>\n<p>Di dema veki\u015f\u00eena R\u00fbsyay\u00ea da, bi hezaran malbat\u00ean ermen dest ji her\u00eam\u00ean xwe y\u00ean d\u00eerok\u00ee li Wan \u00fb Erzirom\u00ea \u00fb derdora wan berdan \u00fb bi v\u00ee away\u00ee be\u015f\u00ea duyem \u00ea qirkirina li dij ermenan pi\u015ft\u00ee operasyona sala 1915an, p\u00eak an\u00een. Li beramber\u00ee w\u00ea j\u00ee, bi dehhezaran ji kurdan veger\u00eeya her\u00eam\u00ean xwe. Di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea da, li her\u00eama \u201cAlbak\u201d\u00ea (Pa\u015fa Keleh), efserek\u00ee bir\u00eetan\u00ee Major Noel ku li Kurdistan\u00ea pi\u015ft\u00ee \u015fer sala 1919an diger\u00eeya, hejmara gund\u00ean ku gel t\u00ea da pir b\u00fbn li v\u00ea her\u00eam\u00ea ku ber\u00eeya \u015fer milet pir t\u00ea da dij\u00eeyan jimartin, d\u00eet ku ten\u00ea 7 gund ji esl\u00ea 180 gund\u00ee ber\u00eeya \u015fer, milet t\u00ea da dij\u00ee ( Hogir Tahir Tewf\u00eeq-Kurd \u00fb pirsa ermen\u00ee-r.540). Her wiha, di sal\u00ean \u015fer da, serok\u00ea qeb\u00eeleya Heyderan Kor His\u00ean Pa\u015fa ne\u00e7ar b\u00fb ku 12 hezar ji ewldan\u00ean qeb\u00eeleya xwe bi r\u00ea ve bibe \u00fb ber\u00ea xwe bidin \u00ceran\u00ea, da ku kes\u00ean ji wan may\u00ee ji \u00ear\u00ee\u015fa R\u00fbsyay\u00ea bipar\u00eazin.\u00a0 His\u00ean Pa\u015fa j\u00ee ber\u00eeya destp\u00eakirina \u015fer, ji al\u00eegir\u00ean R\u00fbsyay\u00ea b\u00fb \u00fb ji ber t\u00eakil\u00eey\u00ean w\u00ee y\u00ean ba\u015f bi ermenan ra, osman\u00eeyan di n\u00eeveka sala 1915an da ew girt.<\/p>\n<p>Di encam\u00ea da, ji ber pev\u00e7\u00fbn \u00fb binp\u00eakirin\u00ea h\u00eaz\u00ean ermenan ji roj\u00ean destp\u00eak\u00ea y\u00ean \u015fer ve, bir\u00eaveber\u00ean kurdan \u00ean al\u00eegir\u00ean R\u00fbsyay\u00ea hewl dan ku n\u00eaz\u00eekat\u00eeyeka n\u00fb d\u00fbr\u00ee Dewleta Osman\u00ee ava bikin. Di ser\u00ee da, Ebdulrezaq Bedirxan ku raporek li ser van binp\u00eakirin\u00ean ku w\u00ee d\u00eetin ji h\u00eaz\u00ean R\u00fbsyay\u00ea ra \u00ean li Tibl\u00ees\u00ea, r\u00eakir. (Hogir Tahir Tewf\u00eeq-r.561)<\/p>\n<p><strong>An Istenbol an j\u00ee Kurdistan<\/strong><\/p>\n<p>Di daw\u00eeya \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea Yekem da, bir\u00eave\u00e7\u00fby\u00eena t\u00eakil\u00eey\u00ean kurd \u00fb tirkan gelek\u00ee bi gir\u00eak b\u00fb. Bi saya \u015eore\u015fa Bol\u015fev\u00eekan \u201cBakur\u00ea Kurdistan\u00ea\u201d ji tuneb\u00fbna hetahetay\u00ea rizgar b\u00fb, l\u00ea Istenbol \u00fb rojavay\u00ea Anadolyay\u00ea bi tevah\u00ee ket bin dag\u00eerker\u00eeya Ewropay\u00ea, wek\u00ee ku daxwaza Ebdulrezaq Bedirxan bi awayek\u00ee berovaj\u00ee p\u00eak hat, w\u00ee texm\u00een dikir ku hik\u00fbmeta osman\u00ee dest ji Kurdistan\u00ea berde ji bo ku Istenbol\u00ea bipar\u00eaze, l\u00ea berovaj\u00ee \u00e7\u00eab\u00fb hevalbendan Istenbol dag\u00eer kir \u00fb R\u00fbsya ji Kurdistan\u00ea \u00fb piran\u00eeya axa ermen\u00ee veki\u015f\u00eeya. L\u00ea rew\u015f di hem\u00fb bingeh\u00ean dewlet\u00ea da y\u00ean dag\u00eerkir\u00ee \u00fb rizgarkir\u00ee, pir xerab b\u00fb.