{"id":563,"date":"2022-09-27T11:22:58","date_gmt":"2022-09-27T11:22:58","guid":{"rendered":"https:\/\/nlka.net\/ku\/?p=563"},"modified":"2022-09-27T11:59:08","modified_gmt":"2022-09-27T11:59:08","slug":"kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nlka.net\/ku\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\/","title":{"rendered":"Kurte n\u00ear\u00eenek li ser \u00e7end aliy\u00ean jiyana Kurdan li Rojhilat\u00ea Kurdistan \u00fb \u00ceran\u00ea"},"content":{"rendered":"<blockquote><p><strong>Kak\u015far Oremar <\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p>Li pey g\u00fbherandin\u00ean siyas\u00ee-abor\u00ee y\u00ean her\u00eama Rojhilata Nav\u00een \u00fb \u015fer\u00ea Kurdan bi \u00e7etey\u00ean DAI\u015e`\u00ea re, hewldan\u00ean Tirkiyey\u00ea y\u00ean li dij\u00ee doza Kurd li hem\u00fb c\u00eehan\u00ea derbas\u00ee dervay\u00ee s\u00eenor\u00ean w\u00ee welat\u00ee j\u00ee b\u00fbne. Tu g\u00fbman t\u00eade n\u00eene ku ger li \u00ceran\u00ea j\u00ee siberoj\u00ea g\u00fbherandin\u00ean siyas\u00ee \u00e7\u00eabibin, d\u00eesa Kurd y\u00ea ji bo maf\u00ean xwe rabin ser piyan \u00fb dijber\u00ee y\u00ea e\u015fkeretir b\u00eane xuyakirin. Hing\u00ee b\u00eadudil\u00ee ger em v\u00ea rastiy\u00ea ji niha de bizanin ku d\u00eesa w\u00ea dewleta Tirkiy\u00ea li dij\u00ee Kurd\u00ean wir j\u00ee xwed\u00ee helwesteke tund be, ku em v\u00ea rew\u015f\u00ea \u00eero li Rojava \u00fb Suriy\u00ea dib\u00eenin.<\/p>\n<p>Ev zaniyariy\u00ean li ser Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea li ser daxwaza berpirs\u00ea Navenda L\u00eakol\u00een\u00ean Kurd\u00ee r\u00eazdar Newaf Xel\u00eel bi zimanek\u00ee sade \u00fb rewan hatine niv\u00eesandin \u00fb piran\u00ee weke zaniyar\u00ee ne. B\u00eag\u00fbman niv\u00ees b\u00eak\u00eamas\u00ee j\u00ee nabe \u00fb h\u00eev\u00eedarim h\u00fbn xwendevan\u00ean h\u00eaja \u00fb kes\u00ean bispor min ji rexne, p\u00ea\u015fniyaz \u00fb n\u00ear\u00een\u00ean xwe b\u00eapar neh\u00ealin.<\/p>\n<p>Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea bi gi\u015ft\u00ee ji p\u00eanc wilayet\u00ean; Urmiye, Sine, Kirma\u015fan, \u00celam \u00fb hem\u00fb be\u015fa Lekni\u015f\u00een a wilayeta Lordistan\u00ea p\u00eak t\u00ea, l\u00ea li gor parvekirina dewleta navendiya \u00ceran\u00ea ten\u00ea Sine \u00fb \u00e7end bajar\u00ean gir\u00eaday\u00ee w\u00ea( Seqiz, Bane, Mer\u00eewan, Qurwe, B\u00eecar, Kamyaran \u00fb D\u00eewandere ) weke wilayeta Kurdistan\u00ea t\u00ean naskirin. Her wiha li pey t\u00eak\u00e7\u00fbna serhildana Simkoy\u00ea \u015eikak( 1887-1930 ) wilayeta Urmiy\u00ea ji \u00e7ax\u00ea desthilatdariya Riza Pehlew\u00ee(1878-1944 ) ve wek <strong>\u201c Azerbayican\u00ea Xerb\u00ee, Xaver\u00ee-Azarebayicana Rojava\u201d<\/strong> hatiye binavkirin. Ev di rew\u015fek\u00ea de ye ku piraniya r\u00fbni\u015ftivan\u00ean w\u00ea wilayet\u00ea(z\u00eadetir\u00ee 70%) Kurd in.<\/p>\n<p>Li bakur\u00ea wilayeta Xorasan\u00ea j\u00ee z\u00eadetir\u00ee du milyon Kurd hene ku bi zaravay\u00ea Kurmanc\u00ee diaxivin \u00fb hewldan\u00ean wan y\u00ean b\u00eadaw\u00ee berdewamin ku resenatiya \u00e7anda xwe bipar\u00eazin \u00fb li ser gir\u00eengiya axaftina bi ziman\u00ea zikmak\u00ee \u00fb standina hinek maf\u00ean netew\u00ee bi \u00eesrar in. Hejmareke z\u00eade ya Kurdan li Xelxal, Qezw\u00een, Kerec, Tehran, Bel\u00fb\u00e7istan, Hemedan \u00fb Me\u015fed\u00ea j\u00ee dij\u00een.<\/p>\n<p><strong>\u201cPirsa Kurd\u201d<\/strong> li \u00ceran\u00ea xwed\u00ee p\u00ea\u015f\u00eeniyeke d\u00eerok\u00ee \u00fb b\u00earawestan b\u00fbye. Bi \u00e7\u00eab\u00fbna derfet\u00ean her\u00ee bi\u00e7\u00fbk re Kurdan daxwaz\u00ean xwe y\u00ean weke serxweb\u00fbn, otonom\u00ee, s\u00eestema federal \u00fb di \u00e7ar\u00e7oveya yasaya bingeh\u00een de diyarkirina heq \u00fb maf\u00ean xwe kirine. Her\u00ee dawiy\u00ea li pey \u015fore\u015fa gel\u00ean \u00ceran\u00ea(1978-79) li dij\u00ee s\u00eestema seltenet\u00ee a malbata Pehlew\u00ee Kurd di w\u00ea refrandom\u00ea de be\u015fdar neb\u00fbn ku ji bo \u00e7\u00eab\u00fbna komara \u00eeslam\u00ee a \u00ceran\u00ea li sala 1979`an hate \u00e7\u00eakirin. Li pey sal\u00ean 1990`an ku Kurdan li Iraq, Tirkiy\u00ea \u00fb S\u00fbriy\u00ea dest bi \u00e7alakiy\u00ean siyas\u00ee kirin, li Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea j\u00ee xebat \u00fb \u015fore\u015f derbas\u00ee p\u00eavajoyeke n\u00fbtir b\u00fbne. Partiy\u00ean siyas\u00ee li Kurdistan\u00ea weke h\u00eazeke mezin a opoz\u00eesyona \u00ceran\u00ea t\u00eane d\u00eetin ku ji serdema Riza \u015eah\u00ea Pehlew\u00ee heya roja \u00eero b\u00earawestaneke domdir\u00eaj gihaye roja me ya \u00eero. Di nava kom\u00ean etnek\u00ee li hem\u00fb \u00ceran\u00ea Kurd netewa her\u00ee \u00e7alak ji bo diyarkirina qedera xwe a siyas\u00ee b\u00fbne. Em v\u00ea \u00eesrar\u00ea di nava Azer\u00ee, Bel\u00fb\u00e7, Ereb \u00fb G\u00eelek\u00ean nava s\u00eenor\u00ean siyas\u00ee y\u00ean \u00ceran\u00ea de nab\u00eenin. Terora r\u00eaber\u00ean Kurd ji serdema rej\u00eema Rizaxan\u00ea Pehlew\u00ee, Mihemed Riza Pehlew\u00ee( 1919 \u2013 1980 ) heya hatina komara \u00ceslam\u00ee li \u00ceran\u00ea \u00fb m\u00eel\u00eetar\u00eezekirina Kurdistan\u00ea belgey\u00ean her\u00ee e\u015fkere ji bo b\u00eatir \u00eespatkirina v\u00ea rastiy\u00ea ne.<\/p>\n<p>Li \u00ceran\u00ea \u00fb di nava gel\u00ean din de Kurd weke <strong>netweke es\u00eel, m\u00eavanperwer, \u015fervan, parazvan\u00ean s\u00eenor\u00ean serxweb\u00fbna \u00ceran\u00ea, \u00ceraniy\u00ean her\u00ee resen \u00fb dilxwaz\u00ean parastina taybetmendiy\u00ean xwe y\u00ean netew\u00ee\u201d<\/strong> t\u00eane naskirin. Li gor j\u00eader\u00ean neferm\u00ee y\u00ean \u00ceraniyan hejmara Kurdan li hem\u00fb \u00ceran\u00ea n\u00eaz\u00ee heft milyon kesan e, l\u00ea ev \u00eeda ji rastiy\u00ea d\u00fbre ku di dir\u00eajahiya v\u00ea niv\u00ees\u00ea de ez\u00ea bi berfireh\u00ee li ser bisekinim. Kurd\u00ean bakur\u00ea Rojhilat\u00ea Kurdistan \u00fb bakur\u00ea Xorasan\u00ea bi zaravay\u00ea Kurmanc\u00ee, Kurd\u00ean M\u00fbkriyan \u00fb Erdelan bi Soran\u00ee, li du wilayet\u00ean Kirma\u015fan \u00fb \u00celam\u00ea bi zaravay\u00ean Lek\u00ee, Goran\u00ee \u00fb li Loristan\u00ea j\u00ee bi zaravay\u00ea Lor\u00ee diaxivin. Li wilayeta Sine Kurd\u00ean her\u00eama Hewreman bi Heram\u00ee diaxivin ku n\u00eaz\u00ee zaravay\u00ea Kirdik\u00ee(Zazak\u00ee) ye. Ji h\u00eala ol\u00ee ve Kurd\u00ean Sunn\u00ee piran\u00ee \u00fb pi\u015ftre j\u00ee Kurd\u00ean \u015e\u00ee\u00ee, Yaresan \u00fb Bihay\u00ee t\u00ean ku li ba\u015f\u00fbr\u00ean w\u00ea para axa Kurdistan\u00ea ne.<\/p>\n<p>R\u00fbber\u00ea hem\u00fb Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea z\u00eadetir ji 175.000 k\u00eelometer \u00e7argo\u015fe ye. L\u00ea ev hejmar r\u00fbber\u00ea wilayeta Loristan\u00ea nagire ber xwe, ji ber ku li ser Lorsitan\u00ea her j\u00eaderek bi awayek\u00ee zaniyariyan dide me.<\/p>\n<p>S\u00eenor\u00ean Kurdistan\u00ea y\u00ean d\u00eerok\u00ee ji Erzrom \u00fb Erzingan\u00ea bigire heya Mere\u015f \u00fb Heleb dir\u00eaj, li dora \u00e7iyay\u00ea Hemr\u00een derbas \u00fb digehine Kirma\u015fan, Sine, \u00celam, pareke Lorostan, Urmiye, Xoy, Maku \u00fb heya her\u00eama Elegez\u00ea li n\u00eaz\u00ee \u00car\u00eevan\u00ea berfireh, sedan bajar \u00fb her\u00eam\u00ean xwe\u015f av \u00fb hewa di nav de cih digirin.<\/p>\n<p><strong>Loristan bi xwe du be\u015f in:<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>Her\u00eam\u00ean Lorni\u015f\u00een<\/li>\n<li>Her\u00eam\u00ean Lekni\u015f\u00een. Ew\u00ean ku Lek in \u00fb li her\u00eama P\u00ea\u015fku(p\u00ee\u015fkuh) ne, xwe bi Kurd dizanin, l\u00ea ew\u00ean ku li her\u00eama Pi\u015ftku(Pi\u015ftkuh) ne \u00fb Lor in, xwe bi Kurd nizanin \u00fb Loran j\u00ee weke netewek cuda dihesib\u00eenin, l\u00ea Feyliy\u00ean ku li Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea ne \u00fb Lor in, xwe bi Kurd dihesib\u00eenin \u00fb di \u015fore\u015f\u00ean li dij\u00ee dewleta navend\u00ee a Iraq\u00ea li rex partiy\u00ean siyas\u00ee \u00ean Kurd b\u00fbne. \u015eeh\u00eed Leyla Qasim(1952-1974) yek ji wan kesan e ku Feyl\u00ee \u00fb ji bajar\u00ea Xaneq\u00een b\u00fb.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Li Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea \u00e7em\u00ea &#8221; S\u00eemere &#8221; s\u00eenor\u00ea di navbera du wilayet\u00ean Loristan \u00fb Kurdistan\u00ea de ye. Herwiha pi\u015ftre ez\u00ea bi dir\u00eaj\u00ee behsa erdn\u00eegariya Kurd\u00ean wilayeta Xurasan\u00ea j\u00ee bikem ku wek <strong>\u201c Kurdistana Xorasan\u00ea\u201d<\/strong> j\u00ee t\u00ea naskirin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Nav\u00ea Kurdistan\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Di belgey\u00ean d\u00eerok\u00ee de nav\u00ea Kurdistan\u00ea ji nav\u00ea welat\u00ean weke \u00ceran, S\u00fbriye, Tirkiye \u00fb Iraq\u00ea kevintire. Ji sala 1916`an \u00fb \u015f\u00fbnde nav\u00ea \u00ceran\u00ea weke welat bi awayek\u00ee fermi ketiye nava belgey\u00ean d\u00eeplomat\u00eek ku bi \u00eesrara rew\u015fenb\u00eer \u00fb siyasetmedar\u00ean derdora Rizaxan\u00ea Pehlew\u00ee b\u00fb. Beriya w\u00ea ji \u00ceran\u00ea re \u201c P\u00earsia\u201d dihate gotin. Her s\u00ea komar\u00ean din j\u00ee li pey \u00e7\u00eab\u00fbna peymana Sever li sala 1920 \u00fb Lozan li 1923`an hatine hol\u00ea, l\u00ea nav\u00ea Kurdistan\u00ea di serdema <strong>Muizzedd\u00een Ehmed Sencer<\/strong> ku weke Sultan Ehmed Senecr\u00ea Selcoq\u00ee(1085- 1157z) j\u00ee dihate naskirin ji wilaytek\u00ea re hatiye gotin ku navenda w\u00ea Bihar(Behar) b\u00fbye. Bihar niha bajarek\u00ee wilayeta Hemedan\u00ea ye ku dikeve 15 kilometriya rojavay\u00ea w\u00ee bajar\u00ee.<\/p>\n<p>Kes\u00ean ku pirt\u00fbka \u015eerfnam\u00ea ku \u015eerefed\u00een Bidl\u00ees\u00ee( 1543- 1603 z) niv\u00eesandiye, xwendine dikarin s\u00eenor\u00ean axa Kurdistan \u00fb hakim\u00ean wilayet\u00ean w\u00ea di serdema desthilatdariya Sefew\u00ee \u00fb Osmaniyan de h\u00een bibin. Li gor belge, l\u00eakol\u00een \u00fb pirt\u00fbk\u00ean din ku ger\u00eedok \u00fb d\u00eerokzan\u00ean naskir\u00ee li ser s\u00eenor\u00ean axa Kurdan niv\u00ees\u00eene, bi derbasb\u00fbna dehan salan re li gelek der\u00ean axa Kurdistan\u00ea demograf\u00ee hatiye g\u00fbherandin. Ji sala 1514`an \u00fb p\u00eade ku bo yekem\u00een car Kurdistan bi peymana Qesr\u00ee \u015eir\u00een di navbera Osman\u00ee \u00fb Sefewiyan da b\u00fb du per\u00e7e, dehan serhildan li dij\u00ee parvekirina axa Kurdistan\u00ea bi r\u00eaya axa, \u015f\u00eax, hakim \u00fb r\u00eaber\u00ean Kurd \u00e7\u00eab\u00fbne. Serhildana Kela Dimdim a sala 1608`an yek ji wan dijberiy\u00ean Kurdan li hember\u00ee an\u00eena Tirk\u00ean Ef\u015far\u00ee bo her\u00eama Urmiy\u00ea b\u00fbye. Di serdema imperatoriya Sefewiyan de Kurdistan yek ji \u00e7ar wilayet\u00ean \u00ceran\u00ea b\u00fb. Di sedsala 19`an de Kirma\u015fan xwed\u00ee gir\u00eengiyeke ticar\u00ee(bazirgan\u00ee) \u00fb strat\u00eej\u00eek b\u00fb \u00fb weke navenda Kurdistana \u00ceran\u00ea dihate naskirin ku ji wilayeta Erdelan cuda b\u00fb.