{"id":14572,"date":"2026-07-02T16:54:32","date_gmt":"2026-07-02T16:54:32","guid":{"rendered":"https:\/\/nlka.net\/ku\/?p=14572"},"modified":"2026-07-02T16:54:32","modified_gmt":"2026-07-02T16:54:32","slug":"1-235","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-235\/","title":{"rendered":"Ziya G\u00f6kalp&#8230; Ew \u00e7i cure kurd b\u00fb?&#8221;"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00cebrah\u00eem Mehm\u00fbd<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/nlka.net\/archives\/15194\">Made bi ereb\u00ee j\u00ee heye \u0627\u0644\u0639\u0631\u0628\u064a\u0629<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Kesayetiy\u00ean kurd y\u00ean bi nakok\u00ee &#8220;1&#8221;)<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dibe ku Ziya G\u00f6kalp (1876\u20131924) di nav kesayetiy\u00ean kurd \u00ean n\u00fbjen \u00fb hevdem de, yek ji wan ku her\u00ee z\u00eade bi awayek\u00ee ve\u015fart\u00ee \u00fb e\u015fkere di nav urdan de \u00fb di nav rew\u015fenb\u00eeran bi gi\u015ft\u00ee \u00fb kes\u00ean ku bi zanista civaknasiy\u00ea taybet\u00ee eleqedar in de hatibe got\u00fbb\u00eajkirin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ji ber ku Ziya G\u00f6kalp kurd\u00eetiya xwe \u00eenkar kir \u00fb xwe wek\u00ee Tirk nasand \u00fb bi v\u00ee away\u00ee j\u00ee t\u00ea nas\u00een. Herwiha, z\u00eadetir j\u00ee li ser Tirkiyetiya xwe radiwestiya.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ev yek di hi\u015f \u00fb b\u00eera kurdan de bir\u00eenek netewey\u00ee ya k\u00fbr ava kir \u00fb di n\u00ee\u015fandana z\u00eadetir\u00ee rew\u015fa mixabiniy\u00ea \u00fb z\u00eadetir ji yek rew\u015fa h\u00ears \u00fb nefret\u00ea de mafdar in\u061b ne ji ber ku ew heq dike, l\u00ea ji ber ku Ziya G\u00f6kalp bi nav \u00fb cih\u00ea xwe y\u00ea ferm\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee, kesayetek zanist\u00ee ya awarte di d\u00eeroka wan de p\u00eak t\u00eene.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dema ku ew li ser w\u00ee b\u00eadeng dim\u00eenin, an hewl didin ku w\u00ee pa\u015fguh bikin \u00fb bidin aliyek\u00ee, ev ne ji ber nefret\u00ea ji w\u00ee bi taybet\u00ee ye, l\u00ea hewldaneke ji bo ku \u00ea\u015f an azara ku bir\u00eena netewey\u00ee ya kurd\u00ee ya gir\u00eaday\u00ee bi w\u00ee re \u00e7\u00eadike, ney\u00ea raberkirin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de, h\u00easantir\u00een ti\u015ft ew e ku nav\u00ean Ehmed \u015eewq\u00ee, Ebas Mehm\u00fbd El-Eqqad, Mihemed Kurd El\u00ee \u00fb Mer\u00fbf Er-Rusaf\u00ee&#8230;hwd b\u00eane b\u00eera mirov. Ev hem\u00fb w\u00eajevan \u00fb niv\u00eeskar in ku bi kurdb\u00fbna xwe, an j\u00ee bi eslek\u00ee kurd t\u00ean nas\u00een.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00ea dema ku nav\u00ea wan bi Ziya G\u00f6kalp re t\u00ea gir\u00eadan, ew \u00ea\u015f, dijwar\u00ee \u00fb aloz\u00ee \u00e7\u00eanabe. Ji ber ku ew ji axa wan a netewey\u00ee, \u00e7anda wan a netewey\u00ee \u00fb ziman\u00ea wan \u00ea netewey\u00ee b\u00fb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00ea ew r\u00eabaz\u00ea ku w\u00ee hilbijart, ew b\u00fb ku Tirkitiya xwe pi\u015ftrast bike. Heta ji v\u00ea j\u00ee z\u00eadetir, ew bi awayek\u00ee awarte be\u015fdar\u00ee avakirina bingeh\u00ean neteweperweriya Tirkan b\u00fb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ji ber v\u00ea yek\u00ea, gelek Tirk \u00fb rew\u015fenb\u00eer\u00ean wan \u00ean ku bi pirsgir\u00eaka netewe, \u00e7anda netewey\u00ee, ziman \u00fb d\u00eerok\u00ea re eleqedar in, nikarin ti\u015ft\u00ean ku w\u00ee ji bo wan \u00fb bi nav\u00ea wan niv\u00eesandine ji b\u00eer bikin. Ji ber ku gelek kes nikar\u00een ti\u015ftek wek\u00ee ya w\u00ee ji bo dan\u00eena bingeh\u00ean neteweperweriya Tirkan p\u00eak b\u00eenin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Li gor\u00ee v\u00ea yek\u00ea, \u00eenkarkirina w\u00ee bir\u00eena netewey\u00ee ya kurd\u00ee ya ku li vir heye nabj\u00eare \u00fb derman nake. Berovaj\u00ee, ew xwendevan dixe ber ku v\u00ea guher\u00een\u00ea \u00fb t\u00eakiliya navbera kesan bi\u015fop\u00eene \u00fb bigere ku bib\u00eene ew \u00e7awa \u00e7\u00eab\u00fbye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7awa Mihemed Ziya b\u00fb &#8220;Ziya G\u00f6kalp&#8221;\u2014 nav\u00ea tirk\u00ee y\u00ea ku w\u00ee xwe hilbijart, ku t\u00ea wateya &#8220;Bir\u00fbska ezman&#8221;\u2014 \u00fb di encam\u00ea de, ew b\u00fb: ew \u00e7i cure Kurd b\u00fb?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Cudakirina ku p\u00eaw\u00eest e<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cudahiyek mezin di navbera mirov\u00ea axaftin\u00ea \u00fb mirov\u00ea \u00e7and\u00ea de heye. Di rew\u015fa yekem de, girse hene, p\u00eadiviya seferberiya der\u00fbn\u00ee heye, \u015fiyar\u00eekirina sloganan heye \u00fb \u00e7epik\u00ean ku wateya pejirandin \u00fb co\u015f\u00ea didin hene.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di rew\u015fa duyem de, rew\u015fenb\u00eer \u2013 \u00e7i civaknas be an bi gi\u015ft\u00ee rew\u015fenb\u00eerek civak\u00ee be \u2013 li ser rew\u015fan radiweste \u00fb tema\u015fe dike \u00e7i diqewime \u00fb bi k\u00fbrah\u00ee gir\u00ea dide di navbera avahiya axaftin\u00ea \u00fb germiya w\u00ea de\u00a0 \u00fb di navbera d\u00eemena girsey\u00ean ku bi co\u015f t\u00ea de digerin, \u00e7epik didin \u00fb bi heyecan deng vedidin de.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di t\u00eakiliya rew\u015fee wiha de \u00fb ji bo ku em bibin h\u00eajay\u00ee t\u00eaketina d\u00eerok\u00ea, div\u00ea em bikevin nav daristana w\u00ea \u00fb siya w\u00ea ya diguhere \u00fb tar\u00ee j\u00ee bib\u00eenin, belk\u00ee em karibin bib\u00eenin \u00e7i ji bo me k\u00earhat\u00ee ye ji bo naskirina ku di nav siyayan de \u00e7i heye \u00fb li pi\u015ft wan \u00e7i ye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ma heqaretkirina mirovek\u00ee wisa dikare r\u00eayek d\u00eerok\u00ee rast bike? Ma dikare bir\u00eenek netewey\u00ee derman bike, an j\u00ee neheqiyeke civak\u00ee rast bike?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Seriyek bilind ku di navbera milan de radiweste, dikare ber bi d\u00fbr ve j\u00ee bib\u00eene \u00fb ti\u015ft\u00ean li pi\u015ft asoy\u00ea \u00fb y\u00ean ve\u015fart\u00ee j\u00ee f\u00eam bike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00ea \u00eenkarkirina nasnameya netewey\u00ee ya kesek\u00ee \u015fokek e \u00fb n\u00ee\u015fandana neraz\u00eeb\u00fbn\u00ea j\u00ee gelek caran ne ji h\u00eaza rastkirin\u00ea, l\u00ea ji qelsiy\u00ea t\u00ea.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ji ber pirb\u00fbna \u00e7avkaniyan ku me ber bi &#8220;daristan\u00ea&#8221; ve dibin, ji bil\u00ee \u015fopandina t\u00eal\u00ean l\u00eestik\u00ea, \u00e7areyeke me ya din tune!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00eagiha\u015ftina kesek\u00ee din, ne bi\u00e7\u00fbkxistin\u00ea w\u00ee ye, l\u00ea li ser hi\u015fmend\u00ee \u00fb t\u00eagih\u00ee\u015ftina cudahiy\u00ean di navbera me \u00fb w\u00ee de ye. Ji ber ku hin hesab \u00fb pirs hene ku j\u00ee min eleqedar dikin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7awa kesek\u00ee ku wek kurd hatib\u00fb nas\u00een, kurd\u00ee dizan\u00eeb\u00fb \u00fb bi salan ji bo kurdan xebit\u00eeb\u00fb, di qonaxek d\u00eerok\u00ee ya gir\u00eeng de xuya dibe, bingeha w\u00ee nay\u00ea l\u00eakol\u00eenkirin.