<\/p>\n<p>Ji ber ki\u015fandina m\u00earan ji gundewaran da ku le\u015fker\u00eeya ne\u00e7ar\u00ee ku Enwer Pa\u015fa biryara w\u00ea da bikin, \u201cdemsala \u00e7andin\u00eey\u00ea ya sala 1914an t\u00eak \u00e7\u00fb, di encam\u00ea da rew\u015feka xerab derket hol\u00ea. Di dir\u00eajah\u00eeya sal\u00ean \u015fer da ku m\u00ear \u00fb sewal\u00ean ki\u015fandin\u00ea \u00fb xwel\u00eakirin\u00ea ku dihatin ne\u00e7arkirin ku be\u015fdar\u00ee \u015fer bibin, b\u00fb sedem ku bir\u00e7\u00eeb\u00fbnek bi salan r\u00fb bide\u201d (David Fromkin-Daw\u00eeya Dewleta Osman\u00ee-r.119)<\/p>\n<figure id=\"attachment_922\" aria-describedby=\"caption-attachment-922\" style=\"width: 357px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-922 size-publisher-md\" src=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Picture5-1-357x210.jpg\" alt=\"\" width=\"357\" height=\"210\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-922\" class=\"wp-caption-text\">Penaber\u00ean ermen\u00ee j\u00eeyaneka n\u00fb li \u00car\u00eevan\u00ea sala 1917an pi\u015ft\u00ee hemleya qirkirin \u00fb ko\u00e7berkirin\u00ea dest p\u00ea kirin\/Rojnameya The graphic<\/figcaption><\/figure>\n<p>Bi daw\u00eeb\u00fbna \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea Yekem sala 1918, bir\u00e7\u00eeb\u00fbn \u00fb qirkirin li dij piran\u00eeya ni\u015ftecih\u00ean Kurdistan \u00fb Ermenistan\u00ea p\u00eak hat. Her wiha, s\u00ea art\u00ea\u015f\u00ean mezin ketin Kurdistan\u00ea ew j\u00ee ev b\u00fbn: R\u00fbsyaya Qeyser, Bir\u00eetanya \u00fb Tirk\u00eeya. R\u00fbsyay\u00ea pi\u015ft\u00ee ku demeka kurt kete Rewandoz \u00fb Xaneq\u00een\u00ea li Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea, li pey xwe xerab\u00fbneka pir mezin hi\u015ft, giha\u015ft astek\u00ea ku piran\u00eeya ni\u015ftecihan bi hem\u00fb \u00e7\u00een\u00ean xwe h\u00eav\u00ee bikin ku careka din Tirk\u00eeya kontrol bike.<\/p>\n<p>Di mijdara 1918an da, li gor\u00ee serjim\u00eareka nif\u00fbs\u00ea, hejmara xlek\u00ea li Sil\u00eaman\u00eey\u00ea ji 20 hezar kes\u00ee ber\u00eeya \u015fer, daket\u00eeye 2500 pi\u015ft\u00ee \u015fer (David Mecdull- D\u00eeroka kurdan a n\u00fbjen-r.186,187). Her sibeh\u00ea li bazar\u00ea cenaze kom dib\u00fbn \u00fb di hin rew\u015fan da, xelk\u00ea cenazey\u00ean zarok\u00ean xwe y\u00ean mir\u00ee dixwar. Li Nehr\u00eey\u00ea bajarok\u00ea \u015f\u00eax\u00ean neq\u015f\u00eebend\u00eey\u00ea ten\u00ea 10 mal ji esl\u00ea 250 mal\u00ee man. Li Rewandoz\u00ea ji esl\u00ea 2 hezar mal\u00ee, ten\u00ea 60 mal man. Her wiha, s\u00ea gund ji esl\u00ea 100 gund\u00ean qeb\u00eeleya \u201cbalk\u201d man ku bi erd\u00ea ra neb\u00fbn yek. Di heman dem\u00ea da, ji dema ku \u015fer dest p\u00ea kir, ji esl\u00ea hezar malbat\u00ee hema bib\u00eaje, ten\u00ea 157 malbat sax man.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>HIS\u00caN CIMO T\u00eak\u00e7\u00fbna dewleta osman\u00ee di \u015fer\u00ea Balkan\u00ea ya sala 1913yan da, ne wek\u00ee t\u00eak\u00e7\u00fbn\u00ean xwe y\u00ean ber\u00ea b\u00fbn; ku civak\u00ean misliman \u00ean ku ji al\u00eey\u00ea osman\u00eeyan ve dihatin bir\u00eavebirin, \u00ead\u00ee bawer\u00eeya xwe bi v\u00ea dwelet\u00ea di xweragirtina li beramber\u00ee jihol\u00earakirin\u00ea, nema. Her wiha, tevger\u00ean netewey\u00ee li derdora \u00eemperator\u00eey\u00ea z\u00eade b\u00fbn, da ku xwe ji [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":918,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_crdt_document":"","jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[17,22],"tags":[],"ppma_author":[],"class_list":["post-917","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lekolin","category-manshet"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.7 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u015eore\u015fa bol\u015fev\u00eekan.. \u201c\u015eeva qedir\u00ea\u201d ya kurd \u00fb tirkan - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u015eore\u015fa bol\u015fev\u00eekan.. \u201c\u015eeva qedir\u00ea\u201d ya kurd \u00fb tirkan - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"HIS\u00caN CIMO T\u00eak\u00e7\u00fbna dewleta osman\u00ee di \u015fer\u00ea Balkan\u00ea ya sala 1913yan da, ne wek\u00ee t\u00eak\u00e7\u00fbn\u00ean xwe y\u00ean ber\u00ea b\u00fbn; ku civak\u00ean misliman \u00ean ku ji al\u00eey\u00ea osman\u00eeyan ve dihatin bir\u00eavebirin, \u00ead\u00ee bawer\u00eeya xwe bi v\u00ea dwelet\u00ea di xweragirtina li beramber\u00ee jihol\u00earakirin\u00ea, nema. Her wiha, tevger\u00ean netewey\u00ee li derdora \u00eemperator\u00eey\u00ea z\u00eade b\u00fbn, da ku xwe ji [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-07-16T12:07:42+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-07-21T11:05:18+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Picture1-2.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"602\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"303\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1\"},\"headline\":\"\u015eore\u015fa bol\u015fev\u00eekan.. \u201c\u015eeva qedir\u00ea\u201d ya kurd \u00fb tirkan\",\"datePublished\":\"2023-07-16T12:07:42+00:00\",\"dateModified\":\"2023-07-21T11:05:18+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\\\/\"},\"wordCount\":4107,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/Picture1-2.jpg\",\"articleSection\":[\"L\u00eakol\u00een\",\"Manshet\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\\\/\",\"name\":\"\u015eore\u015fa bol\u015fev\u00eekan.. \u201c\u015eeva qedir\u00ea\u201d ya kurd \u00fb tirkan - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/Picture1-2.jpg\",\"datePublished\":\"2023-07-16T12:07:42+00:00\",\"dateModified\":\"2023-07-21T11:05:18+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/Picture1-2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/Picture1-2.jpg\",\"width\":602,\"height\":303,\"caption\":\"Ev tablo di rojnameya The Sphere a bir\u00eatan\u00ee da hate we\u015fandin, ku t\u00eak\u00e7\u00fbna Enwer Pa\u015fa di Sar\u00eekam\u00ee\u015f da n\u00ee\u015fan dide\\\/Ar\u015f\u00eeva bir\u00eatan\u00ee\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u015eore\u015fa bol\u015fev\u00eekan.. \u201c\u015eeva qedir\u00ea\u201d ya kurd \u00fb tirkan\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/\",\"name\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"description\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1\",\"name\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g48edb19aea60f53bda6015f6c91c3761\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/author\\\/editor\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u015eore\u015fa bol\u015fev\u00eekan.. \u201c\u015eeva qedir\u00ea\u201d ya kurd \u00fb tirkan - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nlka.net\/ku\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"\u015eore\u015fa bol\u015fev\u00eekan.. \u201c\u015eeva qedir\u00ea\u201d ya kurd \u00fb tirkan - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","og_description":"HIS\u00caN CIMO T\u00eak\u00e7\u00fbna dewleta osman\u00ee di \u015fer\u00ea Balkan\u00ea ya sala 1913yan da, ne wek\u00ee t\u00eak\u00e7\u00fbn\u00ean xwe y\u00ean ber\u00ea b\u00fbn; ku civak\u00ean misliman \u00ean ku ji al\u00eey\u00ea osman\u00eeyan ve dihatin bir\u00eavebirin, \u00ead\u00ee bawer\u00eeya xwe bi v\u00ea dwelet\u00ea di xweragirtina li beramber\u00ee jihol\u00earakirin\u00ea, nema. Her wiha, tevger\u00ean netewey\u00ee li derdora \u00eemperator\u00eey\u00ea z\u00eade b\u00fbn, da ku xwe ji [&hellip;]","og_url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\/","og_site_name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","article_published_time":"2023-07-16T12:07:42+00:00","article_modified_time":"2023-07-21T11:05:18+00:00","og_image":[{"width":602,"height":303,"url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Picture1-2.