<\/p>\n<p>Li pareke mezin a wilayeta Xorasan\u00ea Kurd li bajar\u00ean weke: \u015e\u00earwan, Qo\u00e7an, Bicnord, Isferayin, Dergez, \u00c7inaran, Kelat \u00fb Bacg\u00eeran bi zarava Kurmanc\u00ee diaxivin \u00fb hejmareke mezin ji Kurdan j\u00ee li bajar\u00ea Me\u015fhed\u00ea dij\u00een. Parek ji wan Kurdan di dema desthilata \u015fah Ebbas\u00ea Sefew\u00ee de ji her\u00eama Urmiy\u00ea bi merema parastina s\u00eenor\u00ean \u00ceran\u00ea ber bi wira ve hatine ko\u00e7berkirin, l\u00ea sedema sereke ew b\u00fbye ku \u015fah Ebbas xwestiye xan \u00fb beg\u00ean Kurd y\u00ean ku li dij\u00ee w\u00ee ser\u00eehildane b\u00eah\u00eaz bike \u00fb ji h\u00eala din j\u00ee li hember\u00ee \u00eari\u015f\u00ean b\u00earawestan y\u00ean \u00dbzbek \u00fb Efxanan Kurdan weke \u015fervan bikar b\u00eene.<\/p>\n<p>Kurd ji kevntir\u00een r\u00fbsni\u015ftvan\u00ean Mezopotamiya an j\u00ee erdn\u00eegariya di navbera du \u00e7em\u00ean Dicle \u00fb Firat\u00ea de b\u00fbne. Med weke imperatoriya wan ya yek\u00ea sala 612`an beriya zay\u00een\u00ea li erdn\u00eegariyeke berfireh hatiye damezrandin ku paytexta w\u00ea Hegmetan an j\u00ee Hemedan b\u00fbye.<\/p>\n<p>Ziman\u00ea kurd\u00ee bi hem\u00fb zaravay\u00ean xwe y\u00ean reng\u00een xwed\u00ee dewlemendiyeke mezin e ku em v\u00ea yek\u00ea di ziman\u00ean fars\u00ee \u00fb tirk\u00ee de nab\u00eenin. Kurd\u00ee li gor zimannas\u00ean bispor n\u00eaz\u00ee ziman\u00ea Av\u00easta \u00fb Pehlew\u00eeya E\u015fkan\u00ee ye ku ew resenat\u00ee li her\u00eama Hewraman z\u00eadetir ji her\u00eam\u00ean din nasnameya xwe a orj\u00eenal parastiye. Ji Kurmanc\u00ee, Lor\u00ee, Soran\u00ee, Lek\u00ee \u00fb Kelhur\u00ee bigire heya Kirdik\u00ee, Geros\u00ee \u00fb \u015eebek\u00ee ziman\u00ea kurd\u00ee xistiya nava ziman\u00ean dewlemend y\u00ean c\u00eehan\u00ea ku w\u00eajeya w\u00ea a devk\u00ee j\u00ee v\u00ea rastiy\u00ea pi\u015ftrast dike. Di war\u00ea ol de j\u00ee Kurd xwed\u00ee baweriy\u00ean weke: Sunn\u00ee, \u015e\u00ee\u00ee, Elew\u00ee, Yaresan, \u00caziday\u00ee, Behay\u00ee \u00fb hejmareke k\u00eam Yehud\u00ee \u00fb Xirstiyanan j\u00ee li Kurdistan\u00ea hene. Heta niha bi durist\u00ee serjim\u00ear\u00ee an j\u00ee ank\u00eatek nehatiye \u00e7\u00eakirin ku hejmara ol\u00ean li Kurdistan\u00ea bi zelal\u00ee diyar bike, l\u00ea piraniya Kurdan mislaman\u00ean Sunn\u00ee ne ku mezheb\u00ea wan \u015eafi\u00ee ye. Di nava Kurdan de \u00e7anda tolerans\u00ea bilind \u00fb di dawiya sedsala 19`an de dema ku ger\u00eedok\u00ea Frans\u00ee Henry Bander(?-?) di\u00e7e bajar\u00ea Qesr\u00ee \u015eir\u00een di pirt\u00fbka xwe a binav\u00ea:<strong>\u201d Carnet de voyage Henry Bander: Kurdistan, M\u00e9sopotamie et Perse( Sefernameya Henry Bander li Kurdistan\u00ea, li Mezopotamiya \u00fb Persia )<\/strong>\u201d de li ser v\u00ea yek\u00ea wiha diniv\u00eese:<strong><em>\u201d \u2026 piraniya Kurd\u00ean \u00ceran\u00ea ji firqeya El\u00ee Ellah\u00ee(Ehl\u00ea heq an j\u00ee hemen Yaresan ) ne, ger wan di c\u00ee bi c\u00eekirina kar\u00ean wan de azad bih\u00ealin, ew j\u00ee tedaxul\u00ea di kar\u00ean kes\u00ean din de nakin. Hest\u00ean \u00eahtiram\u00ea ji b\u00eer \u00fb baweriy\u00ean mezheb\u00ee \u00ean kes\u00ean din re li cem wan gelek z\u00eade ye\u2026\u201d<\/em><\/strong>. Ew pirt\u00fbk li sala 1887`an hatiye we\u015fandin \u00fb li \u00ceran\u00ea ji bi hatiye wergerandin bo ser ziman\u00ea fars\u00ee l\u00ea li cih\u00ea nav\u00ea \u201cPersia\u201d nav\u00ea \u201c\u00ceran\u201d hatiye niv\u00eesandin!.<\/p>\n<p><strong>Sir\u00fb\u015ft \u00fb \u00e7iya li Rojhilat<\/strong><\/p>\n<p>Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea welatek\u00ee \u00e7iyay\u00ee \u00fb \u00e7iyay\u00ean her\u00ee bilind di v\u00ea para welat\u00ea me de ji bakur ber bi ba\u015f\u00fbr even j\u00earin: \u00e7iyay\u00ea \u00c7il\u00eekan(3230metro) li her\u00eama Maku, \u00e7iyay\u00ea Sar\u00eeda\u015f(3608m) li her\u00eama Soma Biradost, \u00e7iyay\u00ea Re\u015f(3578m) li her\u00eama \u015eino, \u00e7iyay\u00ea \u00c7il\u00e7eme(3173m) li her\u00eama Sine, \u00e7iyay\u00ea \u015eaho(3390m) li her\u00eama Hewraman, \u00e7iyay\u00ea Dalaxan\u00ee(3350m) li her\u00eama Kirma\u015fan, \u00e7iyay\u00ea Peraw(3357m) li her\u00eama B\u00easton) \u00fb \u00e7iyay\u00ea Mezin an Keb\u00eerkuh(3062m) li her\u00eama \u00celam \u00ea.<\/p>\n<p>R\u00eaze \u00e7iyay\u00ean Zagros ku dir\u00eajahiya wan ji 1000km z\u00eadetire ji bakur ber bi ba\u015f\u00fbr yan\u00ee ji \u00e7iyay\u00ea Agir\u00ee(mezin \u00fb bi\u00e7\u00fbk) heya Loristan\u00ea m\u00eena s\u00eenorek\u00ea di navbera her s\u00ea per\u00e7\u00ean Kurdistan\u00ea(bakur-rojhilat, ba\u015f\u00fbr- rojhilat) da cih girtine. Bilindtir\u00een \u00e7iya di nava van r\u00eaze \u00e7iyan de <strong>\u015eaho <\/strong>ye ku li ba\u015f\u00fbr\u00ea Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea ye \u00fb bilindiya w\u00ee 3390 metro ye.<\/p>\n<p>Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea bi sir\u00fb\u015fta xwe ya reng\u00een \u00fb dewlemend, pareke her\u00ee xwe\u015f a welat\u00ea me Kurdistan\u00ea ye. Li Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea gelek de\u015ft \u00fb r\u00fbbar(\u00e7em) j\u00ee hene ku b\u00fbne sedema dewlemendiya ax\u00ea \u00fb ba\u015fb\u00fbna kar\u00ea \u00e7andiniy\u00ea li piraniya her\u00eam\u00ean jiyan\u00ea. De\u015ft\u00ean her\u00ee gir\u00eeng ku t\u00ea de \u015f\u00eanah\u00ee \u00fb f\u00eak\u00eey\u00ean c\u00fbr bi c\u00fbr t\u00ean \u00e7andin \u00fb hilbir\u00een, ev in:<strong> De\u015fta Soma Biradost, de\u015fta Urmiy\u00ea, de\u015fta B\u00ealewar, de\u015fta Mirgewer, de\u015fta \u015earw\u00earan, de\u015fta Hubeto, de\u015fta D\u00eag\u00fblanan j\u00ee D\u00eahgulan, de\u015fta Mer\u00eewan, de\u015fta Kamyaran, de\u015fta Elwend, de\u015fta Sehne, de\u015fta Kirma\u015fan, May\u00eede\u015ft, de\u015fta \u00ceslamawa, de\u015fta Kerend, de\u015fta Pataq Xosrew\u00ee \u00fb de\u015fta \u00celam an j\u00ee Eywande\u015ft<\/strong>.<\/p>\n<p>R\u00fbbar an j\u00ee \u00e7em\u00ean Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea j\u00ee ev in: <strong>\u00c7em\u00ea Z\u00ear\u00een(Cexto), \u00e7em\u00ea S\u00eem\u00een(Teteho)<\/strong> ku her du pi\u015ft\u00ee derbasb\u00fbna ji gelek her\u00eam \u00fb gund\u00ean Kurdistan\u00ea, derbas\u00ee nava ava gola Urmiy\u00ea dibin. \u00c7em\u00ea <strong>Kelw\u00ea, \u00e7em\u00ea Qizilozun, \u00e7em\u00ea S\u00eerwan, \u00e7em\u00ea Elwend, \u00e7em\u00ea Qeres\u00fb \u00fb \u00e7em\u00ea Gamasaw\u00ee\u015f<\/strong> j\u00ee ji \u00e7em\u00ean din y\u00ean Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea ne.<\/p>\n<p><strong>Rew\u015fa daw\u00ee ya gola Urmiy\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Gola Urmiy\u00ea an j\u00ee bi nav\u00ea xwe y\u00ea d\u00eerok\u00ee \u00c7\u00ee\u00e7\u00east di c\u00eehan\u00ea de duyem\u00een gula \u015f\u00fbr e. Bi dir\u00eajahiya xwe 150km \u00fb fireh\u00ee an j\u00ee pehnatiya w\u00ea j\u00ee 50 km ye. Bi hezaran salane ku derdora w\u00ea cihwar\u00ea jiyan\u00ea b\u00fbye. Li pey bernamey\u00ean w\u00earanker \u00fb siyaseta xelet a komara \u00eeslam\u00ee di \u00e7\u00eakirina avbend \u00fb kolandina b\u00eer\u00ean k\u00fbr, gola Urmiy\u00ea di sal\u00ean derbasb\u00fby\u00ee de ketib\u00fb hal\u00ea mirin\u00ea, l\u00ea li bihara sala 2019`an z\u00eadeb\u00fbna baran \u00fb berf\u00ea jiyaneke n\u00fb daye ber w\u00ea gol\u00ea. Kolandina 120 hezar b\u00eer\u00ean k\u00fbr li de\u015ft\u00ean derdora gola Urmiy\u00ea b\u00fbn sedema \u00e7\u00eakb\u00fbna ava piraniya kaniyan j\u00ee. Ev j\u00ee b\u00fb sedema b\u00eaaviy\u00ea ji kar\u00ea \u00e7andiniy\u00ea re. Gund\u00ee j\u00ee ne\u00e7ar\u00ee terkandina gund\u00ean her\u00eam\u00ea b\u00fbne. Hi\u015fkb\u00fbna z\u00eadetir ji n\u00eeva ava gola Urmiy\u00ea ekolojiya av \u00fb heway\u00ea her\u00eam\u00ea tevl\u00eehev kirib\u00fb ku niha ji sal\u00ean ber\u00ea ba\u015ftire. Erd\u00ean \u00e7andiniy\u00ea ji ber z\u00eadeb\u00fbna xw\u00ea dibine \u015f\u00fbrezar \u00fb p\u00ea re j\u00ee hem\u00fb bax \u00fb bostan\u00ean her\u00eam\u00ea hi\u015fk dibin. Ji ber w\u00ea j\u00ee heya niha bi sedan malbat ne\u00e7ar mane ku gund\u00ean xwe biterk\u00eenin \u00fb h\u00ea\u015fta li pey \u00e7\u00eab\u00fbna rew\u015fa gol\u00ea j\u00ee veneger\u00eene. Bi hi\u015fikb\u00fbna gola Urmiy\u00ea re p\u00eaw\u00eeste b\u00ea zan\u00een ku \u00ead\u00ee zivistan\u00ean gelek sar \u00fb hav\u00een j\u00ee y\u00ea pirr germ bibin. Bi v\u00ea re j\u00ee elbete h\u00ead\u00ee-h\u00ead\u00ee erd\u00ean \u00e7andiny\u00ea \u00fb bostan j\u00ee y\u00ea hi\u015fk bibin. Ji ber hi\u015fk\u00ee \u00fb guherandina ekos\u00eestema her\u00eam\u00ea jiyana gundat\u00ee \u00fb \u00e7andiniy\u00ea \u00ead\u00ee li wir y\u00ea ber bi xelasb\u00fbn\u00ea ve di\u00e7e. Ger r\u00eayeke \u00e7areseriy\u00ea bo p\u00ea\u015fg\u00eer\u00eekirina ji hi\u015fkb\u00fbna gola Urmiy\u00ea ney\u00ea d\u00eetin, gel\u00ea her\u00eam\u00ea y\u00ea bi teraj\u00eadiyeke mezin a erdn\u00eegar\u00ee \u00fb insan\u00ee re r\u00fb bi r\u00fb bim\u00eenin. Sal\u00ean ber\u00ea piraniya dar \u00fb dirext\u00ean f\u00eak\u00ee hi\u015fk bib\u00fbn, ajel dimirin \u00fb heywan\u00ean weh\u015f j\u00ee dimirin an j\u00ee her\u00eam\u00ea diterkandin. Li pey hi\u015fkb\u00fbna hem\u00fb ava gola Urmiy\u00ea milyardha metrek\u00fbp xw\u00ea li cih\u00ea w\u00ea dim\u00eene. H\u00eaza bayek\u00ee normal dikare w\u00ea xw\u00ea li her\u00eameke berfireh belav bike \u00fb tofana xw\u00ea li her\u00eam\u00ea rabe. Ji ber w\u00ea j\u00ee t\u00ea p\u00ee\u015fb\u00een\u00ee kirin ku \u00ead\u00ee nih &#8220;bombeya xw\u00ea&#8221; di r\u00ea daye ger di sal\u00ean dahat\u00ee de d\u00eesa ava w\u00ea gol\u00ea k\u00eamtir bibe. Div\u00ea b\u00ea zan\u00een j\u00ee ku \u015f\u00fbnewar\u00ean w\u00ea y\u00ean xerab \u00fb w\u00earankirin\u00ea ji y\u00ean \u201cbombeya etom\u201d\u00ea j\u00ee mezintir in. Ger r\u00eayeke \u00e7areseriy\u00ea ney\u00ea d\u00eet\u00een, di dema van s\u00ea-\u00e7ar sal\u00ean dahat\u00ee da bomba xw\u00ea j\u00ee y\u00ea li hinek her\u00eam\u00ean Rojhilat\u00ea Kurdistan \u00fb Azerbayicana \u00ceran\u00ea bipeqe. Ji sala 1960 heya 2010`an gola Aral li Asya Nav\u00een dest bi hi\u015fkb\u00fbn\u00ea kir \u00fb bi pey re j\u00ee her\u00eam ji jiyan\u00ea vala b\u00fb. Xerabiy\u00ean ku li pey hi\u015fkb\u00fbna gola Aral li Asya Nav\u00een \u00e7\u00eab\u00fbn niha li her\u00eameke berfireh li Rojhilat\u00ea Kurdistan \u00fb Azerbay\u00eecana \u00ceran\u00ea \u00e7\u00eadibin. Tirsa hi\u015fkb\u00fbna gola Urmiy\u00ea h\u00ea\u015fta j\u00ee heye.