{"id":2847,"date":"2025-09-09T16:57:55","date_gmt":"2025-09-09T16:57:55","guid":{"rendered":"https:\/\/nlka.net\/ku\/?p=2847"},"modified":"2025-09-09T16:57:55","modified_gmt":"2025-09-09T16:57:55","slug":"1-103","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-103\/","title":{"rendered":"\u00c7eksazkirina dirav\u00ee li S\u00fbriyay\u00ea.. Gelo bi j\u00eabirina sifran dest p\u00ea dike?"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Hesen Heyr\u00fbqe<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/nlka.net\/archives\/14145\">Made bi ereb\u00ee j\u00ee heye \u0627\u0644\u0639\u0631\u0628\u064a\u0629<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00eagiha j\u00eabir\u00eena sifran ji diravan bi away\u00ea xwe y\u00ea h\u00easan, t\u00ea wateya ku dewlet ji n\u00fb ve nirx\u00ea dirava xwe ya ni\u015ftiman\u00ee d\u00eeyar bike, bir r\u00eaya rakirina hejmareke diyarker ji sifran di perey\u00ean xwe de.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bi awayek\u00ee asay\u00ee dewlet van tedb\u00eeran dikin ji ber gelek sedeman, j\u00ea t\u00eako\u015f\u00eena li dij enflasyona b\u00eas\u00eenor, h\u00easankirina dan\u00fbstandin \u00fb hesab\u00ean daray\u00ee, herwiha vegerandina baweriy\u00ea bi dirava xwecih\u00ee, amadekirina abor\u00ee ji bo \u00e7eksaziy\u00ean siberoj\u00ea. Ev yek j\u00ee t\u00ea wateya ku prosesa j\u00eabir\u00eena sifran, be\u015fek ji gelek tedb\u00eer\u00ean \u00e7eksaziy\u00ean siyaset\u00ean daray\u00ee \u00fb dirav\u00ee, ji ber ku bigih\u00eajin armanca ku dixwazin, ew j\u00ee aramkirina aboriy\u00ea bi awayek\u00ee rasteq\u00een.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hinek dewlet heb\u00fbn ku di v\u00ea tecrubey\u00ea de bi tam serketin, wek\u00ee Gurcistan di sala 1995an, herwiha Tirkiya j\u00ee di v\u00ea yek\u00ea de hinek\u00ee bi serket 2005, l\u00ea Zimbabwe 2009 an j\u00ee Venezuela 2018an, di v\u00ea proses\u00ea de t\u00eak \u00e7\u00fbn, ango pirsgir\u00eak\u00ean abor\u00ee nehatin \u00e7areserkirin \u00fb di encam\u00ea de j\u00ee dirava ni\u015ftiman\u00ee bi awayek\u00ee lez t\u00eak \u00e7\u00fb \u00fb ji n\u00fb ve enflasyon z\u00eadetir b\u00fb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mijar li k\u00ealeka j\u00eabir\u00eena sifran, div\u00ea \u00e7eksaziy\u00ean abor\u00ee \u00fb siyaset\u00ean dirav\u00ee \u00fb daray\u00ee y\u00ean bi bandor hebin. Di encam\u00ea de, meriv dikare prosesa j\u00eabir\u00eena sifran ji dirav\u00ea, p\u00eanase bike wek\u00ee tedb\u00eereke dirav\u00ee ya ferm\u00ee, tekn\u00eek\u00ee ps\u00eekoloj\u00eek p\u00eanase bikin ku t\u00ea de nirxa nominal a yek\u00eeneya dirav\u00ee b\u00eay\u00ee guhertina nirxa rast\u00een a dirav\u00ea ji n\u00fb ve t\u00ea sererastkirin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Lewra, j\u00eabir\u00eena sifran ji dirav\u00ea ne t\u00ea wateya \u00e7areseriyeke t\u00earker ji bo s\u00eenordarkirina enflasyon\u00ea \u00fb jin\u00fbvevegerandina baweriy\u00ea bi dirava ni\u015ftiman\u00ee, eger ku \u00e7eksaziy\u00ean abor\u00ee y\u00ean rasteq\u00een tune bin, ku pi\u015ftgir\u00ee bide aramiya abor\u00ee bi awayek\u00ee domdar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ev reform\u00ean abor\u00ee li ser reform\u00ean daray\u00ee t\u00eane dabe\u015fkirin, wek kontrolkirina k\u00eamasiya budcey\u00ee &#8211; k\u00eamkirina k\u00eamasiya hik\u00fbmet\u00ea bi hevsengkirina xerc \u00fb dahatan b\u00eay\u00ee ku wek\u00ee \u00e7areseriyek ji bo \u00e7areserkirina k\u00eamasiy\u00ea were bikaran\u00een &#8211; \u00fb rasyonelkirina xerc\u00ean gi\u015ft\u00ee &#8211; arastekirina xercan ber bi sektor\u00ean bi vegera hilber\u00eener ve, ji bil\u00ee reformkirina pergala bac\u00ea \u00fb tedb\u00eer\u00ean din \u00ean daray\u00ee.