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","Est. reading time":"15 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\/"},"author":{"name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#\/schema\/person\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1"},"headline":"\u015eore\u015fa bol\u015fev\u00eekan.. \u201c\u015eeva qedir\u00ea\u201d ya kurd \u00fb tirkan","datePublished":"2023-07-16T12:07:42+00:00","dateModified":"2023-07-21T11:05:18+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\/"},"wordCount":4107,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Picture1-2.jpg","articleSection":["L\u00eakol\u00een","Manshet"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/nlka.net\/ku\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\/","url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\/","name":"\u015eore\u015fa bol\u015fev\u00eekan.. \u201c\u015eeva qedir\u00ea\u201d ya kurd \u00fb tirkan - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Picture1-2.jpg","datePublished":"2023-07-16T12:07:42+00:00","dateModified":"2023-07-21T11:05:18+00:00","author":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#\/schema\/person\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nlka.net\/ku\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\/#primaryimage","url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Picture1-2.jpg","contentUrl":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Picture1-2.jpg","width":602,"height":303,"caption":"Ev tablo di rojnameya The Sphere a bir\u00eatan\u00ee da hate we\u015fandin, ku t\u00eak\u00e7\u00fbna Enwer Pa\u015fa di Sar\u00eekam\u00ee\u015f da n\u00ee\u015fan dide\/Ar\u015f\u00eeva bir\u00eatan\u00ee"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/soresa-bolsevikan-seva-qedire-ya-kurd-u-tirkan-3\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/nlka.net\/ku\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u015eore\u015fa bol\u015fev\u00eekan.. \u201c\u015eeva qedir\u00ea\u201d ya kurd \u00fb tirkan"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#website","url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/","name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","description":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nlka.net\/ku\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#\/schema\/person\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1","name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g48edb19aea60f53bda6015f6c91c3761","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g","caption":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan"},"url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/author\/editor\/"}]}},"authors":[{"term_id":191,"user_id":2,"is_guest":0,"slug":"editor","display_name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g","0":null,"1":"","2":"","3":"","4":"","5":"","6":"","7":"","8":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/917","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=917"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/917\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":942,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/917\/revisions\/942"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/918"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=917"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=917"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=917"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=917"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}