<\/p>\n<p><strong>Ge\u015ft \u00fb ger<\/strong><\/p>\n<p>Seyrangeh\u00ean rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea: <strong>Gund\u00ea Bend\u00ea li rojavay\u00ea Urmiy\u00ea li ser r\u00eaya Mirgewer \u00fb Tirgewer, Seyrangeh\u00ean Zir\u00eawar, Melaqub\u00ee \u00fb \u00cemam( li Mer\u00eewan\u00ea), Hew\u015f \u00fb Baran\u00ee li Hewraman, Sil\u00eamanbeg li Bane, Awiyer li Sine, Taqwestan li Kirma\u015fan, Serawr\u00eajaw li R\u00eajaw \u00fb seyrangeh\u00ean Riwanser, Pawe \u00fb News\u00fbd<\/strong> \u00fb gelek\u00ean din.<\/p>\n<p><strong>Av \u00fb hewa<\/strong><\/p>\n<p>Av \u00fb heway\u00ea Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea li her\u00eam\u00ean \u00e7iyay\u00ee ji ber berfa giran sar \u00fb li her\u00eam\u00ean de\u015ftay\u00ee j\u00ee hav\u00een gerim \u00fb zivistan j\u00ee z\u00eade ne sarin. Di sal\u00ean derbasb\u00fby\u00ee de bar\u00eena berf \u00fb baran\u00ea weke sal\u00ean ber\u00ea nemaye \u00fb \u00ead\u00ee hav\u00een li piraniya Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea ji sal\u00ean ber\u00ea germtire.<\/p>\n<p><strong>Nif\u00fbs(\u015f\u00ean\u00ee) \u00fb perwerde<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Hejmara nif\u00fbs an j\u00ee \u015f\u00eaniy\u00ean Kurd\u00ean Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea z\u00eadetir ji 15 milyon kesan e \u00fb li hem\u00fb \u00ceran\u00ea ji sed\u00ea 17% in, l\u00ea nemir Dr. Qasimlo di pirt\u00fbka xwe\u00ab Kurdistan \u00fb Kurd \u00bb de v\u00ea hejmar\u00ea ji sed\u00ea 23% dide diyarkirin. J\u00eader\u00ean \u00ceraniyan bi zaneb\u00fbn v\u00ea hejmar\u00ea n\u00eaz\u00ee 10% didin diyarkirin ku ji rastiy\u00ea d\u00fbre.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Piraniya Kurd\u00ean wir mislman in \u00fb peyrew\u00ean du mezheb\u00ean Sunn\u00ee \u00fb \u015e\u00eeitiy\u00ea ne. Yan\u00ee Kurd\u00ean du wilayet\u00ean Urmiye \u00fb Sine bi mezheb\u00ea xwe Sunn\u00ee \u00fb piraniya Kurd\u00ean wilayet\u00ean Kirma\u015fan, \u00celam \u00fb Loristan\u00ea j\u00ee \u015e\u00eeine. Li wilayeta Kirma\u015fan\u00ea peyrew\u00ean mezheb\u00ea \u201c Yarasan \u201d j\u00ee hene ku mezhebek\u00ee kevnare \u00fb bi gelek r\u00eabaz\u00ean xwe di\u015fibe ola Zerde\u015ftiy\u00ea. Li k\u00ealeka van mezheb\u00ean ji hev cuda Kurd di war\u00ea maf\u00ean xwe y\u00ean siyas\u00ee \u00fb civak\u00ee de ne xwed\u00ee ti\u015ftek\u00ee ne \u00fb ziman\u00ea ferm\u00ee li \u00ceran\u00ea fars\u00ee ye. Xwendin \u00fb niv\u00eesandin bi ziman\u00ea kurd\u00ee di xwendingeh \u00fb zan\u00eengehan da nay\u00ea xwendin. Ger bi awayek\u00ee formal\u00eete j\u00ee be ziman\u00ea kurd\u00ee di zan\u00eengeha Sine de t\u00ea xwendin, l\u00ea dewlet gir\u00eengiy\u00ea nade ziman \u00fb \u00e7anda Kurdan.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Part\u00ee \u00fb r\u00eaxistin\u00ean siyas\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Part\u00ee \u00fb r\u00eaxistin\u00ean ku heya niha li Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea heb\u00fbne ev in: Komeley Jiyanewey Kurd, Hizb\u00ee Demokrat\u00ee Kurdistan(pi\u015ft\u00ee t\u00eak\u00e7\u00fbna komara Kurdistan ya sala 1946`an ji sal\u00ean 1970`an \u00fb p\u00ea de di kongireya 13\u00b4m\u00een de nav\u00ea \u00ceran\u00ea li ser z\u00eade b\u00fb), Komele \u00fb di van sal\u00ean dawiy\u00ea da PJAK j\u00ee li dij\u00ee desthilatdariya komara \u00eeslam\u00ee li \u00ceran\u00ea ketiye nava kar \u00fb xebata siyas\u00ee \u00fb \u00e7ekdar\u00ee.<\/p>\n<p>Hizb\u00ee Demokrat\u00ee Kurdistan\u00ee \u00ceran niha li j\u00ear du nav\u00ean:\u201d HDK-\u00ceran \u00fb HDK b\u00fbye du be\u015f. Hizb\u00ee Komeley Kurdistan, Part\u00ee Jiyan\u00ee Azad\u00ee Kurdistan(PJAK), Sazman\u00ee Demokrat\u00eek\u00ee Yaresan, Sazman\u00ee Xebat\u00ee \u015fore\u015fger\u00ee Kurdistan\u00ee \u00ceran, Hizb\u00ee Komon\u00eest\u00ee Kurdistan\u00ee \u00ceran, Sazman\u00ee parastin\u00ee maf\u00ee Mirov\u00ee Kurdistan\u00ee \u00ceran, Saziman\u00ee Zehmetk\u00ea\u015fan\u00ee Kurdistan\u00ee \u00ceran \u00fb Hizb\u00ee Azad\u00ee Kurdistan in ku mixabin tu hevgirtin an j\u00ee stratejiyeke diyar \u00fb hevgirt\u00ee di navbera wan de n\u00eene. Du partiy\u00ean HDK \u00fb HDK.\u00ceran ber\u00ea yek b\u00fbn \u00fb weke Hizb\u00ee Demokrat\u00ee Kurdistan dihate naskirin ku li 16`\u00ea Tebaxa sala 1945`an de di bin p\u00ea\u015fengiya P\u00ea\u015fewa Qaz\u00ee Mihemed hatib\u00fb damezrandin. Yek ji destkeft\u00ean her\u00ee mezin y\u00ean w\u00ea partiy\u00ea p\u00eakan\u00eena komara Kurdistan di 22`y\u00ea \u00e7ileya sala 1946`an e.<\/p>\n<p>Ji sala 2004`an \u00fb p\u00eada PJAK wek partiyeke n\u00fb \u00fb ciwan kariye b\u00eer \u00fb raman\u00ean ciwan\u00ean Kurd ber bi xwe ve biki\u015f\u00eene, l\u00ea p\u00eaw\u00eeste b\u00ea zan\u00een ku li her\u00eama M\u00fbkriyan al\u00eegir\u00ean PDK.\u00ceran ji hem\u00fb partiyan z\u00eadetir \u00fb li her\u00eama Sine j\u00ee Komele xwed\u00ee al\u00eegir\u00ean z\u00eade ye. Xala balk\u00ea\u015f ku PJAK`\u00ea ji wan cuda dike ew e ku al\u00eegir\u00ean wan li her der\u00ea k\u00eam-z\u00eade hene. Hinek her\u00eam\u00ean Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea ku partiy\u00ean din nekar\u00eeb\u00fb xwe bigih\u00eene PJAK`\u00ea kar\u00ee ji nava wan her\u00eaman gelek endaman ber bi \u00e7iyay\u00ean Kurdistan\u00ea bi\u015f\u00eene \u00fb li wir bikevin nava kamp\u00ean perwerdeya siyas\u00ee \u00fb le\u015fker\u00ee. Al\u00eegir\u00ean wan di nava Kurd\u00ean Xorasan\u00ea de j\u00ee hene. Heya niha \u015fer\u00ean pir giran di navbera PJAK \u00fb dewleta \u00ceran\u00ea de \u00e7\u00eab\u00fbne \u00fb elbete di \u00e7end sal\u00ean bih\u00fbr\u00ee de tev\u00ee dijberiya hik\u00fbmeta her\u00eama Kurdistan\u00ea HDK.\u00ceran bi serokatiya Misftefa Hicr\u00ee j\u00ee gelek \u015fer\u00ean h\u00eaz\u00ean le\u015fker\u00ee y\u00ean dewleta \u00ceran\u00ea kirine. Mixabin ne ten\u00ea di war\u00ea siyas\u00ee de belk\u00ee di qada le\u015fker\u00ee \u00fb \u015fer\u00ea li dij\u00ee dewletek\u00ea ku ti cudatiy\u00ean di navbera endam \u00fb al\u00eegir\u00ean wan partiy\u00ean siyas\u00ee da li Kurdistan\u00ea nab\u00eene, hevgirtinek tune ye. Gel li dij\u00ee v\u00ea siyaset\u00ea ye \u00fb daxwaza wan ya yek\u00ea ew e ku bi \u00e7\u00eab\u00fbna yek\u00eetiyeke h\u00eaz\u00ean siyas\u00ee, eniya \u015fer\u00ea li dij\u00ee dewleta \u00ceran\u00ea mezintir bikin. Bir\u00eaveber\u00ean partiy\u00ean siyas\u00ee li Rojhilat heya niha tu p\u00eangavek li gor v\u00ea daxwaza gel\u00ea Kurd hilnean\u00eene.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Kurd li \u00ceran\u00ea di qada siyas\u00ee da pir akt\u00eevin \u00fb ji kevin de Kurdistan wek meydana kar \u00fb xebata r\u00eaxistin\u00ean din y\u00ean \u00ceran\u00ee j\u00ee b\u00fbye ku li dij\u00ee rej\u00eem\u00ean desthilatdar \u00fb total\u00eeter xebit\u00eene. Ev rew\u015f li pey t\u00eak\u00e7\u00fbna rej\u00eema Pehlew\u00ee li wir hate d\u00eetin.<\/p>\n<p>Elbete beriya van hizb \u00fb partiy\u00ean siyas\u00ee p\u00eaw\u00eest e b\u00ea zan\u00een ku serhildana Kela Dimdim, \u015e\u00eax \u00dbbeydulah\u00ea Nehir\u00ee, Simkoy\u00ea \u015eikak, e\u015f\u00eereta Celal\u00ee li Makuy\u00ea \u00fb serhildana Qedemx\u00ear j\u00ee heb\u00fbne.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Abor\u00ee li Kurdistan\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Di roja \u00eero de di nava 32 welayet\u00ean \u00ceran\u00ea de r\u00eajeya b\u00eakariy\u00ea her\u00ee z\u00eade li wilayeta Kirma\u015fan\u00ea ye. Kurd wek dijber\u00ean dewlet\u00ea di r\u00eaza yek\u00ea de cih digirin. Bi ku\u015ftina kes\u00ean ku weke kolber li pey pariyek\u00ea nan\u00ea roj\u00ea ne raport\u00ean li dij\u00ee binp\u00eakirina maf\u00ean mirovan j\u00ee li dij\u00ee desthilata \u00ceran\u00ea k\u00eambandor b\u00fbne. Di nava hem\u00fb kom\u00ean etn\u00eek\u00ee de Kurd xwed\u00ee dijberiya her\u00ee domdir\u00eaj li hember\u00ee s\u00eestema desthilatdar b\u00fbne. Tev\u00ee ku hejmara Kurdan pi\u015ft\u00ee Fars \u00fb Azeriyan t\u00ea l\u00ea di raporta dawiy\u00ea a UN d\u00ea xala balk\u00ea\u015f ewe ku 50% ji sed\u00ea girtiy\u00ean siyas\u00ee li \u00ceran\u00ea akt\u00eev\u00eest\u00ean Kurd p\u00eak t\u00eenin. Ev siyaseta \u015foven\u00eest\u00ee li dij\u00ee pirsa Kurd xwed\u00ee d\u00eerokeke \u00e7end sedsal\u00ee ye \u00fb xwed\u00ee bandoreke xerab li ser jiyana abor\u00eeya xelk\u00ea dan\u00eeye.<\/p>\n<p>Debara jiyana xelk\u00ea bi kar\u00ea \u00e7andiniy\u00ea ye \u00fb li hem\u00fb Kurdistan\u00ea fabr\u00eeke \u00fb \u015firket\u00ean hilbir\u00een\u00ea gelek k\u00eam in. Ji ber w\u00ea j\u00ee Kurd\u00ean ku li her\u00eam\u00ean s\u00eenor dij\u00een piran\u00ee debara jiyana xwe bi kar\u00ea qa\u00e7ax\u00e7iyatiy\u00ea dime\u015f\u00eenin ku niha ew r\u00ea j\u00ee li ber wan hatiye girtin. Ev sewiye li pey hatina melayan ya ser hukimdariy\u00ea heta \u00e7end sal ber\u00ea z\u00eadetir j\u00ee bib\u00fb. Yan\u00ee standarda jiyan\u00ea li Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea di sewiya xwe ya j\u00ear da ye ku bi jiyana li Tehran\u00ea nay\u00ea berawirdkirin. Li bajar \u00fb wilayet\u00ean weke \u00celam \u00fb Urmiy\u00ea j\u00ee rew\u015f ji Kirma\u015fan, Sine \u00fb Loristan\u00ea ba\u015ftir n\u00eene. Ev j\u00ee b\u00fbye sedem ku hejmareke \u00e7end sedhezar kes\u00ee ji Kurdistan\u00ea ber bi bajar\u00ean mezin y\u00ean nava \u00ceran\u00ea herin \u00fb bi kar\u00ea karkeriy\u00ea re jiyan\u00ea derbas bikin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Zarave<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Li Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea Kurd bi \u00e7end zarav\u00ean j\u00ear diaxivin: <strong>Kurmanciya nav\u00een(Soran\u00ee), Kurmanciya bakur, Hewram\u00ee \u00fb Lor\u00ee<\/strong>. Di destp\u00eaka v\u00ea gotar\u00ea de li ser v\u00ea mijar\u00ea hinek agahiy\u00ean din j\u00ee hene.