\u00a0 Ango pi\u015ft\u00ee sala 1909an, dema ku bandora &#8220;\u00cett\u00eehat \u00fb Tereq\u00ee&#8221;z\u00eade dibe \u00fb dewleta Osman\u00ee ya lawaz (m\u00ear\u00ea nexwe\u015f) ber bi dawiya xwe ve di\u00e7e. Di v\u00ea rew\u015f\u00ea de, ew bi dengek\u00ee bilind \u00eelan dike ku ew Tirk e \u00fb bes e!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tirk \u00fb \u00fb di ser\u00ee de damezr\u00eener\u00ea dewleta wan, &#8220;bav\u00ea wan: Ataturk&#8221;, y\u00ea ku ew bi w\u00ee serbilind in. \u00c7ima na? Ji ber ku w\u00ee hin ti\u015ft p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f kir ku ew digeriyan \u00fb di heman dem\u00ea de di dest\u00ea wan de am\u00fbrek \u00eedeoloj\u00eek hi\u015ft, ku bi esl\u00ea xwe ji &#8220;xwezay\u00ea kurd&#8221; hatib\u00fb \u00e7\u00eakirin, da ku ew li hember kurdan bikar b\u00eenin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00fbrketina &#8220;serek&#8221; ji komeke xwe ne ti\u015ftek asay\u00ee ye. Ev dikare hin caran n\u00ee\u015fan bide ku di nav w\u00ea kom\u00ea de k\u00eamasiyek avahiy\u00ee heye, an j\u00ee guher\u00eenek k\u00fbr heye ku div\u00ea were f\u00eamkirin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ew kes\u00ea ku ber\u00ea ji we b\u00fb, l\u00ea niha li dij we radiweste, dib\u00eaje \u00fb dike. Di encam\u00ea de, ev rew\u015f dikare wek\u00ee nakokiyek \u00fb veguher\u00eenek giran b\u00ea xwendin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nim\u00fbneya her\u00ee sade ya bandora w\u00ee ya mezin li ser \u00e7anda civak\u00ee ew e ku civaknas\u00ea Tirk bi esl\u00ea xwe, Ismail Be\u015fik\u00e7i, nay\u00ea xwendin b\u00eay\u00ee ku xwendevan li ser bandora G\u00f6kalp bisekine dema ku pirt\u00fbka w\u00ee &#8220;Pergala li Anatoliya Rojhilat&#8221;dixw\u00eene. Ev pirt\u00fbk li ser kurdan ji aliy\u00ea civak\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee ve hatiye niv\u00ees\u00een&#8221;1&#8221;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bi v\u00ee away\u00ee, ev mijar dibe qadek ji bo n\u00eeqa\u015f, nakok\u00ee \u00fb pev\u00e7\u00fbn\u00ean fikr\u00ee \u00fb z\u00eadetir ji berdewamkirina got\u00fbb\u00eajan.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kesek bi ziman\u00ea tirk\u00ee diniv\u00eese: Ziya G\u00f6kalp di 23\u00ea adara 1876an de li Diyarbekir\u00ea ji malbatek bi esl\u00ea kurd hatiye din\u00ea. Her\u00e7end\u00ee malbata w\u00ee Zaza b\u00fb, l\u00ea di bin bandora \u00e7anda Osman\u00ee \u00fb ziman\u00ea Titrk\u00ee de dijiyan (Naci, 2011: 19). G\u00f6kalp dib\u00eaje ku bingeha netewey\u00ea ne esl\u00ea etn\u00eek\u00ee ye, l\u00ea gir\u00eadana \u00e7and\u00ee ye&#8221;2&#8243;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Niv\u00eeskarek\u00ee din li ser v\u00ea mijar\u00ea dib\u00eaje ku bav\u00ea G\u00f6kalp Mihemed Tewf\u00eeq Beg ji \u00c7ermik\u00ea ya Diyarbekir\u00ea b\u00fb \u00fb diya w\u00ee Zel\u00eexa Hanim ji malbata Pirin\u00e7\u00e7izade b\u00fb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tev\u00ee ku nav\u00ea w\u00ee y\u00ea rast\u00ee Mihemed Ziya b\u00fb, l\u00ea w\u00ee ji serdema duyem\u00een a dest\u00fbr\u00ee ve di niv\u00ees\u00ean xwe de nav\u00ea &#8220;Ziya G\u00f6kalp&#8221;bikar an\u00ee. Ev pa\u015fnav w\u00ee ber\u00ee n\u00eaz\u00eek\u00ee 25 salan ji derxistina qan\u00fbna pa\u015fnavan ji xwe re hilbijartib\u00fb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mihemed F\u00fbad D\u00fcndar dib\u00eaje ku bav\u00ea w\u00ee tirk \u00fb diya w\u00ee kurd b\u00fb. L\u00ea bel\u00ea, ji hin sedeman, G\u00f6kalp bi gelemper\u00ee wek kurd t\u00ea nas\u00een \u00fb ne wek tirk&#8221;3&#8243;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u00ear\u00eeneke din j\u00ee heye ku bi nasnameya malbat\u00ea ve gir\u00eaday\u00ee ye. Li vir div\u00ea xaleke balk\u00ea\u015f were destn\u00ee\u015fankirin. Hatiye tomarkirin ku malbata G\u00f6kalp ji aliy\u00ea diya w\u00ee ve kurd e \u00fb ji aliy\u00ea bav\u00ea w\u00ee ve tirk e. Li ser v\u00ea xal\u00ea, hin \u00eediay\u00ean ku w\u00ee wek kurd dide n\u00ee\u015fandan, bi taybet\u00ee li ser esl\u00ea diya w\u00ee t\u00eane avakirin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">F\u00fbad Dundar, ku G\u00f6kalp wek kesek dib\u00eene ku bal\u00ea w\u00ee ya fikr\u00ee \u2013 \u00fb heta raman\u00ean w\u00ee j\u00ee li gor hin nirxandinan \u2013 bi guher\u00een\u00ean jiyana w\u00ee re diguhere, dib\u00eaje ku w\u00ee di nav wan qonaxan de siyasetek Osman\u00ee\u2013Turan\u00ee\u2013Anatol\u00ee, carinan Islami \u00fb carinan j\u00ee ilman\u00ee pejirand. Di v\u00ea p\u00eavajoy\u00ea de \u00fb belk\u00ee j\u00ee ji ber v\u00ea c\u00fbr\u00ea guher\u00eenan, kar\u00ee bandor\u00ea li siyaset\u00ea bike hem di asta pi\u00e7\u00fbk hem j\u00ee mezin de, tev\u00ee hem\u00fb aloziy\u00ean serdema xwe. Dundar j\u00ee ji pirsek bi heman reng\u00ee dest p\u00ea dike&#8221;4&#8243;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00ea guman, di nav v\u00ee reng\u00ee pev\u00e7\u00fbn \u00fb t\u00eakiliy\u00ean nerast de, div\u00ea em ji b\u00eer nekin ku israrkirina li ser kurdb\u00fbn an tirkb\u00fbna w\u00ee \u00e7i watey\u00ea digire dema ku neteweperwer\u00ee di germb\u00fbna xwe de dibe navend\u00ee \u00fb gir\u00eeng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dema ku tirkek G\u00f6kalp wek tirk dide n\u00ee\u015fandan, ev ne ji bo rastkirina xeletiyek d\u00eerok\u00ee ye. L\u00ea bel\u00ea ew hewl dide ku derketina hol\u00ea ya kesayetek wisa, ku tirk e, wek rew\u015fek xwezay\u00ee were p\u00ea\u015fk\u00ea\u015fkirin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di heman dem\u00ea de, t\u00ea \u00eed\u00eeakirin ku di nav kurdan de ti\u015ftek tune ye ku \u00eeht\u00eemala derketina kesayetek wisa pi\u015ftrast bike \u00fb ev j\u00ee bi rengek\u00ee bilindb\u00fbn\u00ea li hember wan t\u00ea n\u00ee\u015fandan.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ji ber ku di jiyana G\u00f6kalp de, wek kes\u00ean ku bi qonax\u00ean jiyana w\u00ee re eleqedar b\u00fbn di\u015fop\u00eenin, ji zarokatiya w\u00ee heta sala 1909an (n\u00eaz\u00eek\u00ee 33 sal) \u00fb pi\u015ft\u00ee w\u00ea dem\u00ea j\u00ee (15 sal\u00ean may\u00ee), hin aliy\u00ean ku bi kurdb\u00fbn\u00ea ve gir\u00eaday\u00ee ne heye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ji bo t\u00eagih\u00ee\u015ftina cewhera van guher\u00een \u00fb tengezariyan, ne bes e ku her rew\u015fek bi ten\u00ea were l\u00eakol\u00eenkirin. Div\u00ea em jiyana w\u00ee di tevahiya qonax\u00ean w\u00ea de bib\u00eenin: tevger, berjewend\u00ee, t\u00eakiliy\u00ean w\u00ee \u00fb gir\u00eadana wan bi b\u00fbyer\u00ean mezin \u00ean d\u00eerok\u00ee ve, wek \u015fer\u00ean li eniy\u00ean c\u00fbda.