{"id":14523,"date":"2026-06-05T16:05:56","date_gmt":"2026-06-05T16:05:56","guid":{"rendered":"https:\/\/nlka.net\/ku\/?p=14523"},"modified":"2026-06-06T07:07:52","modified_gmt":"2026-06-06T07:07:52","slug":"1-224","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-224\/","title":{"rendered":"Civak \u00fb siyaset.. Bir\u00e7\u00eeb\u00fbna Kurdistan\u00ea ya sala 1918"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong>His\u00ean Cimo<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/nlka.net\/archives\/15089\">Made bi ereb\u00ee j\u00ee heye \u0627\u0644\u0639\u0631\u0628\u064a\u0629<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di gotareke ber\u00ea de ya ku di Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan de, bi sernav\u00ea &#8220;Civak \u00fb Siyaset li Kurdistan\u00ea 1915\u20131920&#8221; hate we\u015fandin, em giha\u015ftin w\u00ea encam\u00ea ku bernamey\u00ean siyas\u00ee, nemaze di haw\u00eerdor\u00ean qirkirina vekir\u00ee de, ne ten\u00ea bi edalet an rewatiya wan t\u00eane p\u00eevandin, l\u00ea bel\u00ea bi \u015fiyana civak\u00ea ya hilgirtina encam\u00ean wan j\u00ee t\u00eane nirxandin. Herwiha di gotar\u00ea de diyar dibe ku pa\u015fguhkirina v\u00ea faktora civak\u00ee di anal\u00eezkirina serdema \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea Yekem \u00fb encam\u00ean w\u00ea de, r\u00ea li ber vegotineke neteweperest a kurd\u00ee vekiriye, l\u00ea b\u00ea ku astengiya her\u00ee gir\u00eeng, ew j\u00ee lihevhatina w\u00ea bi rastiy\u00ean rojane y\u00ean nif\u00fbs\u00ea re \u00fb \u00e7awa dikar\u00eeb\u00fb ev pirsgir\u00eak were derbaskirin, anal\u00eez bike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yek ji erk\u00ean sereke y\u00ean tevger\u00ean siyas\u00ee ew e ku ezm\u00fbn\u00ean ber\u00ea y\u00ean netewey\u00ea l\u00eakol\u00een bikin \u00fb d\u00eetin \u00fb n\u00ear\u00eenan p\u00ea\u015fniyar bikin da ku gir\u00eadana siberoj\u00ea \u00fb \u00e7aren\u00fbsa projeya netewey\u00ee bi jiyana rojane ya dijwar a gel\u00ea xwe re neh\u00ealin \u00e7\u00eabibe. Ev yek me vediger\u00eene pirsa \u00eero: Gelo tevgera siyas\u00ee ya kurd dikare t\u00eako\u015f\u00eena xwe b\u00eay\u00ee ku xwe bisp\u00eare be\u015f\u00ean her\u00ee lawaz \u00ean civak\u00ea bime\u015f\u00eene?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sedsal ber\u00ea, tevgera netewey\u00ee ya kurd b\u00eay\u00ee pi\u015ftgiriya civak\u00ea nikar\u00ee projeya xwe ya netewey\u00ee p\u00eak b\u00eene \u00fb civak j\u00ee nikar\u00ee encam\u00ean w\u00ea rake. Encam j\u00ee ew e rew\u015fa \u00eero ya kurdan ku t\u00ea de ne.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sed sal ber\u00ea, rew\u015fa ereb \u00fb tirkan j\u00ee ne \u00e7\u00eatir b\u00fb, l\u00ea civak bi r\u00eaya sponsorgeriya rasterast a ewropay\u00ee ji bo damezrandina &#8220;dewlet\u00ean netewey\u00ee&#8221; y\u00ean n\u00fb ji siyaset\u00ea hatin d\u00fbrxistin. Ev sponsorger\u00ee ji bo hejmarek gelan \u00fb tevger\u00ean wan \u00ean siyas\u00ee, di nav de kurd, ermen \u00fb suryanan, nehat p\u00ea\u015fk\u00ea\u015fkirin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dibe