<\/p>\n<p><strong>Kurd\u00ean \u201cKurdistana Xorasan\u00ea\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Zulim \u00fb zora padi\u015feh \u00fb hikumet\u00ean \u00ceran\u00ea yek li pey ya din b\u00fbye sedem ku Kurd bi dar\u00ea zor\u00ea ji cihwar\u00ean bav-kal\u00ean xwe b\u00eane ko\u00e7berkirin. Sedem\u00ean v\u00ea yek\u00ea j\u00ee gelek in. Ev kar\u00ea han bi armanc\u00ean siyas\u00ee hatine encam dan. \u00c7\u00eeroka ko\u00e7berkirina Kurd\u00ean Xorasan\u00ea bi ser\u00ea xwe babetek\u00ee d\u00fbr \u00fb dir\u00eaj e, l\u00ea ez\u00ea bi kurt\u00ee hinek zaniyariyan li ser Kurd\u00ean Xorasan\u00ea j\u00ee li vir biniv\u00eesim:<\/p>\n<p>Li Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea ew her\u00eam\u00ean ku Kurmanc t\u00ea da akinc\u00eene pareke wilayeta Urmiy\u00ea li bakur\u00ea Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea \u00fb y\u00ean din j\u00ee li wilayeta Xorasan\u00ea li bakur\u00ea \u00ceran\u00ea dij\u00een. Cihwar\u00ea wan wek <strong>\u201cKurdistana Xorasan\u201d<\/strong>\u00ea j\u00ee t\u00ea binavkirin. Li wilayeta Urmiy\u00ea Kurd li bajar \u00fb her\u00eam\u00ean:<strong> Mako, Bazirgan, Pulde\u015ft, \u00c7aldiran, Qereziyad\u00een, Xoy, Selmas, Soma Biradost, Enzel, Tirgewer, Mirgewer, bajar\u00ea Urmiy\u00ea, geliy\u00ea Qasimlo \u00fb De\u015fteb\u00eala bakur\u00ea bajar\u00ea \u015eino<\/strong> dij\u00een. Yan\u00ee ji \u00e7em\u00ea Eres\u00ea \u00fb \u00e7iyay\u00ea Agir\u00ee heya geliy\u00ea Qasimlo \u00fb De\u015fteb\u00eal\u00ea cihwar\u00ea jiyana e\u015f\u00eeret\u00ean Kurmanc e. Kurd\u00ean van her\u00eam\u00ean navbor\u00ee tev bi zaravay\u00ea Kurmanc\u00ee diaxivin ku devoka her\u00eam\u00ean Mako \u00fb Xoy b\u00eatir n\u00eaz\u00ee zaravay\u00ea Kurmanciya Serheda bakur\u00ea Kurdistan\u00ea ye. Li her\u00eama Selmas \u00fb Urmiy\u00ea zaravay\u00ea mix(m\u00eeks) an j\u00ee ba\u015ftire b\u00eajim di\u015fibe Kurdiya her\u00eam\u00ean Wan, Colem\u00earg \u00fb kurmanciya bakur\u00ea wilayeta Hewl\u00ear\u00ea.<\/p>\n<p>Bi gi\u015ft\u00ee li gor n\u00ear\u00eena min di navebra 32% heya 35% Kurd\u00ean Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea bi zaravay\u00ea Kurmanc\u00ee diaxivin. Y\u00ean din j\u00ee bi zarav\u00ean Soran\u00ee, Hewram\u00ee(Kelhur\u00ee), Lek\u00ee \u00fb Lor\u00ee diaxivin.<\/p>\n<p>Kurd ji ber sedem\u00ean siyas\u00ee z\u00eadetir ji 400 sal ber\u00ea heya van sal\u00ean dawiy\u00ea (ku rej\u00eema \u00eeslam\u00ee hat ser kar), ji axa Kurdistan\u00ea hatine d\u00fbrxistin. Ev ko\u00e7berkirin\u00ean bi komel ku bi dar\u00ea zor\u00ea hatine \u00e7\u00eakirin li serdema imperatoriya Sefewiyan destp\u00eakirine \u00fb Kurd ber bi her\u00eam \u00fb bajar\u00ean weke: <strong>G\u00eelan, Qezw\u00een, R\u00fbdbar, Zencan, Takistana gir\u00eaday\u00ee bajar\u00ea Qezw\u00een, Melay\u00ear, Hemedan, Gorgan, \u015eahr\u00fbd, Qom, Kelarde\u015fta Mazenderan(Kurd\u00ean Ehl\u00ea Heq an j\u00ee Yaresan), Demawend, Xar, wilayeta Fars, Bel\u00fb\u00e7istan, Veram\u00een \u00fb Kirman<\/strong>.<\/p>\n<p>Kurd\u00ean van her\u00eam\u00ean navbor\u00ee heya roja \u00eero j\u00ee k\u00eam-z\u00eade ziman \u00fb \u00e7anda xwe ya netew\u00ee parastine. Siyaseta dewlet\u00ea li ser x\u00eaza yekdestkirina \u00e7and \u00fb ziman ku tev bi Fars\u00ee biaxivin. Di war\u00ea mezheb de Kurd\u00ean d\u00fbrket\u00ee ji Kurdistan\u00ea tev b\u00fbne \u015e\u00eeie \u00fb ziman\u00ea wan j\u00ee bandora ziman\u00ean weke fars\u00ee li ser xuyaye.<\/p>\n<p>Li dervay\u00ee Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea cih\u00ea ku mirov bikare b\u00eaje Kurmanc li wir xwed\u00ee hejmareke mezin in, Kurd\u00ean bakur\u00ea wilayeta X\u00fbrasan\u00ea ne ku li bajar \u00fb her\u00eam\u00ean weke: <strong>Q\u00fb\u00e7an( \u00eala Hesenlo), Radkan, Mezwec, Bicnord( \u00eala Duwanlo), A\u015fxane, Cacerm, Faruc, N\u00ee\u015fab\u00fbr, \u015e\u00earwan( \u00eala \u00cezanlo), C\u00eerstan, Bacg\u00eeran, Dergez, \u00c7inaran, Isferayin \u00fb Kelat(Kelata Nadir\u00ee)<\/strong> dij\u00een. Hejmareke z\u00eade j\u00ee Kurdan li bajar\u00ea Me\u015fhed yan\u00ee navenda wilayet\u00ea dij\u00een ku niha bi s\u00ea wilayet\u00ean ji hev cuda ve hatiye parvekirin. Li van her\u00eaman Kurd xwed\u00ee cih \u00fb warek\u00ee xwe y\u00ea diyar in \u00fb bi wateyeke din xwed\u00ee ax in. Ji van her\u00eaman tevan re Kurd bixwe dib\u00eajin:<strong>\u201d Kurdistana Xorasan\u00ea\u201d<\/strong> ku hinek ger\u00eedok\u00ean biyan\u00ee j\u00ee navek\u00ee wiha di b\u00eeran\u00een\u00ean xwe de destn\u00ee\u015fan kirine<strong>.<\/strong><\/p>\n<p>Pirraniya Kurd\u00ean ko\u00e7berkir\u00ee li gor belgenamey\u00ean d\u00eerok\u00ee ji rojavay\u00ea \u00ceran\u00ea anku Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea \u00e7\u00fbne. Hinek j\u00ee di \u00e7ax\u00ea rikebertiya du imprator\u00ean Sefew\u00ee \u00fb Osman\u00ee de ji bakur\u00ea Kurdistan\u00ea ber bi \u00ceran\u00ea ve reviyane ku sedema sereke j\u00ee mezheb b\u00fbye. Bi taybet\u00ee j\u00ee di pirt\u00fbka bi nav\u00ea <strong>\u201c namey\u00ea Alemaray\u00ea Nadir\u00ee\u201d<\/strong> de gelek li ser rew\u015fa jiyana Kurdan \u00fb sedem\u00ean ko\u00e7berkirina wan disekine.<\/p>\n<p>D\u00eerokniv\u00ees\u00ean \u00ceran\u00ee sedema ko\u00e7berkirina Kurdan bo bakur\u00ea \u00ceran\u00ea parastina s\u00eenor\u00ean wilayeta Xorasan\u00ea ji \u00eari\u015f\u00ean <strong>\u00dbzbek, Turkmen \u00fb Efxaniyan<\/strong> binav dikin. Ev kar bi tedb\u00eera \u015fah Ebas\u00ea Keb\u00eer(Sefew\u00ee) b\u00fbye. Bextre\u015fiya Kurdan di vir de ye ku ew wek sipera belay\u00ea hatine bikaran\u00een. X\u00eertek\u00ea\u015f\u00ee \u00fb \u015fervaniya wan b\u00fbye sedem ku wek amrazek\u00ee \u015ferkirin\u00ea li dij\u00ee dijber \u00fb neyar\u00ean padi\u015fah\u00ean \u00ceran\u00ea \u00ean nalay\u00eaq b\u00ean bikaran\u00een. Di \u00e7axek\u00ee wiha de ew wek <strong>Ariy\u00ean her\u00ee es\u00eel, par\u00eazvan\u00ean s\u00eenor \u00fb serxweb\u00fbna \u00ceran\u00ea, \u00ceraniy\u00ean her\u00ee es\u00eel, m\u00eavanperwer \u00fb orj\u00eenal<\/strong> hatine binavkirin, l\u00ea dema ku daxwaza bi\u00e7\u00fbktir\u00een maf\u00ea xwe y\u00ean netew\u00ee-civak\u00ee an j\u00ee siyas\u00ee kirin bi giran\u00ee hatine serk\u00fbtkirin \u00fb fermana wan rakirine. Li ser van daxwaz\u00ean Kurdan y\u00ean rewa \u00ceraniyan gelek cara tevkuj\u00ee li dij\u00ee Kurdan encam dane. \u015eahek\u00ee \u00ceran\u00ee ji Xoy \u00fb Urmiy\u00ea Kurdan ko\u00e7ber\u00ee Xorasan\u00ea dike, \u015fah\u00ea pi\u015ft\u00ee w\u00ee j\u00ee t\u00ea \u00fb Kurdan careke din ji Xorasan\u00ea ber bi Tali\u015f\u00ea ve di\u015f\u00eene ku sedan k\u00eelometro ji hev d\u00fbrin! Teraj\u00ead\u00ee li pey teraj\u00eadiy\u00ea para Kurda b\u00fbye.<\/p>\n<p><strong>Rew\u015fa ziman di \u00e7ax\u00ea serhildana Simkoy\u00ea \u015eikak de<\/strong><\/p>\n<p>Tev\u00ee ku di nava Kurd\u00ean Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea de d\u00eerok \u00fb \u00e7and piran\u00ee bi \u015f\u00eaweya devk\u00ee an j\u00ee \u015fifah\u00ee b\u00fbye, l\u00ea hewldan\u00ean mezin \u00e7\u00eab\u00fbne ku bi away\u00ea niv\u00eesik\u00ee j\u00ee hinek p\u00eangav b\u00ean hilan\u00een. P\u00eaw\u00eest j\u00ee b\u00fb ku ziman\u00ea kurd\u00ee ten\u00ea di kilas\u00eekan da sinordar nem\u00eene \u00fb ten\u00ea ziman\u00ea folklor \u00fb stran\u00ean dengb\u00eajiy\u00ea nebe. Siyasetmedar \u00fb rew\u015fenb\u00eer\u00ean m\u00eena Simkoy\u00ea \u015eikak(1887\u20131930) \u00fb Ebdulrezaq Bedirxan z\u00fb bi v\u00ea k\u00eamasiy\u00ea hesiyab\u00fbn.<\/p>\n<p>Di du qonax\u00ean d\u00eeroka Kurd\u00ean Rojhilat\u00eaKurdistan\u00ea de ji bo ge\u015fkirina w\u00eaje \u00fb ziman\u00ea kurd\u00ee p\u00eangav\u00ean mezin hatine av\u00eatin:<\/p>\n<ol>\n<li><strong> \u00c7ax\u00ea serhildan \u00fb desthilatdariya Simkoy\u00ea \u015eikak <\/strong><\/li>\n<li><strong> \u00c7ax\u00ea komara Kurdistan ya di bin serokatiya P\u00ea\u015fewa Qaz\u00ee Mihemed da.<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Xaleke gir\u00eeng ji kar\u00ean rew\u015fenb\u00eer\u00ee \u00fb kultur\u00ee ku <strong>Simko<\/strong> di \u00e7ax\u00ea desthilatdariya xwe ya li bajar\u00ea Urmiy\u00ea dan me\u015fandin, we\u015fandina rojname \u00fb vekirina xwendingehane. Yekem\u00een car di d\u00eeroka Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea de <strong>Simko<\/strong> ket w\u00ea fikir\u00ea ku di war\u00ea ragihandin\u00ea de j\u00ee p\u00eangavek b\u00ea av\u00eatin. Sala 1912`an li bajar\u00ea Xoy <strong>Ebdulrezaq Bedirxan<\/strong> bi pi\u015ftg\u00eeriya siyas\u00ee \u00fb dirav\u00ee ya <strong>Simkoy\u00ea \u015eikak <\/strong>kovarek mehane bi nav\u00ea (<strong>Kurdistan<\/strong>) we\u015fand. Her wiha di <strong>23.10.1913 de yekem\u00een xwendingeha Kurd\u00ee li bajar\u00ea Xoy\u00ea bi pi\u015ftg\u00eeriya serok\u00ea Kurd Simkoy\u00ea \u015eikak \u00fb Ebdulrezaq Bedirxan hat damezrandin.<\/strong><\/p>\n<p>Ev du kar\u00ean han k\u00eena desthilatdar\u00ean \u00ceran\u00ea ya dem\u00ea li dij\u00ee Kurdan gelek bilind kiriye.<\/p>\n<p>Sal\u00ean pi\u015ft\u00ee \u015fer\u00ea c\u00eehan\u00ee y\u00ea yekem\u00een yan\u00ee ji sala 1919`an heya t\u00eak\u00e7\u00fbna \u015fore\u015f\u00ea, rojnameya bi nav\u00ea (Roja Kurd) \u00fb pi\u015ftre ten\u00ea bi nav\u00ea (Kurd) ku organa fermiyeta desthilata Simko b\u00fbye, hatiye we\u015fandin. (Roja Kurd) an j\u00ee (Kurd) rojnameyek heftane b\u00fbye. Serniv\u00ees\u00ea w\u00ea nemir <strong>Mela Mihemed\u00ea Turcan\u00eezade<\/strong> b\u00fb ku kar\u00ea amadekirina rojnam\u00ea di we\u015fanxana <strong>X\u00eayret<\/strong> de li bajar\u00ea Urmiy\u00ea dime\u015fandin. Her wiha <strong>Simko<\/strong> ji bo agehdariya ji rew\u015fa siyas\u00ee \u00fb le\u015fkeriy\u00ea hem\u00fb her\u00eam\u00ean di bin desthilatdariya xwe de ji telefon\u00ea mifa standiye. Bi v\u00ee away\u00ee p\u00eawendiya hem\u00fb fermandar\u00ean eniy\u00ean \u015fer bi kela \u00c7ariy\u00ea re heb\u00fbye ku Simko li wir dima.<\/p>\n<p>Beriya ku <strong>Simko<\/strong> bi awayek\u00ee berfireh dest bi \u015fer \u00fb \u015fore\u015fa li dij\u00ee dewleta navendiya \u00ceran\u00ea bike, bi hevkariya Ebdulrezaq Bedirxan \u00fb \u00e7end giregir\u00ean din y\u00ean Kurd komelek bi nav\u00ea <strong>(G\u00eehandan\u00ee anku p\u00eagehandin )<\/strong> li bajar\u00ea Xoy damezrandib\u00fbn ku komelek rew\u015fenb\u00eer\u00ee b\u00fb \u00fb b\u00eatir xebat\u00ean \u00e7and\u00ee \u00fb rew\u015fend\u00eer\u00ee dime\u015fandin.