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ji ber v\u00ea yek\u00ea, ten\u00ea y\u00ea ku bi aram\u00ee \u00fb bi d\u00eetina k\u00fbr li rew\u015f\u00ea din\u00eare, dikare valahiyan bib\u00eene \u00fb sedem\u00ean wan fam bike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Rengkirin.. rengkirin<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kesayetiya Ziya G\u00f6kalp k\u00fbr \u00fb tevlihev e, ji ber niv\u00ees \u00fb metn\u00ean w\u00ee y\u00ean ku xwendevanan bi d\u00eetin \u00fb armanc\u00ean pir c\u00fbda re r\u00fb bi r\u00fb dih\u00ealin. Her aliyek dikare ti\u015ftek bib\u00eaje ku ji aliy\u00ea y\u00ea din ve wek nakok\u00ee t\u00ea d\u00eetin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yek ji wan diniv\u00eese:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">(Biratiya di navbera kurd \u00fb tirkan de ji \u00eeslam\u00ea t\u00ea. Her \u00eed\u00eeayek li ser biratiya kurd\u2013tirk ku \u00ceslam\u00ea pa\u015fguh dike, vala \u00fb b\u00eawate ye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nirxandin\u00ean G\u00f6kalp li ser \u00e7areserkirina pirsa kurd gir\u00eeng \u00fb wek ezm\u00fbnek h\u00eaja t\u00eane d\u00eetin. L\u00ea bel\u00ea, di \u015fert \u00fb merc\u00ean hey\u00ee de, e\u015fkere ye ku ev ezm\u00fbn ne kar\u00eeger ne. G\u00f6kalp ne li cem kurdan \u00fb ne j\u00ee li cem Tirkan dengvedana w\u00ee tune ye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ji aliyek\u00ee din ve, heta vegerandina nav\u00ea G\u00f6kalp ji bo \u00e7areserkirina pirsa kurd j\u00ee, wek hewldanek rew\u015fenb\u00eer\u00ee, ne gengaz t\u00ea d\u00eetin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Her cara ku li Tirkiyey\u00ea pirsa kurd an biratiya kurd\u2013tirk t\u00ea n\u00eeqa\u015fkirin, hin derdor Ziya G\u00f6kalp (1876\u20131924) wek nim\u00fbneyeke \u00eedeal ji bo v\u00ea biratiy\u00ea bi nav dikin. Pi\u015ft\u00ee gotina &#8220;Em hezar sal in bi hev re ne, bi biratiyek hezar sal\u00ee ve gir\u00eaday\u00ee ne&#8221;, hilbijartina nav\u00ea &#8220;Ziya G\u00f6kalp\u201d ji bo v\u00ea biratiy\u00ea, nav\u00ea ku d\u00eeroka w\u00ea n\u00eaz\u00eek\u00ee sed sal ber\u00ea ye, ti\u015ftek balk\u00ea\u015f e&#8221;5&#8221;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Niv\u00eeskarek\u00ee din w\u00ee wek kesayetek s\u00eaal\u00ee dib\u00eene:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">(G\u00f6kalp heta radeyek\u00ea rojavay\u00eeb\u00fbn, tirk\u00eet\u00ee \u00fb \u00eeslam\u00eet\u00ee bi hev re kir \u00fb ji bo neteweya tirk bernameyeke civak\u00ee amade kir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gotina w\u00ee ya &#8220;Ez ji neteweya tirk im, ez ji ummeta \u00ceslam\u00ea me, ez ji \u015faristaniya ewrop\u00ee me&#8221;v\u00ea tevlihev\u00ee \u00fb v\u00ea bernamey\u00ea bi awayek\u00ee zelal n\u00ee\u015fan dide.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ew di exlaq, ol, huner, hiq\u00fbq, abor\u00ee, siyaset \u00fb felsefey\u00ea de al\u00eegir\u00ea tirk\u00eetiy\u00ea b\u00fb).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ziya G\u00f6kalp wek yek ji damezr\u00eener\u00ean sosyolojiy\u00ea li Tirkiy\u00ea t\u00ea hesibandin \u00fb di p\u00ea\u015fxistin \u00fb h\u00eazkirina v\u00ea zanist\u00ea li wel\u00eat de roleke gir\u00eeng l\u00eestiye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ziya G\u00f6kalp sosyoloj\u00ee wek am\u00fbrek zanist\u00ee qeb\u00fbl kir ku bi w\u00ea civak were f\u00eamkirin, bingeha w\u00ea were l\u00eakol\u00eenkirin \u00fb p\u00eavajoya n\u00fbjenb\u00fbn\u00ea were diyarkirin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bi v\u00ee away\u00ee, G\u00f6kalp roleke gir\u00eeng di nasandin \u00fb bicihkirina sosyolojiy\u00ea wek d\u00ees\u00eepl\u00eenek akadem\u00eek li Tirkiy\u00ea de l\u00eestiye&#8221;6&#8243;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Kesek\u00ee s\u00eayem ti\u015ftek dixw\u00eene ku \u00e7ar\u00e7oveya n\u00eeqa\u015f\u00ea firehtir dike:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">(Tu ti\u015ft ji ev\u00eena her ferdek\u00ee ji bo gel, welat \u00fb \u00e7anda xwe xwezay\u00eetir tune ye. Di v\u00ea de tu \u015fa\u015ft\u00ee tune ye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00ea bel\u00ea, neteweperweriya netewey\u00ean serdest nay\u00ea ku bi heman away\u00ee wek netewey\u00ean bindest were nirxandin an j\u00ee yek xistin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Heke neteweyek serdest, ku xwed\u00ee hem\u00fb maf\u00ean bingeh\u00een \u00ean her neteweyek e, ji v\u00ea rew\u015f\u00ea raz\u00ee nebe \u00fb dest bi daxwaz\u00ean z\u00eade bike ku maf\u00ean y\u00ean din binp\u00ea dikin \u00fb bi xwebaweriyeke nerast bawer bike ku ev maf bi taybet\u00ee y\u00ean w\u00ea ne, w\u00ea dem\u00ea t\u00ea f\u00eamkirin ku niyetek berfirehkirin\u00ea \u00fb binp\u00eakirina maf\u00ean y\u00ean din heye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ev c\u00fbre neteweperwer\u00ee dikare bigih\u00eeje astek xeternak ku li n\u00eaz\u00ee nijadperestiy\u00ea ye \u00fb ji bo hem xwe hem j\u00ee netewey\u00ean din metirs\u00ee \u00e7\u00eadike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ti\u015ft\u00ea ku niha li Tirkiy\u00ea diqewime j\u00ee di v\u00ea arastey\u00ea de t\u00ea d\u00eetin&#8221;7&#8243;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ev hi\u015fyariyeke ku ji bo parastina t\u00eakiliy\u00ea \u00fb ji tirsa karesatek p\u00ea\u015feroj\u00ea :<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8221; Tirk, ku\u00a0 n\u00eev\u00ea c\u00eehan\u00ea serdest dikirin, tev\u00ee v\u00ea serdestiya xwe j\u00ee bi neteweperweriya Tirk ve gir\u00eaday\u00ee man \u00fb heta li hember gel\u00ean ku di bin desthilatdariya wan de b\u00fbn, wek kurdan, zilm kirin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ji ber v\u00ea yek\u00ea, tu ti\u015ft xwezay\u00eetir tune ye ji w\u00ea yek\u00ea ku ev gel j\u00ee hest\u00ean xwe y\u00ean netewey\u00ee p\u00ea\u015f bixin \u00fb bibin neteweperwer.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7awa Tirk ji Tirkiyey\u00ea, Faris ji \u00ceran\u00ea \u00fb Frans\u00ee ji Fransay\u00ea hez dikin, hezkirina kurdan ji Kurdistan\u00ea re j\u00ee xwezay\u00ee ye \u00fb t\u00ea f\u00eamkirin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di encam\u00ea de, ev rew\u015f dikare wek \u015fikestek an &#8220;dafik&#8221; ji bo Tirkan were d\u00eetin \u00fb w\u00ea j\u00ee bidome&#8221;8&#8243;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mirov dikare ti\u015ft\u00ean z\u00eadetir j\u00ee b\u00eaje, l\u00ea j\u00eer\u00eet\u00ee di xwendin\u00ea \u00fb watey\u00ean w\u00ea de ye. Xwendin ti\u015ftek e ku di nav niv\u00ees\u00ea de digere \u00fb ti\u015ft\u00ean cuda, ku h\u00een nav l\u00ea nehatiye kirin \u00fb y\u00ean ku dikarin bal\u00ea biki\u015f\u00eenin derdixe hol\u00ea.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Her kiryarek xwendin\u00ea f\u00ear\u00ee me dike ku niv\u00ees dikare ti\u015ft\u00ean ku h\u00een nehatine e\u015fkerekirin j\u00ee e\u015fkere bike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u00f6kalp navek e ku xwendevan bi yek wate, yek reng, an yek ravekirin\u00ea raz\u00ee nabe. Her gav ti\u015ftek heye ku w\u00ee bi xwe j\u00ee aciz dike, her\u00e7end\u00ee ew w\u00ea qeb\u00fbl neke.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ev t\u00eakildar e bi d\u00eeroka kesayetiy\u00ea \u00fb s\u00eenor\u00ean w\u00ea y\u00ean tevlihev ku ji jiyana w\u00ee derdikevin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di \u00e7ar\u00e7oveya guhertin\u00ean hey\u00ee de, di t\u00eakiliy\u00ean navnetewey\u00ee \u00fb cih\u00ea Tirkiy\u00ea de \u00fb bi taybet\u00ee ne gengaziya pa\u015fguhkirina kurdan \u00fb deng\u00ea wan, ev mijar ten\u00ea di niv\u00ees\u00ean ku behsa \u201cMehmed Ziya\u201d dikin de nay\u00ea d\u00eetin, l\u00ea di kesayetiya G\u00f6kalp bi xwe de j\u00ee heye. Ji ber ku rew\u015feke guherbar di t\u00eakiliy\u00ea de r\u00ea li ber wergirtina n\u00ee\u015fan\u00ean bi v\u00ee reng\u00ee vekir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Kurd\u00ea ku dim\u00eene<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dibe ku xwendina ji h\u00eala l\u00eakol\u00eener\u00ea me y\u00ea kurd \u00fb pirziman\u00ee Rohat Alakom ve ya biyografiya kurd\u00ea ku carek\u00ea, ji bo demek ku du ji s\u00eayan jiyana w\u00ee \u00fb b\u00eatir dom kir \u00fb tirk\u00ea ku d\u00eeroka w\u00ee ya daw\u00ee nekariye kurd\u00ea di hundur\u00ea w\u00ee de j\u00ea bibe &#8211; ango G\u00f6kalp &#8211; h\u00eajay\u00ee nirxandin\u00ea be, ji ber ku ew s\u00eenor\u00ean xwe di navbera pa\u015feroj, niha \u00fb p\u00ea\u015feroj\u00ea de berfireh dike. Ez behsa pirt\u00fbka w\u00ee ya bi nav\u00ea &#8220;Ceribandina Mezin a Ziya G\u00f6kalp: Kurd&#8221; (We\u015fan\u00ean Firat, 1992) dikim, ku ji 136 r\u00fbpelan p\u00eak t\u00ea.