ku civ\u00eena di navbera \u015fandeyeke kurd a bi serokatiya \u015e\u00eax Se\u00eed El-Kurd\u00ee (pa\u015f\u00ea Nurs\u00ee) \u00fb balyozxaneya amer\u00eekay\u00ee di sala 1919an de, m\u00eenaka her\u00ee ba\u015f neraz\u00eeb\u00fbna kurdan li hember d\u00fbrxistina wan ji pi\u015ftgiriya navnetewey\u00ee ya ji bo damezrandina dewleteke kurd\u00ee n\u00ee\u015fan dide, ku di w\u00ea dem\u00ea de li S\u00fbriya, Iraq \u00fb Tirkiyay\u00ea j\u00ee plan\u00ean w\u00ea dihatin amadekirin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di dema civ\u00een\u00ea de, Bed\u00ee Zeman Se\u00eed El-Kurd\u00ee ji aliy\u00ea amer\u00eekay\u00ee re got: &#8220;Ger li Kurdistan\u00ea xet\u00ean perav\u00ea heb\u00fbya, h\u00fbn\u00ea w\u00ea bi h\u00eaza xwe ya deryay\u00ee w\u00earan bikira, l\u00ea h\u00fbn\u00ea nikaribin biryareke wiha li \u00e7iyay\u00ean Kurdistan\u00ea bi c\u00eeh b\u00eenin&#8221;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>S\u00eawiy\u00ean Kurdistan\u00ea<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ti\u015ft\u00ean ku Memduh Sel\u00eem Beg \u00fb Kemal Fewz\u00ee bi r\u00eaya r\u00eazegotar di kovara &#8220;J\u00een&#8221;\u00ea de di sal\u00ean 1918\u20131919an de niv\u00eesandin, hewldanek b\u00fb ji bo balki\u015fandina ser w\u00ea rastiy\u00ea ku gel\u00ea ku ji bo p\u00eakan\u00eena projeyek siyas\u00ee hatiye vexwendin h\u00een ji \u015fer xilas neb\u00fbne.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di niv\u00ees\u00ean w\u00ee de, kurd wek mirov\u00ean ku hewl didin ji \u015fer, qirkirin \u00fb bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea xilas bibin diyar dibin. Be\u015fek mezin ji wan li dervey\u00ee bajaran di konan de dij\u00een, nikarin nan peyda bikin \u00fb cenazey\u00ean miriy\u00ean xwe dixwin, l\u00ea di heman dem\u00ea de, n\u00eeqa\u015f\u00ean netewey\u00ee y\u00ean hemdem derdikevin hol\u00ea \u00fb d\u00eeroka kurd wek ku ev rast\u00ee ten\u00ea h\u00fbrguliyek be, t\u00ea pa\u015fguhkirin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Li ser v\u00ee esas\u00ee, di v\u00ea xelek\u00ea de em \u00ea hewl bidin ku bi awayek\u00ee k\u00fbrtir hin niv\u00ees\u00ean w\u00ea serdem\u00ea y\u00ean ku ji aliy\u00ea Memd\u00fbh Sel\u00eem Beg \u00fb Kemal Fewz\u00ee ve hatine niv\u00eesandin binirx\u00eenin \u00fb l\u00eakol\u00een bikin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Memduh rew\u015fenb\u00eer \u00fb rojnamevanek\u00ee kurd b\u00fb ku pi\u015ft\u00ee \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea Yekem navdar b\u00fb. Ew yek ji wan k\u00eam dengan b\u00fb ku bi bandora civak\u00ee ya \u015fer li ser civaka kurd\u00ee re mij\u00fbl b\u00fbb\u00fb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Memduh di demek\u00ea de ku \u00e7end gotar ji bo kovara &#8220;J\u00een&#8221; niv\u00eesand, di heman dem\u00ea de Komeleya &#8220;Teal\u00ee Kurdiustan&#8221; ava kir. Gotar\u00ean w\u00ee, bi taybet\u00ee &#8220;Hawar&#8221;, belgeyeke gir\u00eeng a jiyana rojane ya kurdan pi\u015ft\u00ee \u015fer, p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f kir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pa\u015f\u00ea