<\/p>\n<p>Serdema komara Kurdistan yan\u00ee sala 1946`an serdema her\u00ee z\u00ear\u00een \u00fb ge\u015f a ji p\u00ea\u015fketina \u00e7and \u00fb w\u00eajeya Kurdan re b\u00fbye, l\u00ea di we\u015fan\u00ean w\u00ea serdem\u00ea de bihayek z\u00eade nedane zaravay\u00ea Kurmanc\u00ee. Hem\u00fb kovar \u00fb rojname bi zaravay\u00ea Soran\u00ee hatine we\u015fandin. Ten\u00ea di romana <strong>&#8220;P\u00ea\u015fmerge\u201c<\/strong> ya nemir <strong>Reh\u00eem Qaz\u00ee<\/strong> de r\u00fbpelek bi zaravay\u00ea Kurmanc\u00ee ye ku \u015fervan\u00ean \u015eikak t\u00eada bi hev re diaxivin. Kes\u00ean rew\u015fenb\u00eer \u00fb siyasetmedar y\u00ean weke Qaz\u00ee Mihemed j\u00ee bihayek\u00ee giran dane pend \u00fb \u015f\u00eeret\u00ean hezret\u00ea Ehmed\u00ea Xan\u00ee. &#8220;Mem \u00fb Z\u00een \u201c yek ji wan kitaban b\u00fbye ku di pirt\u00fbkxaneya p\u00ea\u015fewa de xwed\u00ee bihayek\u00ee giran b\u00fbye.<\/p>\n<p>Li vir gir\u00eeng e b\u00eajim ku: Heya ber\u00ee \u00e7end salan d\u00eeroka \u00e7\u00eeroka kurd\u00ee di sala 1913`an de \u00fb di \u00e7\u00eeroka <strong>F\u00fbad Temo<\/strong> de as\u00ea mab\u00fb, l\u00ea pi\u015ft\u00ee l\u00eakol\u00eeneke berfireh niha em tev dizanin ku yekem\u00een \u00e7\u00eerokniv\u00ees\u00ea Kurdan <strong>Mela Mehm\u00fbd\u00ea Bayez\u00eed\u00ee(1799- 1867)<\/strong> b\u00fbye ku pirt\u00fbka bi nav\u00ea <strong>\u201c Adet\u00ean Kurdan\u201d<\/strong> niv\u00eesandiye. \u00caca dibe ku li her\u00eama Kirmancni\u015f\u00een a Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea j\u00ee hinek kes hebin ku beriya serdema Simko \u00fb kes\u00ean din dest bi kar \u00fb xebata niv\u00eesandina berhem\u00ean Kurmanc\u00ee kiribin, l\u00ea heya niha l\u00eakol\u00eenek li ser v\u00ea \u00e7end\u00ea nehatiye kirin. \u00c7imk\u00ee kesayetiy\u00ean weke <strong>Hisamedd\u00een Hesen \u00c7eleb\u00ee y\u00ea Kurd<\/strong> ku yek ji xwendevan\u00ean her\u00ee navdar y\u00ea <strong>Mewlana Celaledd\u00een\u00ea Rom\u00ee<\/strong> b\u00fb, <strong>Hesret, \u015e\u00eax Ebubekir Z\u00eenharan\u00ee<\/strong> j\u00ee ji Kurd\u00ean Urmiy\u00ea b\u00fbne, l\u00ea nay\u00ea zan\u00een ka vana bi ziman\u00ea kurd\u00ee ti\u015ftek niv\u00eesandine an na!.<\/p>\n<p>Rojnama Kurd a serdema Simko bi du ziman\u00ean kurd\u00ee \u00fb fars\u00ee xwed\u00ee gotar\u00ean cur bi cur b\u00fbye \u00fb xala balk\u00ea\u015f j\u00ee ew b\u00fbye ku niv\u00ees\u00ean di r\u00fbpel\u00ean rojnam\u00ea de bi her du zaravay\u00ean Kurmanc\u00ee \u00fb Soran\u00ee hatine belavkirin.<\/p>\n<p><strong>Li pey t\u00eak\u00e7\u00fbna komar\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee t\u00eak\u00e7\u00fbna komara Kurdistan d\u00eektatoriya Pehlew\u00ee izin \u00fb derfet nedidan ku ji xeyn\u00ee fars\u00ee bi \u00e7i zimanek\u00ee din rojname \u00fb kovar b\u00eane we\u015fandin. Dorp\u00ea\u00e7eke hem\u00fb al\u00ee di war\u00ea abor\u00ee, siyas\u00ee \u00fb civak\u00ee xistine ser Kurdistan\u00ea. Zext\u00ean isyas\u00ee sal ji sal\u00ea z\u00eadetir l\u00eahatin. As\u00eem\u00eelasiyon bi \u015f\u00eaweya Kemal\u00eestan li R. Kurdistan\u00ea j\u00ee berdewam b\u00fb. Bi taybet\u00ee j\u00ee li Kirma\u015fan \u00fb Sine \u00ead\u00ee Kurd bi hem\u00fb taybetmendiy\u00ean xwe y\u00ean \u00e7and\u00ee-civak\u00ee ber bi helandin\u00ea ve di\u00e7\u00fbn.<\/p>\n<p>Mumkine h\u00fbn bawer nekin l\u00ea siyaseta Tirka ya li dij\u00ee ziman\u00ea kurd\u00ee \u00fb bi taybet\u00ee j\u00ee ya li hember\u00ee ge\u015fkirina zaravay\u00ea Kurmanc\u00ee li \u00ceran\u00ea j\u00ee heb\u00fb. Hing\u00ee zulmeke duqat li ser ser\u00ea Kurd\u00ean her\u00eam\u00ea heb\u00fb \u00fb h\u00eena j\u00ee ew siyaseta ras\u00eest\u00ee heye. Sedem j\u00ee ewe ku du her\u00eam\u00ean Urmiye \u00fb M\u00fbkriyan ji kevin de cih\u00ea serhildan\u00ean siyas\u00ee b\u00fbne ku bandora xwe ya yekrast li ser Kurd\u00ean Bakur\u00ea Kurdistan\u00ea j\u00ee heb\u00fbye.<\/p>\n<p><strong>Rew\u015fa Kurdan Pi\u015ft\u00ee Sala 1979`an<\/strong><\/p>\n<p>Ji bihara sala 1984`an dema ku mamosta H\u00eamin M\u00fbkriyan( 1921-1986) li bajar\u00ea Urmiy\u00ea dest bi we\u015fandina kovara w\u00eajey\u00ee-\u00e7and\u00ee ya bi nav\u00ea <strong>Sirwe<\/strong> kir, dehan niv\u00eeskar\u00ean Kurd li dora w\u00ee kom b\u00fbn. Kovara Sirwe b\u00fb p\u00eangaveke destp\u00eak\u00ea ji bo ge\u015fb\u00fbna ziman\u00ea kurd\u00ee. Gelek kes bi r\u00eaya w\u00ea kovar\u00ea h\u00een\u00ee xwendin \u00fb niv\u00eesandina ziman\u00ea kurd\u00ee b\u00fbn. Bi taybet\u00ee j\u00ee ciwan\u00ean Kurd bi h\u00eazeke mezin kovara Sirwe dixwendin \u00fb j\u00ea re babet\u00ean \u00e7and\u00ee, civak\u00ee \u00fb d\u00eerok\u00ee di\u015fandin. Wan salan niv\u00eeskar\u00ean weke <strong>Celaled\u00een Nizam\u00ee, Sert\u00eep Mens\u00fbr\u00ee, Sey\u00eed Elew\u00ee \u00fb Kaf\u00ee Elew\u00ee<\/strong> j\u00ee dest bi niv\u00eesandina babet\u00ean xwe bi zaravay\u00ea Kurmanc\u00ee t\u00ea de kirin. Elbete ev kar bi hewil \u00fb t\u00eako\u015fana mamosta Celaled\u00een Nizam\u00ee hing\u00ee gih\u00ee\u015ft encam\u00ea ku w\u00ee nameyek tej\u00ee gil\u00ee \u00fb gazinde(li j\u00ear nav\u00ea: Gile \u00fb Gazindey Xomal\u00ee ) ji mamosta H\u00eamin re \u015fand \u00fb behsa rew\u015fa zaravay\u00ea Kurmanc\u00ee j\u00ea re kirib\u00fb. Name di hejmara 5`an ya kovara Sirwe de hat we\u015fandin \u00fb ji hejmara 6`an \u00fb p\u00eada be\u015feke Sirwe bo zaravay\u00ea Kurmanc\u00ee j\u00ee hate diyarkirin. Heya hing\u00ee hinek rew\u015fenb\u00eer \u00fb niv\u00eeskar\u00ean me li Rojhilat wisa dizan\u00een ku ziman\u00ea niv\u00eesandin, edeb\u00ee \u00fb ferm\u00ee ten\u00ea zaravay\u00ea Soran\u00ee ye!. Pi\u015ft\u00ee w\u00ea namey\u00ea berpirs\u00ean we\u015fanxana Selahed\u00een Eyy\u00fbb\u00ee bihayek z\u00eadetir dan zaravay\u00ea Kurmanc\u00ee \u00fb r\u00fbpel\u00ean kovara Sirwe z\u00eadetir kirin.<\/p>\n<p>Kovara Sirwe ji hejmara 8`\u00ea \u00fb p\u00eade de cihek\u00ee taybet\u00ee ji babet\u00ean bi zaravay\u00ea Kurmanc\u00ee re veqetandin ku r\u00fbpel\u00ean kovar\u00ea y\u00ean dawiy\u00ea b\u00fbn. Ji hejmara 94`an \u00fb p\u00eada kovara Sirwe \u00ead\u00ee berhem\u00ean Kurmanc\u00ee bi t\u00eep\u00ean lat\u00een\u00ee diwe\u015fandin. Dawiya sala 2002`an Kaf\u00ee Elew\u00ee \u00fb Celaled\u00een Nizam\u00ee du jimar\u00ean taybet\u00ee y\u00ean kovara Sirwe bi zaravay\u00ea Kurmanc\u00ee \u00fb t\u00eep\u00ean Lat\u00een we\u015fandin ku desteya niv\u00eeskar\u00ean wan du hejmaran: <strong>Ez\u00eez N\u00eaimet\u00ee, Hesen \u015e\u00fbcay\u00ee, Izzet Moqtedir \u00fb Mihemed Sefay\u00ee<\/strong> b\u00fbn. Pi\u015ft\u00ee wan du hejmaran \u00ead\u00ee kovara Sirwe niv\u00ees\u00ean bi zarava Kurmanc\u00ee newe\u015fandin!.<\/p>\n<p>Li ser daxwaza kes\u00ean m\u00eena nemir H\u00eamin M\u00fbkriyan\u00ee \u00fb r\u00eazdar Ehmed Qaz\u00ee di w\u00ea kovara tije babet\u00ean dewlemend de bihayek\u00ee giran ji beyt\u00ean Kurd\u00ee, \u00e7\u00eerok \u00fb destniv\u00ees\u00ean Kurd\u00ee re dihate day\u00een. Mamosta H\u00eamin bi b\u00eer \u00fb raman\u00ean xwe kesek\u00ee Kurdistan\u00ee, d\u00fbrb\u00een \u00fb ev\u00eendar\u00ea azadiya Kurd \u00fb Kurdistan\u00ea b\u00fb.<\/p>\n<p>Di destp\u00eaka \u015fore\u015fa gel\u00ean \u00ceran\u00ea de li Tehran\u00ea kovareke demsal\u00ee bi nav\u00ea <strong>\u201cGir\u015fey Kurdistan 1981\u201d<\/strong> ji aliy\u00ea mamosta Mihemed Salih \u00cebrah\u00eem\u00ee(\u015eep\u00fbl) ve dihat we\u015fandin ku cara yek\u00ea niv\u00eeskar Celaled\u00een Nizam\u00ee bi zaravay\u00ea Kurmanc\u00ee t\u00ea de berhem belav kirin. Pi\u015ft re di kovar\u00ean: Amanc(Tehran \u2013 1982, Aw\u00eane( Tehran \u2013 1985 we\u015fana teblixata \u00eeslam\u00ee)(1) \u00fb kovara Kurdistan organa Enst\u00eet\u00fbya Kurd\u00ee li Tehran \u2013 2001 j\u00ee berhem belav kirine.<\/p>\n<p>Kovar\u00ean navbor\u00ee tev\u00ee ku bi pi\u015ftg\u00eeriya dewleta \u00ceran\u00ea ve dihatine we\u015fandin j\u00ee, l\u00ea rolek\u00ee ba\u015f di ge\u015fkirina \u00e7anda kurd\u00ee de l\u00eestin.<\/p>\n<p>Di \u00e7ax\u00ea \u015fer\u00ea \u00ceran \u00fb Iraq(1980-1988) de komara \u00eeslam\u00ee bi merema b\u00eadengkirina Kurd\u00ean Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea \u00fb b\u00eabandorhi\u015ftina r\u00eaxistin\u00ean siyas\u00ee di nava civak\u00ea de, hink azadiy\u00ean s\u00eenordar dab\u00fbn Kurdan. Wan xwestin teql\u00eeda Baas\u00eey\u00ean Iraq\u00ea bikin, l\u00ea li pey bidaw\u00ee hatina \u015fer hem\u00fb kovar\u00ean navbor\u00ee an hatine yasaxkirin an j\u00ee budceya p\u00eaw\u00eest ji aliy\u00ea dewlet\u00ea ve nehate day\u00een. Ne\u00e7ar ew kovar yek bi yek ji we\u015fan\u00ea sekin\u00een. TV \u00fb radioy\u00ean ku bi kurd\u00ee bernamey\u00ean \u00e7end saet\u00ee heb\u00fbn h\u00ead\u00ee-h\u00ead\u00ee hatin girtin.<\/p>\n<p>Elbete gotina v\u00ea xal\u00ea j\u00ee gir\u00eeng \u00fb p\u00eaw\u00eest e ku axafitin \u00fb niv\u00eesandin bi zaravay\u00ean kurd\u00ee (Kurmanc\u00ee, Soran\u00ee \u00fb hwd) ger serbest j\u00ee be, k\u00eam kes\u00ean Kurd hene ku li ser dewlemendiya w\u00ea l\u00eakol\u00een an j\u00ee bixebitin. Dewlet j\u00ee bi \u00e7i awayan pi\u015ftg\u00eeriy\u00ea nade karek\u00ee wiha. M\u00eenak: \u00c7end sale ku \u00e7end rew\u015fenb\u00eer dixwazin \u00eamtiyaza rojnamek\u00ea bi nav\u00ea <strong>Rojda<\/strong> bi zaravay\u00ea Kurmanc\u00ee li bajar\u00ea Urmiy\u00ea ji dewlet\u00ea bist\u00eenin, l\u00ea h\u00ea j\u00ee izina karek\u00ee wiha nedane wan.<\/p>\n<p>Bi p\u00ea\u015fketina doza Kurd li s\u00ea per\u00e7\u00ean din re h\u00eaza ji nasname \u00fb taybetmendiy\u00ean din \u00ean netew\u00ee j\u00ee di nava Kurd\u00ean li nava s\u00eenor\u00ean \u00ceran\u00ea de z\u00eadetir b\u00fbye.<\/p>\n<p>Ji sala 2003`an heya niha ji aliy\u00ea \u00e7end ciwan\u00ean Kurd ve kurs\u00ean h\u00eenkirina ziman\u00ea kurd\u00ee li Urmiy\u00ea \u00fb \u00e7end bajar\u00ean din y\u00ean R. Kurdistan\u00ea hatine damezrandin, l\u00ea hertim di bin kontrola \u00eestixbarata dewlet\u00ea de ne \u00fb nikarin an j\u00ee new\u00earin karek\u00ee esas\u00ee bikin. Li \u00e7end gundan j\u00ee kes\u00ean weke B\u00eahzad Simko karek\u00ee wiha bir\u00eave dibir ku daw\u00ee ne\u00e7ar ma ji dest\u00ea itlaata \u00ceran\u00ea birev\u00ea Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Radioy\u00ean kurd\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Ji sala 1969`an \u00fb p\u00eada li bajar\u00ea Urmiy\u00ea, Tehran \u00fb Kirma\u015fan\u00ea radio xwed\u00ee bernam\u00ean bi zaravay\u00ean Soran\u00ee \u00fb Kurmanc\u00ee j\u00ee b\u00fbne, l\u00ea dema w\u00ea di navbera n\u00eev heya du saetan de hatiye guherandin. Niha j\u00ee radio \u00fb kanala Seher TV bernam\u00ean bi zaravay\u00ean Soran\u00ee \u00fb Kurmanc\u00ee hene l\u00ea \u00e7ax\u00ea wan k\u00eam e.<\/p>\n<p>Gelek malper\u00ean kurd\u00ee y\u00ean weke ajans \u00fb Telgram\u00ea bi hem\u00fb zaravay\u00ean kurd\u00ee we\u015fan\u00ea dikin ku hejmareke mezin in. Kar\u00ea wan di bin zext \u00fb kontroleke b\u00eadaw\u00ee de ye, l\u00ea \u00e7\u00eena rew\u015fenb\u00eer bi \u00eesrar dixwazin niv\u00ees \u00fb pirt\u00fbk\u00ean xwe bi ziman\u00ea kurd\u00ee belav dikin.