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Ti\u015ft\u00ean ku li ser berg\u00ea w\u00ee bi ziman\u00ea tirk\u00ee hene, v\u00ea nirxa akadem\u00eek ji bo xwendevan\u00ea d\u00eerok\u00ea y\u00ea j\u00eer xurt dike:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">(Ev l\u00eakol\u00een bi giran\u00ee armanc dike ku bi awayek\u00ee rexnegir raman\u00ean Ziya G\u00f6kalp \u00ean li ser kurdan binirx\u00eene \u00fb aliy\u00ean jiyana w\u00ee y\u00ean k\u00eam-zan\u00een an nepen\u00ee ron\u00ee bike. Ji ber v\u00ea yek\u00ea, l\u00eakol\u00eenek berfireh a jiyan \u00fb raman\u00ean Ziya G\u00f6kalp ji \u00e7ar\u00e7ove \u00fb armanca v\u00ea l\u00eakol\u00een\u00ea w\u00eadetir e. Gelek l\u00eakol\u00eenan li ser raman \u00fb jiyana w\u00ee bi tevah\u00ee, hem li Tirkiyay\u00ea \u00fb hem j\u00ee li dever\u00ean din, n\u00eeqa\u015f kirine. Tev\u00ee van l\u00eakol\u00eenan, bi qas\u00ee ku em dizanin, h\u00een l\u00eakol\u00eenek berfireh nehatiye niv\u00eesandin ku nasnameya kurd\u00ee ya Ziya G\u00f6kalp \u00fb raman\u00ean w\u00ee y\u00ean li ser Kurdan bi gi\u015ft\u00ee n\u00eeqa\u015f bike. Em bawer dikin ku l\u00eakol\u00eena v\u00ea mijar\u00ea ku al\u00eegir\u00ean w\u00ee y\u00ean neteweperest \u00ean tirk wek\u00ee &#8220;hestyar&#8221; dib\u00eenin dema ku kurd wek\u00ee &#8220;nehewce&#8221; dib\u00eenin, pir gir\u00eeng e. Ez bawer dikim ku ev l\u00eakol\u00een d\u00ea be\u015fek d\u00eeroka kurdan a k\u00eamzan\u00een ron\u00ee bike.)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dibe ku Alakoum, di v\u00ea xebat\u00ea de &#8211; ew niv\u00eeskarek\u00ee j\u00eahat\u00ee ye bi ziman\u00ea xwe y\u00ea dayik\u00ea y\u00ea kurd\u00ee, hem di xwendin \u00fb hem j\u00ee di niv\u00eesandin\u00ea de &#8211; xwestiye bi karan\u00eena ziman\u00ea xwe y\u00ea taybet bala xwendevan\u00ea xwe y\u00ea tirk\u00ee biki\u015f\u00eene ser ti\u015ft\u00ean ku ew bawer dike ku di d\u00eerokeke ne ya w\u00ee de nay\u00ean d\u00eetin \u00fb xwendevan\u00ea kurd \u00ea j\u00eahat\u00ee bi tirk\u00ee f\u00eam bike ku di niv\u00eesa Gokalp de dengek\u00ee kurd\u00ee heye ku &#8220;ziman\u00ea day\u00eek\u00ea&#8221; diaxive. Ev hem xwendevanan \u00fb hem j\u00ee her xwendevanek\u00ee ku dixwaze v\u00ea h\u00eebr\u00eed\u00eeteya \u00e7and\u00ee fam bike, ne\u00e7ar dike ku ti\u015ft\u00ean ku h\u00een di nav qada erdn\u00eegar\u00ee ya naskir\u00ee \u00fb firehiya d\u00eerok\u00ee ya berfireh de nehatine bih\u00eestin bibih\u00eeze. Ma heb\u00fbna peyva &#8220;ceribandin&#8221; bi xwe garantiya r\u00eagezek wiha ber bi c\u00eehanek hundur\u00een, l\u00ea tar\u00ee \u00fb c\u00eehanek dervey\u00ee, l\u00ea bi heman reng\u00ee tar\u00ee ne ye?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nirxandinek kurt a hin aliy\u00ean v\u00ea pirt\u00fbk\u00ea di diyalogek bi Alakoum re sernav\u00ea zelaltir dike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Alakoum t\u00eagiha &#8220;ceribandin\u00ea&#8221; bi awayek\u00ee \u00e7alak dike ku d\u00eerokek razay\u00ee di niv\u00eesa &#8220;y\u00ea din&#8221; de \u015fiyar dike (9).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">P\u00ea\u015fgotinek heye ku t\u00eagiheke paranom\u00ee ya diyalog\u00ea p\u00eak t\u00eene (bi qas\u00ee ku em dizanin, h\u00een l\u00eakol\u00eeneke berfireh li ser raman\u00ean Ziya G\u00f6kalp li ser nasnameya kurd\u00ee \u00fb kurdan bi tevah\u00ee nehatiye niv\u00eesandin. Em bawer dikin ku l\u00eakol\u00eena v\u00ea mijara hestyar ku al\u00eegir\u00ean w\u00ee y\u00ean neteweperest\u00ean tirk wek\u00ee aloz dib\u00eenin \u00fb kurd j\u00ee wek\u00ee nehewce dib\u00eenin, pir gir\u00eeng e. Ez bawer dikim ku l\u00eakol\u00eeneke wiha d\u00ea ron\u00ee bike ser be\u015fek nenas a d\u00eeroka kurd j\u00ee.)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Min d\u00eet ku derdor\u00ean kurd ji kesek\u00ee ku nasnameya xwe ya kurd \u00eenkar kiriye, ango Ziya G\u00f6kalp, ku li dij\u00ee Tirkiyay\u00ea zivir\u00ee \u00fb bal ki\u015fand ser neteweperestiya tirk, pir h\u00ears in \u00fb ez v\u00ea berteka hestyar\u00ee ya di nav kurdan de qism\u00ee fam dikim. L\u00eabel\u00ea, ji bo min, nakok\u00ee, nelihevhatin \u00fb dilemmay\u00ean di c\u00eehana w\u00ee ya rew\u015fenb\u00eer\u00ee de, raman\u00ean ku w\u00ee di pirt\u00fbk\u00ean xwe de, nemaze di hejmarek kovaran de, li ser kurdan diyar kirine \u00fb ti\u015ft\u00ean ku di v\u00ee war\u00ee de li ser w\u00ee hatine gotin, gir\u00eengtir b\u00fbn. Ji ber v\u00ea yek\u00ea, min n\u00ear\u00eena xwe bi niv\u00eesk\u00ee an\u00ee ziman.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Neteweperestiya tirk\u00ee cara yekem ji h\u00eala Ziya G\u00f6kalp ve hate rojev\u00ea<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Div\u00ea ev mijar ji h\u00eala kurdan ve bi cid\u00ee bihata girtin \u00fb \u015fermezarkirin. L\u00eabel\u00ea, ev b\u00eadeng\u00ee heta sal\u00ean 1960\u00ee ji ber gelek sedeman berdewam kir. Bi kurtas\u00ee, doza Ziya G\u00f6kalp qet neket rojeva kurdan \u00fb qet nehat n\u00eeqa\u015fkirin. Dibe ku ten\u00ea di yek an du rew\u015fan de ew wek\u00ee takekesek hat \u015fermezarkirin an rexnekirin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Derbar\u00ea pirseke gir\u00eeng \u00fb hetyar de:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Celadat Bedirxan Ziya G\u00f6kalp wek\u00ee &#8220;p\u00eaxember\u00ea her\u00ee mezin \u00ea neteweperweriya tirk&#8221; (T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn en b\u00fcy\u00fck peygamberi) bi nav dike. Tev\u00ee v\u00ea wesf\u00ea ji h\u00eala Bedirxan ve, ku wek\u00ee p\u00ea\u015feng\u00ea ronakb\u00eeriya kurd\u00ee t\u00ea hesibandin, gelo em dikarin niha, di ronahiya xwendin \u00fb agahdariy\u00ean n\u00fb de, ji raman\u00ean Ziya G\u00f6kalp \u00ean li ser ronakb\u00eeriya kurd\u00ee s\u00fbd werbigirin \u00fb heke wiha be, \u00e7awa?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Eleqeya Ziya G\u00f6kalp ne ten\u00ea bi l\u00eakol\u00eena civaka kurd ve s\u00eenordar b\u00fb; ew heta k\u00fbrkirina nirxandina p\u00ea\u015feroja kurdan j\u00ee dir\u00eaj b\u00fb. Pirt\u00fbka w\u00ee ya bi nav\u00ea &#8220;L\u00eakol\u00een\u00ean Civak\u00ee li ser E\u015f\u00eer\u00ean Kurd&#8221; di destp\u00eak\u00ea de wek\u00ee raporek ferm\u00ee li ser siyaseta kurd a ku di Tirkiyaya n\u00fb de were me\u015fandin hatib\u00fb amadekirin. Li ser v\u00ea mijar\u00ea bi G\u00f6kalp re \u015f\u00eawir\u00een ji ber ku tu kesayetiyek din a xwed\u00ee ezm\u00fbnek berfireh di kar\u00fbbar\u00ean kurd de \u00fb nav\u00fbdengek xurt di wan derdoran de tune b\u00fb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u00f6kalp bawer dikir ku yekane r\u00eaya jihol\u00earakirina kurdan ji hol\u00ea rakirina ziman \u00fb \u00e7anda wan \u00fb as\u00eem\u00eelekirina wan di nav tirk\u00ee de ye. Ew di gotara xwe ya bi nav\u00ea &#8220;As\u00eem\u00eelekirin&#8221; (Windakirina Nasnameya Netewey\u00ee) de li ser v\u00ea yek\u00ea berfirehtir dib\u00eaje: &#8220;Dema ku du netewey\u00ean ku ji ol\u00ean cuda ne, yek bi y\u00ea din re dibe yek \u00fb tems\u00eela w\u00ee dike.