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00ea \u00e7aksaziy\u00ean dirav\u00ee j\u00ee di nava xwe de s\u00eenordarkirina enflasyon\u00ea, yekirina nirx\u00ea\u00a0 rojane y\u00ea pereyan, xurtkirina serxweb\u00fbna benka navend\u00ee \u00fb hwd, ji siyaset\u00ean ku dibin destekday\u00een ji bo sektor\u00ean hilber\u00eener \u00fb destekday\u00eena projey\u00ean bi\u00e7\u00fbk \u00fb nav\u00een.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Lewra, p\u00eaw\u00eestiya serkeftina prosesa j\u00eabir\u00eena sifran, bi bernameyeke \u00e7eksaziy\u00ea ya bor\u00ee ya gi\u015ft\u00ee heye, ku di nava xwe de siyaset\u00ean daray\u00ee \u00fb dirav\u00ee y\u00ean e\u015fkere \u00fb gir\u00eaday\u00ee hev dihew\u00eene, herwiha li k\u00ealeka w\u00ea j\u00ee p\u00eaw\u00eestiya w\u00ea bi \u00e7ar\u00e7oveyeke abor\u00ee ya aram\u00a0 \u00fb saziy\u00ean xurt heye, ku destek\u00ea dide \u00e7i tedb\u00eer\u00ean dirav\u00ee an j\u00ee daray\u00ee y\u00ean n\u00fb. L\u00ea gelo w\u00ea \u00e7i bibe eger ku me ti\u015ft\u00ean li jor niv\u00eesandin ji bo rew\u015fa S\u00fbriyay\u00ea bi cih b\u00eenin, ku S\u00fbriya welatek\u00ee ji \u015fer\u00ea \u00fb par\u00e7eb\u00fbn\u00ea, westiyaye? B\u00ea g\u00fbman w\u00ea gelek n\u00ee\u015faney\u00ean pirsan derkevin hol\u00ea wek\u00ee: Gelo S\u00fbriya \u00eero di atmosf\u00earek\u00ee abor\u00ee y\u00ea aram de ye, saziy\u00ean daray\u00ee xurt in, bazar\u00ean dirav\u00ee p\u00ea\u015fketine? An j\u00ee gelo hilber\u00eeneke rasteq\u00een di S\u00fbriyay\u00ea de heye, \u00e7i hilber\u00eeneke \u00e7andin\u00ee an j\u00ee p\u00ee\u015fesaz\u00ee?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00cero, S\u00fbriya aboriya w\u00ea di nava w\u00earaniyeke mezin \u00fb xisran\u00ean dirav\u00ee bi sedan milyar doldar de ye, herwiha k\u00eamb\u00fbneke z\u00eade ya dahat\u00ea heye \u00fb di budcey\u00ea de, \u015fikandin heye. Di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de, \u00e7i wateya ragihandina j\u00eabir\u00eena sifran ji pereyan heye, an j\u00ee p\u00ea\u015fk\u00ea\u015fkirina perey\u00ean n\u00fb, gelo ev t\u00ea wateya k\u00eamb\u00fbna enflasyon\u00ea \u00fb z\u00eadeb\u00fbna hilber\u00een\u00ea? Herwiha, gelo ev t\u00ea wateya k\u00eamb\u00fbna r\u00eajeya b\u00eakariy\u00ea \u00fb afirandina derfet\u00ean kar \u00ean mezin? Gelo t\u00ea wateya z\u00eadeb\u00fbna xurtb\u00fbna kir\u00eena l\u00eereya s\u00fbriyay\u00ee? Bersiv (Na) ye, eger ku li k\u00ealeka w\u00ea j\u00ee tedb\u00eer\u00ean abor\u00ee y\u00ean bibandor ney\u00ean p\u00eakan\u00een. L\u00ea gelo \u00e7i \u00e7eksaziy\u00ean abor\u00ee y\u00ean ku p\u00eakan e p\u00eak werin \u00fb encam\u00ea w\u00ea di atmosf\u00eareke w\u00earankir\u00ee de (\u015fer, ceza, metirsiy\u00ean ewlekar\u00ee \u00fb neb\u00fbne hilber\u00een\u00ea) bi xwe re b\u00eene..?