<\/p>\n<p>Malper\u00ean \u00eenternet\u00ee y\u00ean weke <a href=\"http:\/\/www.urmiye.com\/\">www.urmiye.com<\/a> \u00a0an ji <a href=\"http:\/\/www.urmiye.org\/\">www.urmiye.org<\/a> \u00a0j\u00ee ji ber b\u00ea\u00eemkan\u00ee \u00fb sansor\u00ea nekar\u00een kar\u00ea xwe berdewam bikin. Li \u00ceran\u00ea siyaseta sansor\u00ea nah\u00eale ku kes van s\u00eetey\u00ean \u00eenternet\u00ea ku carna li Ewropa dest bi xebat\u00ean xwe dikin, bib\u00eene.<\/p>\n<p>Dema ku Xatem\u00ee hat ser kar \u00fb desthilatdar\u00ee ket dest\u00ea reformxwazan, li gelek zan\u00eengeh\u00ean \u00ceran\u00ea kovar \u00fb mehname derketin. Li k\u00ealeka zaravay\u00ea Soran\u00ee wan kovaran carna ti\u015ft\u00ean bi zarava Kurmanc\u00ee j\u00ee diwe\u015fndin. Ew germah\u00ee \u00ead\u00ee bi hatina dewlet\u00ean Ehmed\u00eenejad \u00fb Ruhan\u00ee re sal bi sal k\u00eamtir b\u00fbye.<\/p>\n<p>Yekem\u00een pirt\u00fbka ku bi zaravay\u00ea Kurmanc\u00ee li Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea hat we\u015fandin sala 1980`an <strong>Mewlodnameya Batey\u00ee<\/strong> \u00fb pi\u015ft re j\u00ee <strong>\u201c\u015eirove an j\u00ee vejandina Mem \u00fb Z\u00eena Ehmed\u00ea Xan\u00ee<\/strong>\u201d b\u00fb ku li ser p\u00ea\u015fniyara mamosta C. Nizam\u00ee Perw\u00eez Cihan\u00ee ji Mela Hem\u00eed\u00ea Makuy\u00ee standib\u00fb \u00fb li ser nav\u00ea xwe belav kir. Herwiha d\u00eewana helbest\u00ean Celaled\u00een Nizam\u00ee \u00fb \u00e7end\u00een berhem\u00ean din j\u00ee hatine we\u015fandin.<\/p>\n<p><strong>Rew\u015fa \u00e7and \u00fb ziman\u00ea kurd\u00ee di nava Kurd\u00ean Xorasan\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Di van sal\u00ean dawiy\u00ea da Kurd\u00ean Kurdistana Xorasan\u00ea b\u00eatir ji Kurd\u00ean Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea dixebitin ku \u00ead\u00ee di xwendingehan de zarok\u00ean wan bi ziman\u00ea kurd\u00ee bixw\u00eenin da ku bi v\u00ea re adet \u00fb orf, \u00e7and \u00fb huner \u00fb ji her ti\u015ftek\u00ee gir\u00eengtir ziman\u00ea xwe y\u00ea zikmak\u00ee bipar\u00eaz\u00ean.<\/p>\n<p>Ew hez \u00fb ev\u00eena ku ji ziman\u00ea kurd\u00ee re li Kurdistan\u00ea heye di nava Kurd\u00ean Xorasan\u00ea de j\u00ee t\u00ea d\u00eetin. Siyaseta as\u00eem\u00eelasiyon\u00ea li wir j\u00ee bandora xwe heb\u00fbye \u00fb hinek kes di parastina ziman \u00fb w\u00eajeya xwe de z\u00eade bi \u00eesrar n\u00eenin. Hewram\u00ee j\u00ee li ser dewlemendiya zaravay\u00ea xwe bi \u00eesrar in. Niha bi w\u00ea gav\u00ea re gelek bername di St\u00eark TV, Aryen \u00fb Newroz TV de hatine belavkirin \u00fb t\u00eane we\u015fandin.<\/p>\n<p>Kurd\u00ean Xorasan ji kevin de hinek\u00ee li dij\u00ee \u00e7\u00eena axa \u00fb began in, ji ber w\u00ea j\u00ee b\u00eer \u00fb raman\u00ean wan hinek \u00e7ep \u00fb heya radeyek\u00ea j\u00ee al\u00eegir\u00ea reformxwazan in. Hejmara Kurd\u00ean Xorasan\u00ea z\u00eade nediyar e l\u00ea bi texm\u00een z\u00eadetir ji du milyon kesan e. Kurd li cihwar\u00ea jiyana xwe wisa bi adet \u00fb orf\u00ean xwe ve gir\u00eaday\u00ee ne ku etn\u00eek\u00ean weke Tirk, Tat, Turkmen \u00fb Fars\u00ean wir j\u00ee di dewat \u00fb minasibet\u00ean xwe de ji reqs(d\u00eelan), muz\u00eek, stran \u00fb dewata Kurmanca mifay\u00ea dist\u00eenin. Di vir de rol\u00ea hunermend\u00ean Kurd di parastina ziman de pir ba\u015f e\u015fkere dibe.<\/p>\n<p>Kar\u00ea piraniya xelk\u00ea wir \u00e7andin\u00ee \u00fb cotyar\u00ee ye. Ev j\u00ee vedigere ser dewlemendiya axa wir. Piraniya xelk\u00ea j\u00ee li gunda dij\u00een \u00fb ev j\u00ee b\u00fbye sedem ku ziman \u00fb \u00e7anda Kurdan heya niha zind\u00ee bim\u00eene. Dewleta \u00ceran\u00ea z\u00eade pi\u015ftg\u00eeriy\u00ea nade \u00e7\u00eena cotyaran, ji ber w\u00ea j\u00ee standarda jiyan\u00ea li wira di pileya xwe ya her\u00ee j\u00ear da ye \u00fb di roja \u00eero de jiyana Kurd\u00ean wir bi zehmet\u00ee derbas dibe. Elbete siyaseteke wiha li hem\u00fb Kurdistan\u00ea t\u00ea bir\u00eavebirin.<\/p>\n<p>Xala balk\u00ea\u015f derheqa ciwan\u00ean Kurd li Xorasan\u00ea ewe ku hejmareke z\u00eade ji wan mij\u00fbl\u00ee xwendin\u00ea ne. Ev di rew\u015fek\u00ea de ye ku dewlet bihayek\u00ee giran nade kes\u00ean ku xwendina bilind bidaw\u00ee t\u00eenin ku karek\u00ee ji wan re peyda bike. L\u00ea bi v\u00ea re d\u00eesa j\u00ee ciwan\u00ean Kurd piran\u00ee xwendina xwe ya bilind j\u00ee bidaw\u00ee t\u00eenin. Niha ji 4 sal ber\u00ea \u00fb p\u00eada li bajar\u00ea Qo\u00e7an kovareke bi nav\u00ea \u201cKurmanc\u201d ji aliy\u00ea <strong>\u201cmoesis\u00eay\u00ea Kurmanc\u201d<\/strong> ve t\u00ea we\u015fandin ku gelek cara j\u00ee nah\u00ealin bigih\u00eaj \u00a0dest\u00ea xelk\u00ea an j\u00ee \u00e7apa w\u00ea yasax dikin. Ew kovar demeke ku nay\u00ea we\u015fandin.<\/p>\n<p>Di roja \u00eero de ji hem\u00fb bajar \u00fb her\u00eaman z\u00eadetir Kurd\u00ean bajar\u00ea \u015e\u00earwan ber bi pirsgir\u00eaka kurd\u00ee t\u00ean \u00fb his\u00ean(hest\u00ean) wan y\u00ean netew\u00ee gelek bih\u00eazin.<\/p>\n<p>Hest\u00ean netew\u00ee di nava Kurd\u00ean Xorasan\u00ea de bih\u00eaze \u00fb bi taybet\u00ee j\u00ee pi\u015ft\u00ee TVy\u00ean satal\u00eet, Kurd\u00ean wir b\u00eatir ji ber\u00ea li taybetmendiy\u00ean xwe y\u00ean netew\u00ee xwed\u00ee derdikevin. Rew\u015fenb\u00eer\u00ean Kurd li wir dixwestin ku kovarek\u00ea bi nav\u00ea \u201c<strong>\u015eomal\u00ea \u015eerq-Bakur\u00ea rojhilat\u201d<\/strong> biwe\u015f\u00eenin, l\u00ea di karek\u00ee de j\u00ee dewlet\u00ea ewqas asteng\u00ee \u00e7\u00eakirin ku biser neketin.<\/p>\n<p>Radio bi zarava Kurmanc\u00ee j\u00ee li bajar\u00ea Me\u015fhed\u00ea heye, l\u00ea niha dema we\u015fana w\u00ea ji saetek\u00ea kirine n\u00eev saet ku ev j\u00ee ji bereketa komara \u00eeslam\u00ee t\u00ea!!. Ji nava niv\u00eeskar\u00ean wir mamosta <strong>Kel\u00eemulah Tewehud\u00ee \u00fb El\u00eeriza Spah\u00ee <\/strong>ji hem\u00fbya naskir\u00eetirin. Kel\u00eemulah li gund\u00ea Oxaz\u00ee y\u00ea ser bi bajar\u00ea \u015e\u00earwan hatiye din\u00ea. Ew niv\u00eeskareke ku riheke n\u00fb da can\u00ea niv\u00eemir\u00ee \u00fb ji b\u00eer\u00e7\u00fby\u00ee y\u00ea Kurmanc\u00ean Xorasan\u00ea. Ger \u00eero em \u015fahid\u00ea \u00e7alakiy\u00ean z\u00eade li bajar\u00ean <strong>\u015e\u00earwan, Qo\u00e7an, Bicnord, Kelat<\/strong> \u00fb dever\u00ean din y\u00ean Kurdistana Xurasan\u00ea ne, teva bandora xwe ji kar \u00fb xebat\u00ean wan cam\u00earan standine.<\/p>\n<p><strong>Daw\u00ee \u00fb encam: <\/strong>Ti\u015ftek\u00ee e\u015fkera ye ku giringiya ziman\u00ea dayik\u00ea di perwerde \u00fb bilindkirina \u015fexsiyeta mirov\u00ean civak\u00ea de ji aliy\u00ea hem\u00fb zaniyar\u00ean sosyolog ve hatiye destn\u00ee\u015fankirin. R\u00eaxistin\u00ean navnetew\u00ee sala 2008`an wek sala ziman binav kirin \u00fb 21`\u00ea meha du a zay\u00een\u00ee wek &#8220;Roja cihaniya ziman\u00ea dayik\u00ea\u201c hatiye binavkirin. L\u00ea siyaseta dewleta navendiya \u00ceran\u00ea durist berevaj\u00ee v\u00ea hereket\u00ea b\u00fbye \u00fb hertim xebit\u00eene ku hem\u00fb ziman ji xeyn\u00ee ziman\u00ea fars\u00ee \u015f\u00een \u00fb ge\u015f nebin. Her\u00e7end di benda 16 a yasaya bingeh\u00een a welat da \u00eesrar\u00ea li ser xwendina ziman\u00ean din y\u00ean di coxrafiya \u00ceran\u00ea da j\u00ee dikin, l\u00ea di pirakt\u00eek\u00ea de heya niha tu kerek nehatiye kirin.<\/p>\n<p>Ziman \u00fb bi gi\u015ft\u00ee taybetmendiy\u00ean ku nasnama netewek\u00ea p\u00eak t\u00eenin cewherek\u00ee cudaneb\u00fby\u00ee ji kerameta insanane. \u00ceran \u00e7i buhayek\u00ea nade pirs \u00fb ziman\u00ea Kurdan.<\/p>\n<p>Di roja \u00eero de rew\u015fa siyas\u00ee ya Kurd\u00ean Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea pir xerab e. Bi hevnegirtina partiy\u00ean siyas\u00ee ew bandora aliy\u00ea Kurd di \u00e7av\u00ea raya gi\u015ft\u00ee de nay\u00ea hiss kirin. \u00cedam \u00fb \u00ee\u015fkenceya \u00e7alakvan\u00ean Kurd y\u00ean siv\u00eel berdewam \u00fb ji h\u00ealeke din j\u00ee ku\u015ftina kolberan b\u00earawestan berdewam e. Di nava muzay\u00eeka gel\u00ean \u00ceran\u00ea de \u00eero Kurd bi \u00e7alakiy\u00ean xwe y\u00ean siyas\u00ee serk\u00ea\u015f\u00ean xebateke tej\u00ee asteng\u00ee li dij\u00ee rej\u00eema \u00ceran\u00ea ya \u00eero ne. \u00cedama kes\u00ean m\u00eena mamosta Ferzad Kemanger, \u015eir\u00een Elemhol\u00ee \u00fb heval\u00ean din v\u00ea rastiy\u00ea ji me re \u00eespat dikin ku komara \u00eeslam\u00ee li dij\u00ee day\u00eena hem\u00fb maf\u00ean siyas\u00ee-civak\u00ee ji Kurdan re ye.<\/p>\n<p><strong>(1). Berpirs\u00ea w\u00ea Mihemed Homayun Kemanger b\u00fb.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bersiva \u00e7end pirs\u00ean ku pirr t\u00eane kirin:<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; Beriya van er\u00ee\u015f\u00ean daw\u00ee rew\u015fa Kurd\u00ean li Rojhilat, xwestek\u00ean wan \u00fb zext\u00ean Iran\u00ea y\u00ean li ser Kurdan \u00e7ib\u00fbn?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bersiv: <\/strong>Xwest\u00eak\u00ean Kurdan li \u00ceran\u00ea yekdest neb\u00fbne. \u00c7imk\u00ee daxwaz\u00ean siyas\u00ee ji h\u00eala partiy\u00ean siyas\u00ee ve hatine diyarkirin. L\u00ea di van sal\u00ean dawiy\u00ea de pi\u015ft\u00ee ge\u015fb\u00fbna agir\u00ea \u015fore\u015fa Bakur\u00ea Kurdistan\u00ea \u00fb \u00e7\u00eab\u00fbna hikumeta n\u00eevserbixwe li Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea, daxwaz\u00ean Kurd\u00ean Rojhilat j\u00ee ji \u00e7ar\u00e7ov\u00ea otonom\u00ee derketine \u00fb daxwaza <strong>\u201cs\u00eestema federal \u00fb konfederal\u201d<\/strong> j\u00ee t\u00ea kirin. Bi kurt\u00ee Kurd li wir j\u00ee dixwazin xwed\u00ee stat\u00fbyeke xwe ya serbixwe \u00fb azad bin.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Rola PJAK`\u00ea \u00e7iye? Beriya niha KDP-Iran \u00fb Komele heb\u00fbn, niha tune ne?! Sedem \u00e7i ne? PJAK \u00e7i p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f\u00ee gel dike?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bersiv<\/strong>: PJAK h\u00eazeke ciwan, xwed\u00ee \u00eede \u00fb xwestek\u00ean n\u00fb ye. Di wan merc\u00ean dijwar de ku KDP \u00fb Komel\u00ea \u00ead\u00ee nedikar\u00een heta li Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea j\u00ee nefeseke rihet biki\u015f\u00eenin, sala 2004`an PJAK hate damezirandin. Bi hatina PJAK`\u00ea re \u00ead\u00ee p\u00eavajoyeke n\u00fb ya siyas\u00ee li Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea destp\u00ea kir. Heya hing\u00ee itlaata \u00ceran\u00ea dikar\u00ee li Koy\u00ea, Kerk\u00fbk, Sil\u00eamaniy\u00ea \u00fb heta Bexday\u00ea j\u00ee p\u00ea\u015fmerge \u00fb kadroy\u00ean KDP.