ew bi r\u00eaya veguhastina hin b\u00fbyer\u00ean jiyana w\u00ee ji aliy\u00ea romanniv\u00ees Mehmet Uzun ve di romana &#8220;Siya Ev\u00een\u00ea&#8221; de hate naskirin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Herwiha, Memd\u00fbh di sala 1930\u00ee de li k\u00ealeka General \u00cehsan N\u00fbr\u00ee Pa\u015fa be\u015fdar\u00ee Serhildana Agiriy\u00ea b\u00fb \u00fb balk\u00ea\u015f b\u00fb ku, her du hevr\u00eay\u00ean w\u00ee di heman sal\u00ea de (1976) mirin; Memduh li \u015eam\u00ea \u00fb \u00cehsan li Tehran\u00ea.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Memduh Sel\u00eem li ser \u00ea\u015f \u00fb azar\u00ean ku \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea Yekem, pi\u015ft\u00ee t\u00eak\u00e7\u00fbna Dewleta Osman\u00ee \u00fb dagirkirina Stenbol\u00ea, li ser kurdan an\u00eeb\u00fb niv\u00ees\u00ee. A balk\u00ea\u015f ew e ku Dewleta Osman\u00ee di dawiya sala 1918an de t\u00eak \u00e7\u00fb, l\u00ea kurd li be\u015fa nehat\u00ee dagirkirin a dewlet\u00ea nif\u00fbsa her\u00ee z\u00eade b\u00fbn.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di navbera sal\u00ean 1918 \u00fb 1920\u00ee de, Dewleta Osman\u00ee Stenbol \u00fb tevahiya perav\u00ean rojava \u00fb ba\u015f\u00fbr winda kirib\u00fb \u00fb h\u00eaz\u00ean ewropay\u00ee heta n\u00eaz\u00eek\u00ee Anatoliy\u00ea p\u00ea\u015f ketib\u00fbn. Ji ber v\u00ea yek\u00ea, Kurdistan \u00fb kurd bi awayek\u00ee prat\u00eek\u00ee be\u015fa her\u00ee mezin a ku ji Dewleta Osman\u00ee mab\u00fb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mustafa Kemal v\u00ea rastiy\u00ea z\u00fb f\u00eam kir dema ku dest bi r\u00eaxistinkirina berxwedan\u00ea li dij\u00eedagirkirina ewropay\u00ee kir. Ji bo v\u00ea armanc\u00ea, w\u00ee komeley\u00ean parastin\u00ea ava kirin ku bi bingeh\u00ee li ser Komeleya Parastina Maf\u00ean W\u00eelayet\u00ean Rojhilat hatib\u00fbn avakirin (Ev komele bi nav\u00ea xwe y\u00ea neferm\u00ee, Komeleya Parastina Kurdistan\u00ea, j\u00ee t\u00ea nas\u00een).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ber\u00ee destp\u00eakirina \u015fer\u00ean mezin \u00ean &#8220;\u015eer\u00ea Rizgariy\u00ea&#8221;, civaka kurd ji ber bandor\u00ean \u015fer, p\u00ea\u015fketina h\u00eaz\u00ean r\u00fbs\u00ee \u00fb bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea belav \u00fb per\u00e7e b\u00fbb\u00fb. Li derdora bajar\u00ean Anatoliy\u00ea gelek kurd\u00ean ko\u00e7ber heb\u00fbn ku b\u00fbb\u00fbn qurban\u00eey\u00ean dual\u00ee; ne ten\u00ea ji ber \u015fer, l\u00ea herwiha ji ber plan\u00ean Telet Pa\u015fa, Wez\u00eer\u00ea Kar\u00ean Hundir \u00fb Serokwez\u00eer\u00ea w\u00ea dem\u00ea.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Telet Pa\u015fa hewl dida ku heta di nav \u015fert \u00fb merc\u00ean \u015fer de j\u00ee p\u00eavajoya t\u00eakbirina civaka kurd bi lez bime\u015f\u00eene. Diyar dibe ku Enwer Pa\u015fa li dij siyaseta w\u00ee b\u00fb (l\u00ea d\u00eesa j\u00ee, asta lihevhatin an nakokiya Telet Pa\u015fa \u00fb Enwer Pa\u015fa li ser van siyasetan h\u00een j\u00ee p\u00eadiviya l\u00eakol\u00eenek serbixwe heye).