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Yekem: \u00c7aksaziy\u00ean daray\u00ee<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Rapor\u00ean navdewlet\u00ee pi\u015ftrast dikin ku ji bo vegerandina baweriy\u00ea bi l\u00eereya s\u00fbriyay\u00ee, p\u00eaw\u00eest\u00ee bi siyaset\u00ean daray\u00ee \u00fb salane y\u00ean saxlem heye, ji wan y\u00ean her\u00ee gir\u00eeng:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dispil\u00eenkirina l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ea \u00fb l\u00eavgera budcey\u00ea, ango jin\u00fbve sazkirina l\u00ea\u00e7\u00fbnan \u00fb rasyonal\u00eezekirina l\u00ea\u00e7\u00fbnan. Di vir de, Sendoqa Dirav\u00ee ya Navdewlet\u00ee bal ki\u015fand li ser parastina m\u00fb\u00e7e \u00fb xizmetguzariy\u00ean sereke \u00fb l\u00ea\u00e7\u00fbna civak\u00ee, di \u00e7ar\u00e7oveya armanc\u00ean destp\u00eak\u00ea y\u00ean budcey\u00ea ku div\u00ea p\u00eak werin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ji n\u00fb ve ki\u015fanda bal\u00ea li ser l\u00ea\u00e7\u00fbna sektora gi\u015ft\u00ee, ber bi sektor\u00ean hilber\u00een\u00ea wek\u00ee perwerdey\u00ea \u00fb s\u00fbdwergirtina ji al\u00eekariy\u00ean navdewlet\u00ee \u00fb dey\u00een\u00ean xwed\u00ee fa\u00eedey\u00ean k\u00eam ji bo destekday\u00eena projey\u00ean hilber\u00een\u00ea y\u00ean sereke.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Xurtkirina berhevkirina dahatey\u00ea bi r\u00eaya, \u00e7eksazkirina s\u00eestema bac\u00ea \u00fb berfirehkriina bingeha bac\u00ea \u00fb kontrolkirina reva ji bac\u00ea. A her\u00ee gir\u00eeng j\u00ee, p\u00ea\u015fxistina r\u00eabaz\u00ean berhevkirina n\u00fbjen, wek\u00ee day\u00eena elektron\u00ee, ev yek w\u00ea \u00e7avkaniy\u00ean daray\u00ee y\u00ean dewlet\u00ea z\u00eade bike, b\u00ea ku p\u00eaw\u00eest be destek\u00ea bide nekar\u00eena hik\u00fbmet\u00ea, bi r\u00eaya \u00e7apkirina perey\u00ean n\u00fb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Z\u00eadekirina tedb\u00eer\u00ean r\u00eaveberina daray\u00ee, ji bo \u015fopandina p\u00eakan\u00eena budcey\u00ea \u00fb \u015fopandina l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ea, ev yek di nava xwe de, p\u00ea\u015fxistina s\u00eestema daray\u00ee \u00fb r\u00eavebirina \u00e7avd\u00eariya r\u00eabaz\u00ea saziy\u00ean abor\u00ee de \u00fb nirxandina encaman, dihew\u00eene.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Duyem: \u00c7eksaziy\u00ean dirav\u00ee<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Alav\u00ean siyaseta dirav\u00ee ji siyaseta daray\u00ee ya di t\u00eako\u015f\u00eena enflasyon\u00ea, gelek\u00ee tundtir e, lewra tedb\u00eer an j\u00ee \u00e7eksaziyan ku div\u00ea p\u00eak werin, wiha bin:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Desthilatdarkirina Banka Navend\u00ee ya S\u00fbriyay\u00ea, ango day\u00eena serxweb\u00fbneke mezintir ji bo bikaran\u00eena rola xwe di kontrolkirina enflasyon\u00ea de, d\u00ea biryarderan bih\u00eale ku biryar\u00ean daray\u00ee y\u00ean ba\u015f bidin. Ji perspekt\u00eefeke \u015fexs\u00ee ve, p\u00eakan\u00eena siyaseteke dirav\u00ee ya tengker d\u00ea roleke gir\u00eeng \u00fb mezin di p\u00ea\u015f\u00eegirtina li hilwe\u015f\u00eena dirav\u00ee ya p\u00ea\u015feroj\u00ea de bil\u00eeze, bi r\u00eaya bilindkirina r\u00eajey\u00ean fa\u00eed\u00ea, z\u00eadekirina r\u00eajeya yedeka pereyan \u00fb firotina kaxez\u00ean dirav\u00ee y\u00ean wek\u00ee stok \u00fb bendan.