&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tev\u00ee ku Ziya G\u00f6kalp nasnameya xwe ya kurd \u00eenkar kir j\u00ee, heb\u00fbna neteweya kurd \u00fb cudahiya w\u00ea ya etn\u00eek\u00ee \u00eenkar nekir. L\u00eabel\u00ea, Komara Tirkiyay\u00ea ku li ser neteweperestiya tirk\u00ee hatiye damezrandin, n\u00eaz\u00eek\u00ee sedsalek\u00ea siyaseteke \u00eenkar \u00fb tunekirina kurdan domand. G\u00f6kalp li ser ziman\u00ea kurd\u00ee xebit\u00ee, li ser e\u015f\u00eer\u00ean kurd l\u00eakol\u00een kir \u00fb bi r\u00eaya w\u00eajeya klas\u00eek a kurd\u00ee \u00e7avd\u00eariy\u00ean gir\u00eeng li ser heb\u00fbna civak\u00ee ya kurdan p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f kir, \u00e7avd\u00eariy\u00ean ku di serdema w\u00ee de pir gir\u00eeng b\u00fbn. Dibe ku w\u00ee ev kiribe da ku kurdan di demek\u00ea de di t\u00eagiha neteweperestiya tirk\u00ee de as\u00eem\u00eele bike, l\u00ea w\u00ee gelek raman\u00ean din j\u00ee p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f kirin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ziya G\u00f6kalp, ku di sala 1924an de mir, ji Amed\u00ea \u00fb her\u00eama derdor\u00ea b\u00fb ku wek\u00ee derg\u00fb\u015fa tevgera yekem a kurd di serdema komar\u00ea de t\u00ea zan\u00een. Ger Ziya G\u00f6kalp bijiya, w\u00ee ne\u00e7ar ma ku li dij\u00ee Serhildana \u015e\u00eax Se\u00eed (1925) derkeve ku pi\u015ft\u00ee w\u00ea Serhildana Agiriy\u00ea (1930) \u00fb Serhildana D\u00earsim\u00ea (1937) hatin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ba\u015f t\u00ea zan\u00een ku Ziya G\u00f6kalp bi r\u00eak\u00fbp\u00eak bi rew\u015fenb\u00eer\u00ean kurd \u00ean w\u00ea dem\u00ea re, wek Se\u00eed Nurs\u00ee, Mela Ehmed \u015ea\u015f\u00ee \u00fb Ebdulah Cevdet re diciv\u00ee \u00fb li ser mijaran n\u00eeqa\u015f dikir. G\u00f6kalp, \u015ea\u015f\u00ee \u00fb Nurs\u00ee pir caran li ber Mizgefta Mezin a li Amed\u00ea diciv\u00een \u00fb tit\u00fbn diki\u015fandin. Dema ku G\u00f6kalp helbesta xwe ya &#8220;S\u00eava Sor&#8221; niv\u00eesand, Nurs\u00ee pir h\u00ears b\u00fb \u00fb heta li Stenbol\u00ea j\u00ee serdana w\u00ee kir. G\u00f6kalp hindik bala xwe da w\u00ee, ev yek b\u00fb sedem ku Nurs\u00ee bi tinaz\u00ee bib\u00eaje, &#8220;Ez \u00ea p\u00eevazek\u00ea bi hezar s\u00eav\u00ean sor neguherim.&#8221; &#8220;S\u00eava tirk\u00ee&#8221; ya G\u00f6kalp \u00fb &#8220;p\u00eevaza kurd\u00ee&#8221; ya Nurs\u00ee du pol\u00ean dijber tems\u00eel dikin; xwarina wan bi hev re m\u00eena hewildana \u00eeshal\u00ea ye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ti\u015ft\u00ea ku Alakoum li ser disekine, dema ku r\u00fbpel\u00ean pirt\u00fbka xwe ron\u00ee dike, d\u00eerok\u00ea di r\u00ea\u00e7a w\u00ea ya \u00e7ewt de radiwest\u00eene:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Jiyan \u00fb raman\u00ean Ziya G\u00f6kalp tij\u00ee nakokiyan in; em nikarin di ramana w\u00ee de hevgirtinek b\u00eak\u00eamas\u00ee bib\u00eenin: Ziya li dij\u00ee Ziya. Pirsgir\u00eak\u00ean sereke li Tirkiyay\u00ea, wek jenos\u00eeda ermeniyan an j\u00ee daxwaz\u00ean kurdan \u00ean nehatine bic\u00eehan\u00een, bandorek mezin li ser w\u00ee kes\u00ee nekirine. W\u00ee ji aliy\u00ea siyas\u00ee b\u00eatir gir\u00eeng\u00ee da aliy\u00ea \u00e7and\u00ee y\u00ea van pirsgir\u00eakan. W\u00ee Amed wek muzexaneyek etnograf\u00eek a zind\u00ee di\u015fiband \u00fb ji bo avakirina w\u00ea li wir gelek xebit\u00ee.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dema ku em li gotin\u00ean hin niv\u00eeskar\u00ean ku desteya ed\u00eetoriya kovara Jin p\u00eak an\u00eene, an j\u00ee li gotin\u00ean Qadr\u00ee Cem\u00eel Pa\u015fa \u00fb M\u00fbsa Anter din\u00earin, em dib\u00eenin ku Ziya Gokalp li ser ziman \u00fb w\u00eajeya kurd\u00ee \u00fb avahiya civak\u00ee \u00fb etnograf\u00eek a kurdan l\u00eakol\u00een kiriye. Di be\u015fek ji b\u00eeran\u00een\u00ean xwe de bi nav\u00ea &#8220;L\u00eakol\u00eena Ziya Beg li ser kurdan \u00fb Ziman\u00ea Wan ji bo T\u00eagiha\u015ftina J\u00eengeh\u00ea Pi\u015ft\u00ee Sirg\u00fbnkirina W\u00ee ya bo Amed\u00ea di 1900\u00ee de&#8221;, biray\u00ea Ziya Beg, Mihemed Nihat G\u00f6kalp, wiha vedib\u00eaje: &#8220;Rojek\u00ea, \u00e7end serok\u00ean e\u015f\u00eer\u00ean kurd li hola p\u00ea\u015fwaziy\u00ea ya ap\u00ea min Arif Beg kom b\u00fbn. Ez \u00fb Ziya Bey li wir b\u00fbn&#8230; Her kes\u00ea ku amade b\u00fb kurd\u00ee f\u00eam dikir. L\u00eabel\u00ea, me hay j\u00ea tuneb\u00fb ku kurdiya Ziya Beg pir xwe\u015f b\u00fb. Serok\u00ean kurd, bi taybet\u00ee Seyfettin Pa\u015fa, bi k\u00eafxwe\u015f\u00ee \u00fb co\u015fek mezin guhdar\u00ee kirin, raz\u00eeb\u00fbn \u00fb spasdariya xwe an\u00een ziman. Dema ku ew vegeriya mala xwe, Hezro, soz da ku hin berhem\u00ean kurd\u00ee y\u00ean nehatine we\u015fandin (ku pirt\u00fbk\u00ean sade b\u00fbn ku ji stran, xezel, metnewiyan \u00fb ferhengek qafiyeyan ji bo zarokan p\u00eak dihatin) ku w\u00ee h\u00een negirtib\u00fbn, bi\u015f\u00eene \u00fb bi rast\u00ee j\u00ee ew \u015fandin.&#8221; (Kovara Ziya G\u00f6kalp, Hejmar 6, r. 168).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Ti\u015ft\u00ean ku li vir \u00fb wir t\u00eane destn\u00ee\u015fankirin:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Her \u00e7end Ziya G\u00f6kalp xwe wek\u00ee tirk dihesiband \u00fb pergalek \u00fb \u015f\u00eeroveyek n\u00fb ya neteweperestiya tirk\u00ee p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f dikir j\u00ee, w\u00ee \u00eedia dikir ku kurd gelek\u00ee serbixwe ne \u00fb ziman\u00ea wan a\u00eed\u00ee komeke ziman\u00ee ya cuda ye. Ger ew dir\u00eajtir bijiya, dibe ku ew li dij\u00ee teoriya &#8220;ziman\u00ea roj\u00ea&#8221; derketiba, ku di sal\u00ean 1930\u00ee de derket hol\u00ea \u00fb heb\u00fbna kurdan \u00eenkar dikir, wan wek\u00ee tirk dihesiband, bi v\u00ee reng\u00ee van n\u00ear\u00een\u00ean neloj\u00eek \u00fb nezanist\u00ee red dikir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ti\u015ft\u00ean ku Alakoum dib\u00eaje div\u00ea bala xwendevan\u00ea tirk ki\u015fandibe ku di poz\u00eesyonek xwed\u00ee bandorek \u00e7and\u00ee ya gir\u00eeng de ye. Di c\u00eehana \u00eeroy\u00een de, w\u00eaneya G\u00f6kalp ne ten\u00ea wek\u00ee am\u00fbrek zilm \u00fb cezay\u00ea ku li dij\u00ee kurdan t\u00ea bikaran\u00een, l\u00ea ji ber ku d\u00eerok xwed\u00ee d\u00eenam\u00eek\u00ean xwe y\u00ean navxwey\u00ee ye, ji n\u00fb ve t\u00ea nirxandin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dibe ku e\u015fkerekirina d\u00eenam\u00eek\u00ean rej\u00eema Tirkiyay\u00ea \u00fb behskirina pir caran a kurdan, gel\u00ea kurd \u00fb heta Kurdistan\u00ea, li \u015f\u00fbna &#8220;Anatoliya Rojhilat&#8221; an &#8220;Rojhilat\u00ea Wel\u00eat&#8221; wek\u00ee ku sed sal ber\u00ea b\u00fb, me b\u00eatir kontrol bike li ser n\u00ear\u00eena me ya li ser ti\u015ft\u00ea ku heb\u00fb \u00fb li ser \u00e7em\u00ea d\u00eerok\u00ea ku tev\u00ee gur\u00eena xwe zelaltir b\u00fbye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ti\u015ft\u00ea ku kurd dikare p\u00ea were naskirin, derbasb\u00fbna ji \u015f\u00eerovekirina teng a nav\u00ea jor\u00een e, ji ber ku ew bi w\u00ee ve gir\u00eaday\u00ee ye \u00fb ji her bandora \u00eedeoloj\u00eek d\u00fbr e. Div\u00ea kurd\u00ea sedsala 21\u00ea ji xeletiy\u00ean xwe, ji d\u00eeroka xwe, ji xwe \u00fb ji away\u00ea ku y\u00ea din &#8211; y\u00ea ku wek\u00ee dijmin\u00ea w\u00ee, dijmin\u00ea w\u00ee y\u00ea