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di nava v\u00ea atmosf\u00ear\u00ea de, ti\u015ft\u00ean ku Memd\u00fbh Sel\u00eem Beg bi \u00e7av\u00ean xwe d\u00eetine wiha vedib\u00eaje:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Li Enqeray\u00ea, li Konyay\u00ea, li Adaney\u00ea \u00fb li Erzirom\u00ea, kom\u00ean kurdan bi awayek\u00ee westiyay\u00ee \u00fb per\u00ee\u015fan digerin; wek s\u00eaw\u00eeyan in, b\u00ea xwarin, b\u00ea mal \u00fb b\u00ea jiyan. Ji Wan\u00ea \u00fb ji Bedl\u00ees\u00ea j\u00ee\u2026 guh bidin l\u00eadana dil\u00ea van ko\u00e7beran, li r\u00fby\u00ean wan bin\u00earin, her \u00e7iqas demek\u00ea j\u00ee, ber\u00ee ku \u00e7av\u00ean xwe ji wan biguher\u00eenin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7i \u00ea\u015fek mezin e ji bo van kes\u00ean bi belay\u00ea ketine \u00fb ji soz ji wan hatiye day\u00een ku heq\u00ea kar\u00ea wan \u00ea rojane ten\u00ea s\u00ea an p\u00eanc quru\u015f be, an j\u00ee heta sed quru\u015f ger bixwazin, l\u00ea di dawiy\u00ea de ti\u015ftek nedane wan. Ew ji cih\u00ean penaberiy\u00ea t\u00eane derxistin, mal \u00fb malbat \u00fb hezkiriy\u00ean xwe li ser r\u00eayan winda dikin. Ajal\u00ean xwe winda dikin ku mirin ji jiyan\u00ea re rehmettir e. Ew perey\u00ean hindik j\u00ee ji dest\u00ea wan t\u00eane standin ji aliy\u00ea bazirgan \u00fb qesab\u00ean s\u00fbdwer&#8221;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7iqas balk\u00ea\u015f\u00eeyeke dil\u015fewat e ku kes\u00ean ku li welat\u00ea xwe di nav \u00e7anda comerdiy\u00ea de mezin b\u00fbne \u00fb w\u00ea wek\u00ee r\u00fbmet \u00fb erkek\u00ee civak\u00ee dinirxandin, niha xwe di rew\u015fek\u00ea de dib\u00eenin ku hewcedar\u00ea dest\u00ea al\u00eekariy\u00ea ne.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00eay\u00ee ku em bin\u00earin me li \u00e7end deriyan daye \u00fb ji \u00e7end kesan lava kiriye \u00fb r\u00eay\u00ean ku me hilbijartine, d\u00eemen\u00ea cil\u00ean me y\u00ean \u00e7irand\u00ee, zik\u00ean me y\u00ean vala \u00fb \u015fop\u00ean xemg\u00eeniy\u00ea y\u00ean li ser r\u00fby\u00ean me, ji kes\u00ean ku em rast\u00ee wan dib\u00fbn ti\u015ftek din dernexist ji bil\u00ee matmay\u00eena sar, nehezkirina bilind an j\u00ee meraqeke demk\u00ee b\u00ea hest \u00fb mirovahiy\u00ea b\u00fb. \u00c7iqas ev b\u00earehm\u00ee b\u00eatehem\u00fbl e!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00eapariya b\u00eadaw\u00ee bir\u00een\u00ean ku h\u00een j\u00ee di tevna civaka me de bir\u00eenek b\u00ea derman hi\u015ftiye \u00fb her roj j\u00ee k\u00fbrtir dike. Ez bala we diki\u015f\u00eenim ser v\u00ea rastiy\u00ea. Dibe ku hin kes ji van bir\u00eenan k\u00eafxwe\u015f bibin, an j\u00ee wan wek\u00ee ti\u015ftek\u00ee rast ji me re bib\u00eenin, an j\u00ee wan ji bo berjewendiy\u00ean xwe y\u00ean nizm bikar b\u00eenin. L\u00ea h\u00fbn, ew kes\u00ean ku xwe wek &#8220;Par\u00eazvan\u00ean kurdan \u00fb fedakar\u00ean wan&#8221;dib\u00eenin, h\u00fbn\u00ea v\u00ea yek\u00ea j\u00ee bi asay\u00ee qeb\u00fbl bikin?