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yekkirina nirx\u00ea pereyan \u00ean rojane, ango di navbera w\u00ea \u00fb s\u00fbka re\u015f de kor\u00eede hebe \u00fb h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee bibin yek, ji ber ku cudab\u00fbna di navbera herdu nirxan de \u00fb heb\u00fbna s\u00fbkeke beramber, w\u00ea zirar\u00ea bide baweriya bi l\u00eereya s\u00fbriyay\u00ee.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kontrolkirina pereyan, ev j\u00ee gir\u00eengtir\u00een tedb\u00eera dirav\u00ee ye, li k\u00ealeka \u00e7eksaziyan, p\u00eaw\u00eest e ku perey\u00ean di s\u00fbk\u00ea de werin bir\u00eaxistinkirin, ango div\u00ea banka navend\u00ee li gor\u00ee hilber\u00een \u00fb xizmetguzariyan, tevah\u00ee perey\u00ean bi l\u00eereya s\u00fbriyay\u00ee di s\u00fbk\u00ea de kontrol bike. \u00c7areser\u00ee j\u00ee ew e ku bi r\u00eaya ki\u015fandina pereyan ji s\u00fbk\u00ea, ne z\u00eadekirina w\u00ea \u00fb s\u00eenordarkirina miqdar \u00fb perey\u00ean xwecih\u00ee. Div\u00ea Banka Navend\u00ee bi z\u00eadekirina p\u00eadiviy\u00ean rezerv\u00ea, nemaze li ser emanet\u00ean l\u00eerey\u00ea, \u015fert \u00fb merc\u00ean krediy\u00ea \u00fb xerc\u00ean hik\u00fbmet\u00ea hi\u015fktir bike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di haw\u00eerdor\u00ean nazik \u00ean wek\u00ee S\u00fbriyay\u00ea de, div\u00ea Banka Navend\u00ee bal\u00ea biki\u015f\u00eene ser gav\u00ean kurt-dem \u00fb bibandor, wek\u00ee kontrolkirina perey\u00ean berdest \u00fb aramkirina h\u00eaviy\u00ean enflasyon\u00ea di heman dem\u00ea de ku wan bi r\u00eajey\u00ean fa\u00eed\u00ea ve gir\u00eadide. Ji ber ku aramkirina h\u00eaviyan n\u00eev\u00ea \u015fer e. Wek\u00ee din, div\u00ea ew r\u00eay\u00ean enflasyon\u00ea y\u00ean hedefgirt\u00ee biwe\u015f\u00eene \u00fb biryar\u00ean r\u00eajeya fa\u00eed\u00ea bi awayek\u00ee periyod\u00eek rave bike, di \u00e7ar\u00e7oveya ti\u015ft\u00ea ku j\u00ea re \u015fefafiyet \u00fb serweriya daney\u00ean banka navend\u00ee t\u00ea gotin. Ev gav bi taybet\u00ee li S\u00fbriyay\u00ea lezg\u00een in, ji ber ku r\u00eajeya enflasyon\u00ea ya hey\u00ee di sibata \u00eesal (2025) de giha\u015ftiye n\u00eaz\u00eek\u00ee 15.87%, li gor\u00ee platforma Bazirganiya Abor\u00ee. Ji bo p\u00eakan\u00eena pol\u00eet\u00eekayek dirav\u00ee ya tengker, div\u00ea em r\u00eajeya fa\u00eed\u00ea li jor an n\u00eaz\u00eek\u00ee r\u00eajeya enflasyon\u00ea bilind bikin. Ji ber v\u00ea yek\u00ea, div\u00ea r\u00eajeya fa\u00eed\u00ea h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee were bilindkirin, perey\u00ean berdest \u00fb xurtb\u00fbna bankan div\u00ea were \u015fopandin, ji ber ku tengkirina bilez dikare bibe sedema nelir\u00eatiy\u00ean krediy\u00ea. Div\u00ea banka navend\u00ee buhay\u00ea l\u00eerey\u00ea bike yek, banka navend\u00ee h\u00eazdar bike \u00fb \u00e7ar\u00e7oveyek dirav\u00ee ya guncaw ava bike da ku aramiya bihay\u00ea wek\u00ee armancek sereke \u00fb e\u015fkere bi dest bixe \u00fb binesaziya dravdan \u00fb daneyan ba\u015ftir bike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>S\u00eayem: \u00c7eksaziy\u00ean r\u00eaveber\u00ee \u00fb tedb\u00eer\u00ean civak\u00ee<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ji bo te\u015fw\u00eeqkirin \u00fb destekday\u00eena sektor\u00ean hilber\u00een\u00ea an j\u00ee sektor\u00ean