netewey\u00ee, desteserkirina nav, nasname, d\u00eerok \u00fb erdn\u00eegariya w\u00ee t\u00ea hesibandin &#8211; ango tirk &#8211; f\u00ear bibe. Ew \u00e7awa dikare y\u00ea ku ew wek\u00ee \u00eedeala xwe dib\u00eene pesn\u00ea xwe bide \u00fb kurd, di asta her\u00ee bilind a k\u00eamasiya rew\u015fenb\u00eer\u00ee de, \u00e7i t\u00eakiliya wan bi statu \u00fb nirxa rew\u015fenb\u00eer\u00ee re heye? Per\u00e7eya ku w\u00ee ji gotara li ser G\u00f6kalp tevl\u00ee kiriye, her \u00e7end heta radeyek\u00ea dir\u00eaj be j\u00ee, ji bo t\u00eagiha\u015ftin \u00fb nirxandina w\u00eaney\u00ea rast\u00een \u00ea rew\u015fenb\u00eer\u00ea kurd \u00fb \u00e7awaniya t\u00eagiha\u015ftina w\u00ea k\u00earhat\u00ee ye:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">(Bav\u00ea Zia G\u00f6kalp, Mihemed Tewf\u00eeq Efend\u00ee, serok\u00ea ar\u015f\u00eev\u00ean Amed\u00ea b\u00fb. Koka bav\u00ea w\u00ee vedigere gund\u00ea Alios \u00ea nav\u00e7eya Germik\u00ea ya Amed\u00ea. Diya w\u00ee, Zel\u00eeha Xanim, ji malbata Birin\u00e7izade ya navdar \u00fb bi bandor a Amed\u00ea b\u00fb. Her du d\u00ea \u00fb bav\u00ean Zia G\u00f6kalp ji malbat\u00ean xwende \u00fb r\u00eazdar \u00ean civak\u00ee dihatin ku endam\u00ean wan peywir\u00ean gi\u015ft\u00ee digirtin, wek\u00ee muft\u00ee \u00fb dadwer xizmet dikirin \u00fb xwende \u00fb zana b\u00fbn.)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Li gor\u00ee tomar\u00ean destniv\u00ees\u00ee y\u00ean ku ji h\u00eala bav\u00ea w\u00ee Tewf\u00eeq Efend\u00ee ve hatine girtin, Mihemed Ziya di 23y\u00ea adara 1876an de li Amed\u00ea, li qesra li Kolana Naip \u015eakir li nav\u00e7eya Memd\u00een\u00ea ku niha wek\u00ee Muzexaneya Ziya G\u00f6kalp t\u00ea zan\u00een, ji day\u00eek b\u00fbye. Nav\u00ea rast\u00een \u00ea Ziya G\u00f6kalp Mihemed Ziya b\u00fb. Bav\u00ea w\u00ee, Mihemed Tewf\u00eeq Efend\u00ee, di destp\u00eak\u00ea de plan kirib\u00fb ku nav\u00ea kur\u00ea xwe bike Mihemed Sabir. L\u00eabel\u00ea, di roja jiday\u00eekb\u00fbna Ziya de, \u015e\u00eax \u00c7ubuk ku li her\u00eam\u00ea wek\u00ee &#8220;G\u00fcll\u00fc Hoca&#8221; t\u00ea zan\u00een, serdana mal\u00ea kir \u00fb got, &#8220;Mizg\u00eeniyek min ji we re heye; li saet\u00ean xwe bin\u00earin, ji ber ku tam di saetek\u00ea de kurek d\u00ea \u00e7\u00eabibe. Min nav\u00ea w\u00ee Mihemed Ziya kiriye.&#8221; Dema ku ev p\u00eaxember\u00ee p\u00eak hat, Tewf\u00eeq Efend\u00ee nav\u00ea kur\u00ea xwe kir Mihemed Ziya.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ji ber xebata xwe ya dijwar li Enqeray\u00ea, G\u00f6kalp di roj\u00ean ku ji bo niv\u00eesandina d\u00eeroka \u015faristaniya Tirkiyay\u00ea veqetandib\u00fb de ji westandina giran \u00ea\u015f ki\u015fand. Ji bo dermankirin\u00ea ji Enqeray\u00ea \u00e7\u00fb Stenbol\u00ea \u00fb d\u00fbv re \u00e7\u00fb B\u00fcy\u00fckada da ku b\u00eahna xwe vede. Di 14\u00ea cotmeha 1924an de, ew ji bo Nexwe\u015fxaneya Frans\u00ee ya li Beyo\u011fluy\u00ea hate veguhastin. Pi\u015ft\u00ee n\u00eaz\u00eek\u00ee 24 saetan di komay\u00ea de, rew\u015fa Ziya G\u00f6kalp pi\u015ft\u00ee n\u00eev\u00ea \u015fev\u00ea roja \u015eemiy\u00ea, 25\u00ea cotmeha 1924an, xirabtir b\u00fb \u00fb di saet 4:49\u00ea sib\u00ea de li Nexwe\u015fxaneya Frans\u00ee ya Pasteur a li Stenbol\u00ea mir. Biray\u00ea w\u00ee, L\u00eewa Nihat G\u00f6kalp, heval\u00ean w\u00ee Halim Sabit \u00c7ibai \u00fb Zekeriya Sertel \u00fb \u00e7end endam\u00ean din \u00ean malbat\u00ea di dema mirina w\u00ee de li gel w\u00ee b\u00fbn.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pi\u015ft\u00ee ku Par\u00eazgeha Stenbol\u00ea, \u015earedariya Stenbol\u00ea \u00fb Mala Tirkan (T\u00fcrk Oca\u011f\u0131) n\u00fb\u00e7eya mirina w\u00ee wergirtin, dest bi amadekariy\u00ean meras\u00eema cenaze kirin. Wezareta Daray\u00ee j\u00ee li ser nav\u00ea Mecl\u00eesa Mezin a Netewey\u00ee ya Tirkiyay\u00ea 500 l\u00eerey\u00ean tirk\u00ee \u015fand da ku l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean meras\u00eema cenaze bidin. Cenazey\u00ea Ziya G\u00f6kalp roja Yek\u015fem\u00ea, 26\u00ea cotmeha 1924an, ji Nexwe\u015fxaneya frans\u00ee ya li Taks\u00eem\u00ea hat veguhastin. Pi\u015ft\u00ee nim\u00eaja cenazey\u00ea ya bi heybet a li Mizgefta Ayasofyay\u00ea, ew li goristana Sultan Mehm\u00fbd a li D\u00eevanyoluy\u00ea hat ve\u015fartin. Du ji daxwaz\u00ean daw\u00ee y\u00ean G\u00f6kalp pi\u015ft\u00ee mirina w\u00ee yekser hatin bicihan\u00een. Di v\u00ee war\u00ee de, Mecl\u00eesa Mezin a Netewey\u00ee ya Tirkiyay\u00ea pi\u015ft\u00ee mirin\u00ea fermanek derxist \u00fb teqawidiya hetahetay\u00ea da hevj\u00een \u00fb zarok\u00ean Ziya G\u00f6kalp. Pirt\u00fbka w\u00ee ya bi nav\u00ea &#8220;D\u00eeroka \u015earistaniya Tirkan&#8221; bi fermana Ataturk ji \u00e7apxaney\u00ea re hat \u015fandin \u00fb di sala 1925an de ji h\u00eala Wezareta Perwerdehiya Netewey\u00ee ve hat \u00e7apkirin. (10)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gelo Ziya G\u00f6kalp gurek\u00ee kurd b\u00fb?! (11)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>J\u00eader \u00fb n\u00ee\u015fe: <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1- \u064a\u064f\u0646\u0638\u0631\u060c \u0627\u0633\u0645\u0627\u0639\u064a\u0644 \u0628\u064a\u0634\u0643\u062c\u064a: \u0627\u0644\u0646\u0638\u0627\u0645 \u0641\u064a \u0627\u0644\u0623\u0646\u0627\u0636\u0648\u0644 \u0627\u0644\u0634\u0631\u0642\u064a\u0629 \u201c\u0627\u0644\u0623\u0633\u0633 \u0627\u0644\u0627\u062c\u062a\u0645\u0627\u0639\u064a\u0629 \u2013 \u0627\u0644\u0627\u0642\u062a\u0635\u0627\u062f\u064a\u0629 \u0648\u0627\u0644\u0628\u0646\u0649 \u0627\u0644\u0642\u0648\u0645\u064a\u0629\u201d\u060c \u062a\u0631\u062c\u0645\u0629: \u0634\u0643\u0648\u0631 \u0645\u0635\u0637\u0641\u0649\u060c \u062f\u0627\u0631 \u0622\u0631\u0627\u0633\u060c \u0623\u0631\u0628\u064a\u0644\u060c \u06371\u060c 2000\u060c \u062c1. \u0643\u0645\u0627 \u0641\u064a \u0635: \u063552-55-114-147 \u060c \u0648\u0641\u064a \u062c2:\u0635 154-156-157-160-166-<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">-2 Fahrettin \u00d6nder:Ziya G\u00f6kalp\u2019in K\u00fcrt K\u00f6kenli Bir T\u00fcrk Mill\u00eeyet\u00e7isi Olarak D\u00fc\u015f\u00fcnceleri<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0641\u062e\u0631 \u0627\u0644\u062f\u064a\u0646 \u0623\u0648\u0646\u062f\u0631: \u0623\u0641\u0643\u0627\u0631 \u0636\u064a\u0627\u0621 \u063a\u0648\u0643\u0622\u0644\u0628 \u0643\u0642\u0648\u0645\u064a \u062a\u0631\u0643\u064a \u0645\u0646 \u0623\u0635\u0644 \u0643\u0631\u062f\u064a<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">-3 SELAM\u0130 SAYGIN : Ziya G\u00f6kalp\u2014 17.11.2024<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0633\u0644\u0627\u0645\u064a \u0633\u0627\u064a\u063a\u064a\u0646: \u0636\u064a\u0627\u0621 \u063a\u0648\u0643\u0622\u0644\u0628<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">-4 Nuri F\u0131rat: Bir \u2018Gayr-I M\u00fcfidin\u2019 Portresi; Ziya G\u00f6kalp<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0646\u0648\u0631\u064a \u0641\u0631\u0627\u062a: \u0635\u0648\u0631\u0629 \u0644\u0634\u062e\u0635 \u201c\u0639\u062f\u064a\u0645 \u0627\u0644\u0641\u0627\u0626\u062f\u0629\u201d\u061b \u0636\u064a\u0627\u0621 \u063a\u0648\u0643\u0622\u0644\u0628<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">5- \u0633\u0644\u0627\u0645\u064a \u0633\u0627\u064a\u063a\u064a\u0646: \u0627\u0644\u0645\u0635\u062f\u0631 \u0627\u0644\u0645\u0630\u0643\u0648\u0631.