\u00ceran \u00fb Komel\u00ea teror bike. Di wan sal\u00ean re\u015f de z\u00eadetir ji 600 endam, al\u00eegir \u00fb kadroy\u00ean wan partiy\u00ean siyas\u00ee li Ba\u015f\u00fbr hatine teror \u00fb windakirin. Yan\u00ee Kurd ne ten\u00ea li Rojhilatl belk\u00ee li dervay\u00ee s\u00eenor\u00ean wir j\u00ee bi \u015f\u00eawey\u00ean hovane dihatine serk\u00fbt \u00fb terorkirin. L\u00ea \u00e7\u00eab\u00fbna PJAK`\u00ea ew atmosfer\u00ea tirs\u00ea di nava xelk\u00ea de \u015fikand. Gel b\u00fb xwed\u00ee cesaret, \u00eerade \u00fb h\u00eazeke n\u00fb.<\/p>\n<p>Niha j\u00ee PDK.\u00ceran \u00fb Komele di qada xebat\u00ea da hene, l\u00ea ten\u00ea di war\u00ea ragihandin\u00ea de hinek \u00e7alakiy\u00ean wan hene \u00fb bes. Di rew\u015feke wiha de PJAK bi \u015fer\u00ea \u00e7ekdar\u00ee re jiyana siyas\u00ee j\u00ee derbas\u00ee qonaxeke din kir. Sedem\u00ean v\u00ea b\u00eaakt\u00eev\u00eeteb\u00fbna komel\u00ea \u00fb KDP`\u00ea zexta Amer\u00eeka, YNK \u00fb KDP.Iraq\u00ea b\u00fbn ku nedixwestin \u00ceran li dij\u00ee desthilatdariya wan \u015fer \u00fb dijayetiy\u00ea bike. Bi v\u00ea siyaset\u00ea re ew di kamp\u00ean penaberiy\u00ea de hatine \u00eezolekirin. Ev rew\u015f b\u00fb sedem ku neraz\u00eeb\u00fbn di nava kadro, al\u00eegir \u00fb gelek endam\u00ean wan de \u00e7\u00eabibe \u00fb di encam\u00ea de b\u00fbne \u00e7end par\u00e7e. Yan\u00ee mirov dikare b\u00eaje \u00ead\u00ee ew li ber tesfiyeb\u00fbn\u00ea ne. Ji sala 2003`an \u00fb p\u00ea de ku li Iraq\u00ea rej\u00eema Baas\u00ee t\u00eak\u00e7\u00fb, du partiy\u00ean PDK.\u00ceran \u00fb Komele li bend\u00ea b\u00fbn ku bi hevkariya Amer\u00eeka rej\u00eema \u00ceran\u00ea \u00a0t\u00eak bi\u00e7e. Hing\u00ee ew j\u00ee y\u00ea m\u00eena partiy\u00ean Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea li Rojhilat desthilatdariy\u00ea bigirine dest\u00ea xwe. L\u00ea mixabin ev xeyal h\u00ea\u015fta j\u00ee c\u00ee bi c\u00ee neb\u00fbye. Wek Kurd dib\u00eajin:\u201d<strong> h\u00eev\u00eeya li dera, xweliya li sera\u201d<\/strong>.<\/p>\n<p>\u015eer\u00ea \u00e7ekdar\u00ee ku ber\u00ee \u00e7end salan di bin serokatiya PJAK`\u00ea da \u00e7\u00eab\u00fb, HDK \u00fb Komele xistine nava kir\u00eezeke giran. \u00c7imk\u00ee gel tev li dij\u00ee rej\u00eema \u00eeslam\u00ee ye \u00fb ten\u00ea bi propagandekirin\u00ea j\u00ee bersiva xwestek\u00ean gel nay\u00ea day\u00een. L\u00ea hing\u00ee PJAK heya radeyek\u00ea b\u00fb bersiva van daxwaz\u00ean gel.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Siyaseta asimlasyon\u00ea ya \u00ceran\u00ea li dij\u00ee Kurda di kijan ast\u00ea de ye?<\/strong><\/p>\n<p>Siyaseta as\u00eem\u00eelasoy\u00ean b\u00eatir di war\u00ea ol\u00ee(mezheb) de heye. Ji kevin de bi (taybet\u00ee j\u00ee di serdema Sefew\u00eeyan de)desthilatdar\u00ean \u00ceran\u00ee dixwazin ku ten\u00ea yek mezheb li hem\u00fb \u00ceran\u00ea hebe ku ew j\u00ee \u015f\u00eeit\u00ee ye. L\u00ea Kurd, Bel\u00fb\u00e7 \u00fb hinek j\u00ee Ereban li dij\u00ee v\u00ea daxwaz\u00ea sekin\u00eene. Di \u00e7ax\u00ea selteneta Mihemed Riza Pehlew\u00ee de li Kirma\u015fan, \u00celam \u00fb Sine xebat\u00ean mezin ji bo hellkirina(\u00e7areserkirina ) tabetmendiy\u00ean \u00e7and\u00ee \u00fb ziman\u00ea kurd\u00ee hatin kirin, l\u00ea bi \u015fore\u015fa gel\u00ean \u00ceran\u00ea (1979) re ew pilan tev vala derketin. Li bakur\u00ea Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea j\u00ee li pey t\u00eak\u00e7\u00fbna serhildana Simkoy\u00ea \u015eikak, Komara Kurdistan(1946) \u00fb \u015fikesta KDP.Iran b\u00eatir di war\u00ea lawzakirina jiyana Kurdan ya sosyal \u00fb bih\u00eazkirina hejariya ferheng\u00ee de siyaseta \u00ceraniyan bi bandor b\u00fbye, l\u00ea wan heya roja \u00eero j\u00ee qet nekar\u00eene agir\u00ea \u015fore\u015f \u00fb rih\u00ea Kurd\u00eeniy\u00ea li van her\u00eaman vemir\u00eenin.<\/p>\n<p>\u015eore\u015fa Bakur\u00ea Kurdistan\u00ea, \u00e7\u00eab\u00fbna MedTV(1995), berxwedana Koban\u00ea, \u00eari\u015fa DAI\u015e`\u00ea li ser \u015eingal \u00fb stat\u00fbya ku ji sal\u00ean 1990`an \u00fb p\u00ea de li Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea \u00fb pi\u015ftre j\u00ee ji sala 2012`an li Rojava \u00e7\u00eab\u00fbye ew faktorin ku b\u00fbn sedema vala derketina siyaseta as\u00eem\u00eelasiyon\u00ea li Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Rew\u015f \u00fb rola jina Kurd li Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea \u00e7i ye? Tekiliy\u00ean w\u00ea y\u00ean bi malbat \u00fb dewlet\u00ea re \u00e7awa ne?<\/strong><\/p>\n<p>Ji aliy\u00ea xwe y\u00ea kultur\u00ee ve rew\u015fa jin\u00ea li Rojhilat ji ya par\u00ean din y\u00ean Kurdistan\u00ea z\u00eade cuda n\u00eene, l\u00ea di qada siyas\u00ee \u00fb civak\u00ee de ne ten\u00ea azad\u00ee ji jin\u00ea re n\u00eene, belk\u00ee di war\u00ea azadiy\u00ean \u015fexs\u00ee de j\u00ee jin him t\u00ea tehq\u00eerkirin \u00fb him j\u00ee t\u00ea serk\u00fbt an j\u00ee tepeserkirin. Li wilayeta \u00celam\u00ea xwe\u015fewitandina jina li hem\u00fb \u00ceran\u00ea dikeve dereca yek\u00ea. L\u00ea di war\u00ea xwendin\u00ea de ji deh salan \u00fb \u015f\u00fbnda hejmara ke\u00e7a ji ya xorta z\u00eadetir b\u00fbye. Ev j\u00ee ji wan zextan t\u00ea ku rayedar\u00ean komara \u00eeslam\u00ee li dij\u00ee jin\u00ea bikar t\u00eenin \u00fb reaksyona ke\u00e7\u00ean Kurd j\u00ee wiha b\u00fbye ku dikarin ten\u00ea bi r\u00eaya xwendin\u00ea liyaqeta xwe \u00eespat bikin an j\u00ee bi awayek\u00ee rihettir derkevin nava jiyana civak\u00ea. Ev zext \u00fb zor\u00ee k\u00eam-z\u00eade li hem\u00fb \u00ceran\u00ea hene. Mesela berevaj\u00ee m\u00eara jin nikarin strana b\u00eajin \u00fb karek\u00ee wiha li gor zagon\u00ean \u00eeslam\u00ee herame.<\/p>\n<p>Li \u00ceran\u00ea heq \u00fb maf\u00ean m\u00eara ji y\u00ean jinan z\u00eadetirin. M\u00eeras\u00ea ji bav dim\u00eene ji ke\u00e7 \u00fb xort re bi qas\u00ee hev nay\u00ea day\u00een. Maf\u00ea ke\u00e7\u00ea yek \u00fb maf\u00ea kur j\u00ee duqate. Di malbat\u00ea de j\u00ee di hem\u00fb waran da m\u00earsalar\u00ee heye.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Siyaseta tevizandina civak\u00ea (bi reya madey\u00ean b\u00eahi\u015fker, narkot\u00eek\u00ea) \u00e7iqas bi bandor b\u00fbye?<\/strong><\/p>\n<p>Sal\u00ean ber\u00ea Kurdistan di war\u00ea bikar nean\u00eena narkot\u00eek \u00fb ti\u015ft\u00ean wiha de ji her\u00eam\u00ean din y\u00ean \u00ceran\u00ea ba\u015ftir b\u00fb. L\u00ea li pey hatina komara \u00eeslam\u00ee ev rew\u015f hate guherandin. Bi merema ji hol\u00earakirina b\u00eer \u00fb raman\u00ean Kurd\u00eeniy\u00ea \u00fb derxistina ev\u00eena Kurd \u00fb Kurdistan\u00ea ji cewher\u00ea civak\u00ea, \u00eetlaata \u00ceran\u00ea bi awayek\u00ee e\u015fkere \u00fb bi r\u00eaya hinek Kurd\u00ean xay\u00een dest bi belavkirina mad\u00ean b\u00eaho\u015fker di nava Kurdan de kir. Bi tayebt\u00ee j\u00ee ji bo felckirina mejiy\u00ea \u00e7\u00eena ciwan ew b\u00fbn amanca yekem\u00een. Budceyeke mezin xerc kirin ku wan ji raman\u00ean siyas\u00ee \u00fb doza Kurdistan\u00ea d\u00fbr b\u00eaxin. Mixabin di karek\u00ee wiha de heya radeyek\u00ea j\u00ee biser ket, l\u00ea di van du sal\u00ean dawiy\u00ea da rew\u015f hinek ba\u015ftir b\u00fbye. Yan\u00ee bi r\u00eaya masmediya Kurdan hinek\u00ee gel \u015fiyartir b\u00fbye. Bi taybet\u00ee j\u00ee ciwan\u00ean Kurd demeke ku bi armanc\u00ean siyaseta \u00e7ewta rayedar\u00ean komar \u00eeslam\u00ee hesiyane \u00fb gelek ji wana j\u00ee ber\u00ea xwe dane \u00e7iyay\u00ean Kurdistan\u00ea.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Komele \u00fb KDP(bi her du bal\u00ean xwe ve) \u00e7ima li dij\u00ee PJAK\u00ea ant\u00eepropagandeyan dikin?<\/strong><\/p>\n<p>KDP xwed\u00ee kar \u00fb xebateke gelek d\u00eerok\u00ee ye l\u00ea wan di serdema p\u00ea\u015fkeftin \u00fb teknoljiya modern de m\u00eeras\u00ea ku P\u00ea\u015fewa Qaz\u00ee p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f\u00ee doza siyas\u00ee a Kurd kirib\u00fb kirin du par. Komara Kurdistan wan damezrandin. Diviyab\u00fb \u00eero wek p\u00ea\u015feng li p\u00ea\u015fiya bizav\u00ean din y\u00ean Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea hereket bikira. Dema KDP`\u00ea komar p\u00eak an\u00ee ji \u00e7ar par\u00ean Kurdistan\u00ea endam t\u00eada heb\u00fbn. S\u00eenor bo l\u00eederek\u00ee m\u00eena p\u00ea\u015fewa Qaz\u00ee b\u00eawate \u00fb hurmeta wan s\u00eenoran di \u00e7av\u00ea rayedar\u00ean komar\u00ea de h\u00ee\u00e7 b\u00fb. Heyf \u00fb mixabin ku pi\u015ft\u00ee 65 salan peyrew\u00ean r\u00eabaza p\u00ea\u015fewa Qaz\u00ee \u00eetraf\u00ea bi s\u00eenor\u00ean dest\u00e7\u00eakir\u00ee dikin. Ew bi sedema ku PJAK ji h\u00eala PKK`\u00ea ve hatiye durist kirin, heb\u00fbna PJAK`\u00ea (wek partiyeke Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea) napejir\u00eenin, l\u00ea ez j\u00ee ji wan dipirsim:\u201c ma PJAK ji esmana hatiye xwar\u00ea? Ma PKK ji Afr\u00eeka hatiye \u00fb li Kurdistan\u00ea dawa maf\u00ea Kurdan dike?!! Ger PJAK ji PKK\u00ea dest\u00fbr\u00ea dist\u00eene, ti\u015ftek\u00ee normale, \u00e7imk\u00ee h\u00fbn j\u00ee bi dehan sala ye ji PDK.Iraq \u00fb YNK`\u00ea dest\u00fbr\u00ea dist\u00eenin. Wan ji h\u00ealek\u00ea bo berjewendiy\u00ean xwe y\u00ean abor\u00ee-siyas\u00ee \u00fb ji h\u00eala din j\u00ee ji bo xwatir\u00ea komara islam\u00ee h\u00fbn di kamp\u00ean penaberiy\u00ea de \u00eezolekirin \u00fb gehandin v\u00ea rew\u015fa \u00eero. Gelo niha hisab\u00ea v\u00ea yek\u00ea k\u00ee dide? Elbete li hem\u00fb cihan\u00ea part\u00ee hevkariya hev dikin, ev j\u00ee ti\u015ftek\u00ee normale. \u00caca ji me Kurdan re karek\u00ee wiha sed cara ferztire \u00fb qebahet n\u00eene.\u201c<\/p>\n<p>Ji h\u00eala din j\u00ee Komele \u00fb KDP carna li ser hevd\u00eetin\u00ean PKK \u00fb \u00ceran\u00ea an j\u00ee PJAK \u00fb \u00ceran\u00ea ant\u00eepropagandey\u00ean berfireh dikin. Di cihana siyaset\u00ea de ev j\u00ee normale, ma nemir Dr. Qasimlo j\u00ee di hal\u00ea \u015fer de hevd\u00eetin bi rayedar\u00ean komara \u00eeslam\u00ee re an j\u00ee bi Baas\u00eeyan re p\u00eak nean\u00een? Nemir Mistefa Barzan\u00ee di dema xwe de bi rayedar\u00ean Baas\u00ee re hevd\u00eetin p\u00eak nean\u00een?!! Ma PKK ji sal\u00ean 1990`an \u00fb p\u00ea da bi r\u00eaya diyalog\u00ea nexwestiye bi rayedar\u00ean Tirk re pirsgir\u00eaka Kurd \u00e7areser bikin? Ev hevd\u00eetin bi merem\u00ean \u00e7\u00ea hatine kirin \u00fb ev nay\u00ea wateya tesl\u00eem\u00eeyet an j\u00ee xwespariya wan.