y\u00ean xwed\u00ee taybetmendiy\u00ean r\u00eajey\u00ee, p\u00eaw\u00eest\u00ee bi \u00e7eksaziya dirav\u00ee dike ji bo destekday\u00eeneke abor\u00ee ya rasteq\u00een ji bi r\u00eaya te\u015fw\u00eeqkirina hilber\u00eena xwecih\u00ee, ango h\u00easankirina veberh\u00eanana di \u00e7andin\u00ee \u00fb enerjiy\u00ea de; wek\u00ee\u00a0 n\u00fbjenkirina binesaziya xet\u00ean avdan\u00ea. Ji ber ku li gor\u00ee bernameya NEWSECURITYBEAT, ten\u00ea sektora \u00e7andin\u00ee, ji sed\u00ee 20\u00ee ji ni\u015ftecih\u00ean S\u00fbriyay\u00ea t\u00ea de kar dikin \u00fb beriya sala 2011an de, \u00e7andin\u00ee ji hinardekirina S\u00fbriyay\u00ea ji s\u00eayan yek b\u00fb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Destekday\u00eena projey\u00ean bi\u00e7\u00fbk \u00fb nav\u00een \u00fb h\u00easankirina xebat\u00ean wan, herwiha l\u00eabor\u00een\u00ean demk\u00ee ji bo projey\u00ean ku n\u00fb \u00e7\u00eabibin \u00fb y\u00ean her\u00ee gir\u00eeng j\u00ee \u00e7\u00eakirina madey\u00ean xwarin \u00fb te\u015f\u00eekariy\u00ea.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Parastina toreke ewlehiya civak\u00ee \u00fb r\u00eanedane xerab\u00fbna debara jiyan\u00ea ya welatiyan, ango \u00e7i tedb\u00eer\u00ean \u00e7eksaziy\u00ean dirav\u00ee were girtin, div\u00ea bi xwe re plan\u00ean destekday\u00eena malbat\u00ean hejar b\u00eene. Di vir de j\u00ee,\u00a0 kes\u00ean ji kar hatin d\u00fbrxistin, careke din wan veger\u00eenin kar, her\u00ee km heta ku ji xwe re \u00e7avkaniy\u00ean debara jiyan\u00ea dib\u00eenin li gor\u00ee bernameya abor\u00ee ya n\u00fb. Dibe ku ev bername dikarin di qada navnetewey\u00ee de werin pi\u015ftgir\u00eekirin an j\u00ee bi heman reng\u00ee werin pi\u015ftgir\u00eekirin, an j\u00ee bi r\u00eaya al\u00eekar\u00eeyan an derfet\u00ean din \u00ean kar di war\u00ean n\u00fbjen de di nav veberh\u00eanan\u00ean ku d\u00ea biherikin wel\u00eat de werin pi\u015ftgir\u00eekirin. Bi rast\u00ee, hejmareke b\u00eadaw\u00ee ji \u00e7areseriyan hene ku dikarin werin bic\u00eehkirin \u00fb bikaran\u00een, li \u015f\u00fbna ku bi v\u00ee reng\u00ee b\u00eaberpirsiyar\u00ee werin \u00eezolekirin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Jin\u00fbveavakirina binesaziya gir\u00eeng div\u00ea li gor\u00ee plan\u00ean ba\u015f-hizirkir\u00ee \u00fb p\u00eevanek p\u00ea\u015f\u00een werekirin, ne bi awayek\u00ee b\u00easer\u00fbber an j\u00ee bi awayek\u00ee k\u00eaf\u00ee. Ev div\u00ea bi sektor\u00ean ku berxwed\u00ear in \u00fb bandorek hilber\u00eener a mezintir dikin, wek\u00ee enerj\u00ee \u00fb veguhastin\u00ea, dest p\u00ea bike. Li vir, em destn\u00ee\u015fan dikin ku Banka C\u00eehan\u00ee v\u00ea dawiy\u00ea 146 m\u00eelyon dolar da S\u00fbriyay\u00ea, bi fon\u00ean ku ji bo n\u00fbjenkirina sektora elektr\u00eek\u00ea ya wel\u00eat hatine veqetandin, ji ber bandora rasterast a v\u00ea gav\u00ea li ser vejandina sektor\u00ean p\u00ee\u015fesaz\u00ee \u00fb \u00e7andiniy\u00ea. Bi heman away\u00ee, pi\u015ftgiriya n\u00fbjenkirina r\u00ea \u00fb benderan \u00fb tam\u00eerkirina stasyon\u00ean av\u00ea pir gir\u00eeng e, hem\u00ee bi armanca jin\u00fbvedestp\u00eakirina \u00e7alakiy\u00ean hilber\u00eener.