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">-6 S\u00fcleyman Do\u011fan: B\u0130R SOSYOLOG OLARAK Z\u0130YA G\u00d6KALP<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0633\u0644\u064a\u0645\u0627\u0646 \u062f\u0648\u063a\u0627\u0646: \u0636\u064a\u0627\u0621 \u063a\u0648\u0643\u0622\u0644\u0628 \u0639\u0627\u0644\u0645 \u0627\u062c\u062a\u0645\u0627\u0639<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">-7 Yahya Munis\/ Ziya G\u00f6kalp\u2019\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7ilesi K\u00dcRTLER ve T\u00fcrklere kurmu\u015f oldu\u011fu tuzak!1 \u2013<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\u064a\u062d\u064a\u0649 \u0645\u0646\u064a\u0633: \u0647\u0644 \u0627\u0644\u0642\u0648\u0645\u064a\u0629 \u0627\u0644\u062a\u0631\u0643\u064a\u0629 \u0641\u062e\u064c\u0651 \u0645\u0646\u0635\u0648\u0628 \u0644\u0644\u0623\u062a\u0631\u0627\u0643\u061f -1<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">-8 Yahya-munis\/turk-milliyetciligi-turke-kurulmus-bir-tuzak-mi-2<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\u064a\u062d\u064a\u0649 \u0645\u0646\u064a\u0633:\u0645\u062d\u0646\u0629 \u0636\u064a\u0627\u0621 \u063a\u0648\u0643\u0622\u0644\u0628 \u0627\u0644\u0643\u0628\u0631\u0649: \u0627\u0644\u0641\u062e \u0627\u0644\u0630\u064a \u0646\u0635\u0628\u0647 \u0644\u0644\u0643\u064f\u0631\u0652\u062f \u0648\u0627\u0644\u0623\u062a\u0631\u0627\u0643! -2<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">-9 Rohat Alakom: T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn Esaslar\u0131\u2019na kar\u015f\u0131l\u0131k K\u00fcrt\u00e7\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn esaslar\u0131 yaz\u0131lmal\u0131yd\u0131<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0631\u0648\u0647\u0627\u062a \u0622\u0644\u0627\u0643\u0648\u0645: \u0639\u0644\u0649 \u0627\u0644\u0646\u0642\u064a\u0636 \u0645\u0646 \u0643\u062a\u0627\u0628 \u201c\u0623\u0633\u0627\u0633\u064a\u0627\u062a \u0627\u0644\u0642\u0648\u0645\u064a\u0629 \u0627\u0644\u062a\u0631\u0643\u064a\u0629\u201d\u060c \u0643\u0627\u0646 \u064a\u0646\u0628\u063a\u064a \u0643\u062a\u0627\u0628\u0629 \u0643\u062a\u0627\u0628<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">-10 Ali Duymaz: Ziya G\u00f6kalp T\u00fcrk d\u00fc\u015f\u00fcnce adam\u0131, sosyolog, \u015fair ve yazar<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0639\u0644\u064a \u062f\u0648\u064a\u0645\u0627\u0632: \u0636\u064a\u0627\u0621 \u063a\u0648\u0643\u0622\u0644\u0628\u060c \u0645\u0641\u0643\u0631 \u0648\u0639\u0627\u0644\u0645 \u0627\u062c\u062a\u0645\u0627\u0639 \u0648\u0634\u0627\u0639\u0631 \u0648\u0643\u0627\u062a\u0628 \u062a\u0631\u0643\u064a.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">11- \u0623\u062d\u064a\u0644 \u0627\u0644\u0642\u0627\u0631\u0626 \u0625\u0644\u0649 \u062f\u0631\u0627\u0633\u062a\u064a \u0639\u0646 \u0647\u0630\u0647 \u0627\u0644\u0634\u062e\u0635\u064a\u0629 \u0641\u064a \u0643\u062a\u0627\u0628\u064a: \u0627\u0644\u0630\u0626\u0628 \u0627\u0644\u0643\u0648\u0631\u062f\u064a \u201c\u062f\u0631\u0627\u0633\u0629 \u0641\u064a \u0634\u062e\u0635\u064a\u0629 \u0636\u064a\u0627\u0621 \u063a\u0648\u0643\u0622\u0644\u0628\u201d\u060c \u062f\u0627\u0631 \u0633\u0628\u064a\u0631\u064a\u0632\u060c \u062f\u0647\u0648\u0643\u060c 2017. \u0625\u0646\u0647 \u0627\u0644\u0633\u0624\u0627\u0644 \u0627\u0644\u0630\u064a \u0623\u0628\u0642\u0649 \u0643\u062a\u0627\u0628\u064a \u0645\u0641\u062a\u0648\u062d\u0627\u064b\u060c \u0648\u0642\u062f \u0646\u0648\u0647\u062a \u0625\u0644\u0649 \u0627\u0644\u062a\u0627\u0644\u064a \u0642\u0628\u0644 \u0630\u0644\u0643:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">(\u062d\u0633\u0628\u064a \u0623\u0646 \u0623\u0642\u0648\u0644 \u0641\u064a \u0646\u0647\u0627\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0645\u0633\u0637\u0648\u0631 \u0647\u0646\u0627\u060c \u0639\u0644\u0649 \u0623\u0646 \u0627\u0644\u0646\u0638\u0631 \u0625\u0644\u0649 \u0627\u0644\u0622\u062e\u0631\u060c \u0623\u064a \u0622\u062e\u0631\u060c \u0645\u0647\u0645\u0627 \u0643\u0627\u0646 \u0645\u0633\u062a\u0648\u0649 \u0627\u0644\u062a\u064a\u0642\u0646 \u0645\u0646 \u0643\u0648\u0646\u0647 \u201c\u0645\u062c\u0631\u0645\u0627\u064b\u201d \u0639\u0627\u0644\u064a\u0627\u064b\u060c \u064a\u062a\u0637\u0644\u0628 \u0645\u0643\u0627\u0634\u0641\u062a\u0647 \u0628\u0623\u0643\u062b\u0631 \u0645\u0646 \u0639\u064a\u0646 \u0648\u0645\u0643\u0627\u0634\u0641\u0629\u060c \u0644\u064a\u0633 \u0644\u0625\u0639\u0644\u0627\u0621 \u0628\u0631\u0627\u0621\u0629 \u0633\u0627\u062d\u062a\u0647\u060c \u0641\u064a\u0645\u0627 \u0644\u0648 \u0643\u0627\u0646 \u0647\u0643\u0630\u0627\u060c \u0623\u0648 \u0627\u0644\u0631\u062c\u0648\u0639 \u0639\u0646 \u0642\u0631\u0627\u0631 \u0634\u0628\u064a\u0647 \u0627\u0644\u0646\u0637\u0642 \u0628\u0627\u0644\u062d\u0643\u0645\u060c \u0648\u0625\u0646\u0645\u0627 \u0644\u0644\u0646\u0638\u0631 \u0641\u064a \u0645\u0631\u0622\u0629 \u0623\u0646\u0641\u0633\u0646\u0627 \u0648\u0627\u0644\u062a\u064a \u062a\u062a\u0639\u062f\u062f \u0633\u0637\u0648\u062d\u0647\u0627\u060c \u0648\u062a\u0639\u0643\u0633 \u0648\u062c\u0647 \u0627\u0644\u0646\u0627\u0638\u0631 \u0641\u064a\u0647\u0627: \u0648\u062c\u0647\u0646\u0627\u060c \u0628\u0645\u0642\u0627\u064a\u064a\u0633 \u0648\u0623\u0644\u0648\u0627\u0646 \u0648\u062a\u0639\u0627\u0628\u064a\u0631 \u0645\u062e\u062a\u0644\u0641\u0629\u060c \u0648\u0647\u064a \u062a\u0639\u0644\u0650\u0645\u0646\u0627 \u0628\u0648\u062c\u0648\u0628 \u0625\u0642\u0627\u0645\u0629 \u0639\u0644\u0627\u0642\u0629 \u062d\u0633\u0646 \u062c\u0648\u0627\u0631 \u0648\u062a\u062d\u0627\u0648\u0631 \u0628\u064a\u0646 \u0627\u0644\u0648\u062c\u0648\u0647 \u0627\u0644\u0645\u062a\u062c\u0627\u0648\u0631\u0629\u060c \u0644\u0646\u0639\u064a\u0634 \u0625\u0646\u0633\u0627\u0646\u064a\u062a\u0646\u0627 \u0628\u0635\u0648\u0631\u0629 \u0623\u0643\u062b\u0631 \u062a\u0648\u0627\u0632\u0646\u0627\u064b \u0645\u0639 \u201c\u0627\u0644\u0622\u062e\u0631\u201d\u060c \u0628\u0642\u062f\u0631 \u0645\u0627 \u064a\u0643\u0648\u0646 \u0627\u0644\u062a\u0648\u0627\u0632\u0646 \u0639\u0627\u0626\u062f \u0627\u0644\u0630\u0627\u062a\u060c \u0648\u0645\u0646\u0647\u0627 \u0648\u0641\u064a\u0647\u0627 \u064a\u062a\u0634\u0643\u0644 \u0627\u0644\u0639\u0627\u0644\u0645. \u0635128).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cebrah\u00eem Mehm\u00fbd Made bi ereb\u00ee j\u00ee heye \u0627\u0644\u0639\u0631\u0628\u064a\u0629 Kesayetiy\u00ean kurd y\u00ean bi nakok\u00ee &#8220;1&#8221;) Dibe ku Ziya G\u00f6kalp (1876\u20131924) di nav kesayetiy\u00ean kurd \u00ean n\u00fbjen \u00fb hevdem de, yek ji wan ku her\u00ee z\u00eade bi awayek\u00ee ve\u015fart\u00ee \u00fb e\u015fkere di nav urdan de \u00fb di nav rew\u015fenb\u00eeran bi gi\u015ft\u00ee \u00fb kes\u00ean ku bi zanista civaknasiy\u00ea [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":14573,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_crdt_document":"","jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[57,22],"tags":[],"ppma_author":[191],"class_list":["post-14572","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dirok-u-civak","category-manshet"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.0 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ziya G\u00f6kalp... Ew \u00e7i cure kurd b\u00fb?&quot; - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-235\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ziya G\u00f6kalp... Ew \u00e7i cure kurd b\u00fb?