<\/p>\n<p>Mixabin niha di medya wan du r\u00eaxistina de t\u00ea d\u00eetin ku li cih\u00ea nav\u00ea PJAK`\u00ea peyva&#8221; komeke \u00e7ekdar \u00fb &#8230;&#8221; t\u00ea bikar an\u00een, l\u00ea cih\u00ea sosret\u00ea ye ku dijmin\u00ea hem\u00fb partiy\u00ean siyas\u00ee (yan\u00ee \u00ceran) bi berdewam\u00ee di medya xwe da nav\u00ea PJAK\u00ea t\u00eene. Ant\u00eepropagandey\u00ean wiha ji h\u00eala KDP \u00fb Komel\u00ea derdek\u00ee derman nakin, \u00e7imk\u00ee niha her ti\u015ft e\u015fkere b\u00fbye. Ti\u015ftek\u00ee pi\u015ft perda j\u00ee nemaye ku mirov \u00ee\u015fare p\u00ea bike.<\/p>\n<p>Li gor min ew r\u00eaxistin wiha biser nakevin \u00fb y\u00ea rojek\u00ea ji v\u00ea siyaseta xwe pa\u015fek\u00ea\u015fiy\u00ea bikin. Ez aqibeta v\u00ea siyaset\u00ea ba\u015f nab\u00eenim.<\/p>\n<p>Hinek belgey\u00ean nih\u00een\u00ee hene ku ketine dest\u00ea kadroy\u00ean hizb\u00ean Kurdan. Du ji wan belgeyan bi r\u00eaya kadroyek\u00ee KDP\u00ea ketine dest\u00ea min j\u00ee. Ew belge gelek rastiy\u00ean pakb\u00fbna PJAK\u00ea \u00eespat dikin. Ger bir\u00eaveber\u00ean KDP \u00fb Komel\u00ea ba\u015f \u00fb bi d\u00eeqet wan belgey\u00ean nih\u00een\u00ee bixw\u00eenin, \u00ead\u00ee qet nebe wijdana wan y\u00ea \u00eecaz\u00ea nede ku ewqas li dij\u00ee PJAK\u00ea \u015fer\u00ea mediyay\u00ea bikin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>J\u00eader \u00fb \u00e7avkan\u00ee:<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong>Pirt\u00fbka Kurdistan \u00fb Kurd \/ Dr. Qasimlo<\/strong><\/li>\n<li><strong>Hevpeyv\u00een bi niv\u00eeskar\u00ean Kurd: Kel\u00eemulah Teweh\u00fbd\u00ee, Mihemed Salih \u00cebrah\u00eem\u00ee(\u015eep\u00fbl), nemir Hesen Selah Soran re<\/strong><\/li>\n<li><strong>Hevpeyv\u00een bi niv\u00eeskar \u00fb helbestvan Celaled\u00een Nizam\u00ee re<\/strong><\/li>\n<li><strong>Kovara Sirwe, Aw\u00eane \u00fb Gir\u015fey Kurdistan<\/strong><\/li>\n<li><strong>Niv\u00eeseke mamosta Nasir Rezaz\u00ee li ser erdnigariya rojhelat\u00ea Kurdistan\u00ea.<\/strong><\/li>\n<li><strong>Rojnamey Kurdistan 1946 (organa hizb\u00ee demokrat\u00ee Kurdistan)<\/strong><\/li>\n<li><strong>Romana P\u00ea\u015fmerge \/ Nemir Reh\u00eem Qaz\u00ee<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kak\u015far Oremar Li pey g\u00fbherandin\u00ean siyas\u00ee-abor\u00ee y\u00ean her\u00eama Rojhilata Nav\u00een \u00fb \u015fer\u00ea Kurdan bi \u00e7etey\u00ean DAI\u015e`\u00ea re, hewldan\u00ean Tirkiyey\u00ea y\u00ean li dij\u00ee doza Kurd li hem\u00fb c\u00eehan\u00ea derbas\u00ee dervay\u00ee s\u00eenor\u00ean w\u00ee welat\u00ee j\u00ee b\u00fbne. Tu g\u00fbman t\u00eade n\u00eene ku ger li \u00ceran\u00ea j\u00ee siberoj\u00ea g\u00fbherandin\u00ean siyas\u00ee \u00e7\u00eabibin, d\u00eesa Kurd y\u00ea ji bo maf\u00ean xwe rabin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":564,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_crdt_document":"","jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[17,22],"tags":[],"ppma_author":[],"class_list":["post-563","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lekolin","category-manshet"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Kurte n\u00ear\u00eenek li ser \u00e7end aliy\u00ean jiyana Kurdan li Rojhilat\u00ea Kurdistan \u00fb \u00ceran\u00ea - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kurte n\u00ear\u00eenek li ser \u00e7end aliy\u00ean jiyana Kurdan li Rojhilat\u00ea Kurdistan \u00fb \u00ceran\u00ea - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kak\u015far Oremar Li pey g\u00fbherandin\u00ean siyas\u00ee-abor\u00ee y\u00ean her\u00eama Rojhilata Nav\u00een \u00fb \u015fer\u00ea Kurdan bi \u00e7etey\u00ean DAI\u015e`\u00ea re, hewldan\u00ean Tirkiyey\u00ea y\u00ean li dij\u00ee doza Kurd li hem\u00fb c\u00eehan\u00ea derbas\u00ee dervay\u00ee s\u00eenor\u00ean w\u00ee welat\u00ee j\u00ee b\u00fbne. Tu g\u00fbman t\u00eade n\u00eene ku ger li \u00ceran\u00ea j\u00ee siberoj\u00ea g\u00fbherandin\u00ean siyas\u00ee \u00e7\u00eabibin, d\u00eesa Kurd y\u00ea ji bo maf\u00ean xwe rabin [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-09-27T11:22:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-09-27T11:59:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/jina-amini.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"780\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"470\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"35 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1\"},\"headline\":\"Kurte n\u00ear\u00eenek li ser \u00e7end aliy\u00ean jiyana Kurdan li Rojhilat\u00ea Kurdistan \u00fb \u00ceran\u00ea\",\"datePublished\":\"2022-09-27T11:22:58+00:00\",\"dateModified\":\"2022-09-27T11:59:08+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\\\/\"},\"wordCount\":9462,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/09\\\/jina-amini.jpg\",\"articleSection\":[\"L\u00eakol\u00een\",\"Manshet\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\\\/\",\"name\":\"Kurte n\u00ear\u00eenek li ser \u00e7end aliy\u00ean jiyana Kurdan li Rojhilat\u00ea Kurdistan \u00fb \u00ceran\u00ea - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/09\\\/jina-amini.jpg\",\"datePublished\":\"2022-09-27T11:22:58+00:00\",\"dateModified\":\"2022-09-27T11:59:08+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/09\\\/jina-amini.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/09\\\/jina-amini.jpg\",\"width\":780,\"height\":470},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Kurte n\u00ear\u00eenek li ser \u00e7end aliy\u00ean jiyana Kurdan li Rojhilat\u00ea Kurdistan \u00fb \u00ceran\u00ea\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/\",\"name\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"description\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1\",\"name\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g48edb19aea60f53bda6015f6c91c3761\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/author\\\/editor\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kurte n\u00ear\u00eenek li ser \u00e7end aliy\u00ean jiyana Kurdan li Rojhilat\u00ea Kurdistan \u00fb \u00ceran\u00ea - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nlka.net\/ku\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Kurte n\u00ear\u00eenek li ser \u00e7end aliy\u00ean jiyana Kurdan li Rojhilat\u00ea Kurdistan \u00fb \u00ceran\u00ea - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","og_description":"Kak\u015far Oremar Li pey g\u00fbherandin\u00ean siyas\u00ee-abor\u00ee y\u00ean her\u00eama Rojhilata Nav\u00een \u00fb \u015fer\u00ea Kurdan bi \u00e7etey\u00ean DAI\u015e`\u00ea re, hewldan\u00ean Tirkiyey\u00ea y\u00ean li dij\u00ee doza Kurd li hem\u00fb c\u00eehan\u00ea derbas\u00ee dervay\u00ee s\u00eenor\u00ean w\u00ee welat\u00ee j\u00ee b\u00fbne. Tu g\u00fbman t\u00eade n\u00eene ku ger li \u00ceran\u00ea j\u00ee siberoj\u00ea g\u00fbherandin\u00ean siyas\u00ee \u00e7\u00eabibin, d\u00eesa Kurd y\u00ea ji bo maf\u00ean xwe rabin [&hellip;]","og_url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\/","og_site_name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","article_published_time":"2022-09-27T11:22:58+00:00","article_modified_time":"2022-09-27T11:59:08+00:00","og_image":[{"width":780,"height":470,"url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/jina-amini.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","Est. reading time":"35 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\/"},"author":{"name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#\/schema\/person\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1"},"headline":"Kurte n\u00ear\u00eenek li ser \u00e7end aliy\u00ean jiyana Kurdan li Rojhilat\u00ea Kurdistan \u00fb \u00ceran\u00ea","datePublished":"2022-09-27T11:22:58+00:00","dateModified":"2022-09-27T11:59:08+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\/"},"wordCount":9462,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/jina-amini.jpg","articleSection":["L\u00eakol\u00een","Manshet"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/nlka.net\/ku\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\/","url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\/","name":"Kurte n\u00ear\u00eenek li ser \u00e7end aliy\u00ean jiyana Kurdan li Rojhilat\u00ea Kurdistan \u00fb \u00ceran\u00ea - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/jina-amini.jpg","datePublished":"2022-09-27T11:22:58+00:00","dateModified":"2022-09-27T11:59:08+00:00","author":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#\/schema\/person\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nlka.net\/ku\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\/#primaryimage","url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/jina-amini.jpg","contentUrl":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/jina-amini.jpg","width":780,"height":470},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/kurte-nerinek-li-ser-cend-aliyen-jiyana-kurdan-li-rojhilate-kurdistan-u-irane\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/nlka.net\/ku\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kurte n\u00ear\u00eenek li ser \u00e7end aliy\u00ean jiyana Kurdan li Rojhilat\u00ea Kurdistan \u00fb \u00ceran\u00ea"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#website","url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/","name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","description":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nlka.net\/ku\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#\/schema\/person\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1","name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g48edb19aea60f53bda6015f6c91c3761","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g","caption":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan"},"url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/author\/editor\/"}]}},"authors":[{"term_id":191,"user_id":2,"is_guest":0,"slug":"editor","display_name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g","0":null,"1":"","2":"","3":"","4":"","5":"","6":"","7":"","8":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/563","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=563"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/563\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":567,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/563\/revisions\/567"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/564"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=563"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=563"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=563"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=563"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}