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di encam\u00ea de, p\u00eavajoya j\u00eabirina sifiran d\u00ea ne m\u00fbc\u00eezeya S\u00fbriyay\u00ea be ku welatiy\u00ean S\u00fbriyay\u00ea h\u00eav\u00ee dikin ku p\u00eak were. Berevaj\u00ee v\u00ea, gelek tedb\u00eer, gav \u00fb xebata domdar di haw\u00eerdorek aram \u00fb ewle de hewce ne ku ev p\u00eavajo bigih\u00eaje encam\u00ean xwe y\u00ean xwest\u00ee \u00fb ev ti\u015ft\u00ea ku em niha her\u00ee z\u00eade k\u00eamasiy\u00ea dib\u00eenin e. Rakirina sifiran ji tedb\u00eerek dirav\u00ee ya sembol\u00eek b\u00eatir ti\u015ftek nine da ku baweriya bi dirav\u00ea netewey\u00ee veger\u00eene. Heta ku aboriya S\u00fbriyay\u00ea ji n\u00fb ve ney\u00ea avakirin \u00fb modern\u00eezekirin da ku bi qonaxa kr\u00eet\u00eek a ku S\u00fbriyay\u00ea p\u00ea re r\u00fb bi r\u00fb ye re hevaheng be, perey\u00ea n\u00fb d\u00ea nikaribe baweriya xwest\u00ee bi dest bixe.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ders, exlaq \u00fb ezm\u00fbn pir in, l\u00ea serkeftin bi reform\u00ean rast\u00een ve gir\u00eaday\u00ee ye ku her malbatek s\u00fbriyay\u00ee li benda wan e, y\u00ean ku ji tedb\u00eer\u00ean dirav\u00ee y\u00ean h\u00easan w\u00eadetir di\u00e7in.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hesen Heyr\u00fbqe Made bi ereb\u00ee j\u00ee heye \u0627\u0644\u0639\u0631\u0628\u064a\u0629 T\u00eagiha j\u00eabir\u00eena sifran ji diravan bi away\u00ea xwe y\u00ea h\u00easan, t\u00ea wateya ku dewlet ji n\u00fb ve nirx\u00ea dirava xwe ya ni\u015ftiman\u00ee d\u00eeyar bike, bir r\u00eaya rakirina hejmareke diyarker ji sifran di perey\u00ean xwe de. Bi awayek\u00ee asay\u00ee dewlet van tedb\u00eeran dikin ji ber gelek sedeman, j\u00ea [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2848,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_crdt_document":"","jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[19,22],"tags":[],"ppma_author":[191],"class_list":["post-2847","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gotar","category-manshet"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.7 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u00c7eksazkirina dirav\u00ee li S\u00fbriyay\u00ea.. Gelo bi j\u00eabirina sifran dest p\u00ea dike? - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-103\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u00c7eksazkirina dirav\u00ee li S\u00fbriyay\u00ea.. Gelo bi j\u00eabirina sifran dest p\u00ea dike? - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Hesen Heyr\u00fbqe Made bi ereb\u00ee j\u00ee heye \u0627\u0644\u0639\u0631\u0628\u064a\u0629 T\u00eagiha j\u00eabir\u00eena sifran ji diravan bi away\u00ea xwe y\u00ea h\u00easan, t\u00ea wateya ku dewlet ji n\u00fb ve nirx\u00ea dirava xwe ya ni\u015ftiman\u00ee d\u00eeyar bike, bir r\u00eaya rakirina hejmareke diyarker ji sifran di perey\u00ean xwe de. Bi awayek\u00ee asay\u00ee dewlet van tedb\u00eeran dikin ji ber gelek sedeman, j\u00ea [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-103\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-09-09T16:57:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Screenshot-2025-09-08-080743-1140x570-1.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1140\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"570\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-103\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-103\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1\"},\"headline\":\"\u00c7eksazkirina dirav\u00ee li S\u00fbriyay\u00ea.. Gelo bi j\u00eabirina sifran dest p\u00ea dike?