&quot; - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00cebrah\u00eem Mehm\u00fbd Made bi ereb\u00ee j\u00ee heye \u0627\u0644\u0639\u0631\u0628\u064a\u0629 Kesayetiy\u00ean kurd y\u00ean bi nakok\u00ee &#8220;1&#8221;) Dibe ku Ziya G\u00f6kalp (1876\u20131924) di nav kesayetiy\u00ean kurd \u00ean n\u00fbjen \u00fb hevdem de, yek ji wan ku her\u00ee z\u00eade bi awayek\u00ee ve\u015fart\u00ee \u00fb e\u015fkere di nav urdan de \u00fb di nav rew\u015fenb\u00eeran bi gi\u015ft\u00ee \u00fb kes\u00ean ku bi zanista civaknasiy\u00ea [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-235\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-07-02T16:54:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Capture-3.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"676\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"22 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-235\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-235\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1\"},\"headline\":\"Ziya G\u00f6kalp&#8230; Ew \u00e7i cure kurd b\u00fb?&#8221;\",\"datePublished\":\"2026-07-02T16:54:32+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-235\\\/\"},\"wordCount\":5353,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-235\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/Capture-3.jpg\",\"articleSection\":[\"D\u00ceROK \u00db CIVAK\",\"Manshet\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-235\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-235\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-235\\\/\",\"name\":\"Ziya G\u00f6kalp... Ew \u00e7i cure kurd b\u00fb?\\\" - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-235\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-235\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/Capture-3.jpg\",\"datePublished\":\"2026-07-02T16:54:32+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-235\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-235\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-235\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/Capture-3.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/Capture-3.jpg\",\"width\":1200,\"height\":676,\"caption\":\"Ziya G\u00f6kalp di w\u00eaneyek\u00ee de ku li ser W\u00eek\u00eepediyay\u00ea hatiye we\u015fandin\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-235\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ziya G\u00f6kalp&#8230; Ew \u00e7i cure kurd b\u00fb?&#8221;\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/\",\"name\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"description\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1\",\"name\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g48edb19aea60f53bda6015f6c91c3761\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/author\\\/editor\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ziya G\u00f6kalp... Ew \u00e7i cure kurd b\u00fb?\" - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-235\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ziya G\u00f6kalp... Ew \u00e7i cure kurd b\u00fb?\" - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","og_description":"\u00cebrah\u00eem Mehm\u00fbd Made bi ereb\u00ee j\u00ee heye \u0627\u0644\u0639\u0631\u0628\u064a\u0629 Kesayetiy\u00ean kurd y\u00ean bi nakok\u00ee &#8220;1&#8221;) Dibe ku Ziya G\u00f6kalp (1876\u20131924) di nav kesayetiy\u00ean kurd \u00ean n\u00fbjen \u00fb hevdem de, yek ji wan ku her\u00ee z\u00eade bi awayek\u00ee ve\u015fart\u00ee \u00fb e\u015fkere di nav urdan de \u00fb di nav rew\u015fenb\u00eeran bi gi\u015ft\u00ee \u00fb kes\u00ean ku bi zanista civaknasiy\u00ea [&hellip;]","og_url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-235\/","og_site_name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","article_published_time":"2026-07-02T16:54:32+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":676,"url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Capture-3.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","Est. reading time":"22 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-235\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-235\/"},"author":{"name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#\/schema\/person\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1"},"headline":"Ziya G\u00f6kalp&#8230; Ew \u00e7i cure kurd b\u00fb?&#8221;","datePublished":"2026-07-02T16:54:32+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-235\/"},"wordCount":5353,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-235\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Capture-3.jpg","articleSection":["D\u00ceROK \u00db CIVAK","Manshet"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/nlka.net\/ku\/1-235\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-235\/","url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-235\/","name":"Ziya G\u00f6kalp... Ew \u00e7i cure kurd b\u00fb?\" - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-235\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-235\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Capture-3.jpg","datePublished":"2026-07-02T16:54:32+00:00","author":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#\/schema\/person\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-235\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nlka.net\/ku\/1-235\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-235\/#primaryimage","url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Capture-3.jpg","contentUrl":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Capture-3.jpg","width":1200,"height":676,"caption":"Ziya G\u00f6kalp di w\u00eaneyek\u00ee de ku li ser W\u00eek\u00eepediyay\u00ea hatiye we\u015fandin"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-235\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/nlka.net\/ku\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ziya G\u00f6kalp&#8230; Ew \u00e7i cure kurd b\u00fb?&#8221;"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#website","url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/","name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","description":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nlka.net\/ku\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#\/schema\/person\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1","name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g48edb19aea60f53bda6015f6c91c3761","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g","caption":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan"},"url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/author\/editor\/"}]}},"authors":[{"term_id":191,"user_id":2,"is_guest":0,"slug":"editor","display_name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g","0":null,"1":"","2":"","3":"","4":"","5":"","6":"","7":"","8":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14572","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14572"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14572\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14574,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14572\/revisions\/14574"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14573"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14572"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14572"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14572"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=14572"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}