\",\"datePublished\":\"2025-09-09T16:57:55+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-103\\\/\"},\"wordCount\":2116,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-103\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/Screenshot-2025-09-08-080743-1140x570-1.png\",\"articleSection\":[\"Gotar\",\"Manshet\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-103\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-103\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-103\\\/\",\"name\":\"\u00c7eksazkirina dirav\u00ee li S\u00fbriyay\u00ea.. Gelo bi j\u00eabirina sifran dest p\u00ea dike? - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-103\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-103\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/Screenshot-2025-09-08-080743-1140x570-1.png\",\"datePublished\":\"2025-09-09T16:57:55+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-103\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-103\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-103\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/Screenshot-2025-09-08-080743-1140x570-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/Screenshot-2025-09-08-080743-1140x570-1.png\",\"width\":1140,\"height\":570},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-103\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u00c7eksazkirina dirav\u00ee li S\u00fbriyay\u00ea.. Gelo bi j\u00eabirina sifran dest p\u00ea dike?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/\",\"name\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"description\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1\",\"name\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g48edb19aea60f53bda6015f6c91c3761\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/author\\\/editor\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u00c7eksazkirina dirav\u00ee li S\u00fbriyay\u00ea.. Gelo bi j\u00eabirina sifran dest p\u00ea dike? - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-103\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"\u00c7eksazkirina dirav\u00ee li S\u00fbriyay\u00ea.. Gelo bi j\u00eabirina sifran dest p\u00ea dike? - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","og_description":"Hesen Heyr\u00fbqe Made bi ereb\u00ee j\u00ee heye \u0627\u0644\u0639\u0631\u0628\u064a\u0629 T\u00eagiha j\u00eabir\u00eena sifran ji diravan bi away\u00ea xwe y\u00ea h\u00easan, t\u00ea wateya ku dewlet ji n\u00fb ve nirx\u00ea dirava xwe ya ni\u015ftiman\u00ee d\u00eeyar bike, bir r\u00eaya rakirina hejmareke diyarker ji sifran di perey\u00ean xwe de. Bi awayek\u00ee asay\u00ee dewlet van tedb\u00eeran dikin ji ber gelek sedeman, j\u00ea [&hellip;]","og_url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-103\/","og_site_name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","article_published_time":"2025-09-09T16:57:55+00:00","og_image":[{"width":1140,"height":570,"url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Screenshot-2025-09-08-080743-1140x570-1.png","type":"image\/png"}],"author":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","Est. reading time":"8 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-103\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-103\/"},"author":{"name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#\/schema\/person\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1"},"headline":"\u00c7eksazkirina dirav\u00ee li S\u00fbriyay\u00ea.. Gelo bi j\u00eabirina sifran dest p\u00ea dike?","datePublished":"2025-09-09T16:57:55+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-103\/"},"wordCount":2116,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-103\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Screenshot-2025-09-08-080743-1140x570-1.png","articleSection":["Gotar","Manshet"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/nlka.net\/ku\/1-103\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-103\/","url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-103\/","name":"\u00c7eksazkirina dirav\u00ee li S\u00fbriyay\u00ea.. Gelo bi j\u00eabirina sifran dest p\u00ea dike? - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-103\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-103\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Screenshot-2025-09-08-080743-1140x570-1.png","datePublished":"2025-09-09T16:57:55+00:00","author":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#\/schema\/person\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-103\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nlka.net\/ku\/1-103\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-103\/#primaryimage","url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Screenshot-2025-09-08-080743-1140x570-1.png","contentUrl":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Screenshot-2025-09-08-080743-1140x570-1.png","width":1140,"height":570},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-103\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/nlka.net\/ku\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u00c7eksazkirina dirav\u00ee li S\u00fbriyay\u00ea.. Gelo bi j\u00eabirina sifran dest p\u00ea dike?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#website","url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/","name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","description":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nlka.net\/ku\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#\/schema\/person\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1","name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g48edb19aea60f53bda6015f6c91c3761","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g","caption":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan"},"url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/author\/editor\/"}]}},"authors":[{"term_id":191,"user_id":2,"is_guest":0,"slug":"editor","display_name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g","0":null,"1":"","2":"","3":"","4":"","5":"","6":"","7":"","8":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2847","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2847"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2847\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2849,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2847\/revisions\/2849"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2848"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2847"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2847"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}