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ma h\u00fbn nab\u00eenin ku rew\u015fa karesat\u00ee ya ku em \u00eero t\u00ea de dij\u00een, her\u00ee k\u00eam hewcey\u00ea \u00eefadeyek xemg\u00een\u00ee \u00fb b\u00eah\u00eav\u00eetiy\u00ea ye, her\u00e7iqas ew \u00eefade j\u00ee bi awayek\u00ee b\u00eah\u00eav\u00ee be?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Eger ev rast be, bawer bikin ku ew bahoz\u00ean ku v\u00ee milet\u00ee gihandine v\u00ea rew\u015fa b\u00eabextiy\u00ea, z\u00fb an dereng d\u00ea hem\u00fbyan me ber bi hilwe\u015f\u00een\u00ea ve bibe \u00fb b\u00ea rehm me t\u00eak bibe. Serdem\u00ean ku t\u00ean, bi giraniya xwe ya berhevkir\u00ee \u00fb bar\u00ean ku roj bi roj girantir dibin, \u00ead\u00ee ne derfet\u00ea \u00fb ne j\u00ee \u015fansek\u00ea ji bo xwerizgarkirin\u00ea didin me.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gelo ew m\u00ear\u00ea kurd \u00ea li Enqeray\u00ea dizan\u00eeb\u00fb arak an alkol \u00e7i ye? Ev pirs bi ser\u00ea xwe \u015fokek e ji bo wan kes\u00ean ku tev\u00ee ku h\u00eaza wan heye ku zinc\u00eer\u00ean trajediy\u00ea y\u00ean ku nif\u015fek bi tevah\u00ee dike hedef bi\u015fk\u00eenin, l\u00ea h\u00een j\u00ee di b\u00eaxemiy\u00ea de dim\u00eenin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ez f\u00eam nakim ka \u00e7awa kesek dikare ten\u00ea wek tema\u015fevan bim\u00eene dema ku ev gel\u00ea b\u00eaguneh t\u00ea ki\u015fandin ber bi k\u00fbrahiya hilwe\u015f\u00een\u00ea \u00fb pa\u015f\u00ea j\u00ee maf\u00ea xwe y\u00ea diyarkirina \u00e7aren\u00fbs\u00ea bixwaze!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Rojek derbas nabe b\u00eay\u00ee ku ji Enqera \u00fb Adaney\u00ea, ji her\u00eam \u00fb derdora me, ji Bedl\u00ees\u00ea, ji Wan\u00ea \u00fb ji Erzirom\u00ea peyam b\u00ean\u2026 peyam\u00ean ku ji h\u00eala ko\u00e7beran ve hatine \u00eemzekirin \u00fb di nav xet\u00ean wan de \u00e7\u00eerok\u00ean b\u00eabext\u00ee, \u00ea\u015f \u00fb bir\u00eenan hildigirin \u00fb ji bo al\u00eekariy\u00ea gaz\u00ee dikin. \u00c7awa ev gotin \u00fb peyam li dil\u00ea me m\u00eena bir\u00een\u00ean dojeh\u00ea nezeliqin?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00cero, kurd\u00ean ko\u00e7ber diq\u00eerin: &#8220;Ez bir\u00e7\u00ee me, ez taz\u00ee me, ez b\u00eamal im, ez nexwe\u015f im&#8221;.\u00a0 Bel\u00ea, ev rast\u00ee ye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erka her\u00ee p\u00eeroz a li ser me, y\u00ean ku xwed\u00ee dilovan\u00ee ne, ew e ku em b\u00eay\u00ee windakirina k\u00ealiyek\u00ea ji bo d\u00eetina \u00e7areseriyek ji van trajediyan tevbigerin. Div\u00ea kurd\u00ean ko\u00e7ber vegerin mal\u00ean xwe.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dema ku ew vegerin, ew \u00ea ava pak \u00fb zelal, de\u015ft\u00ean fireh \u00fb \u00e7iyay\u00ean bilind bib\u00eenin. Gelek\u00ee ba\u015f e! L\u00ea gelo ew \u00ea konek\u00ee bib\u00eenin ku wan ji sermay\u00ea bipar\u00eaze? Gelo kurd\u00ea ku vedigere d\u00ea t\u00fbrikek\u00ee ceh\u00ea re\u015f bib\u00eene ku bi w\u00ea xwe bipar\u00eaze \u00fb ji bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea xilas bibe?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Min bi \u00e7av\u00ean xwe d\u00eet; ew giyan\u00ean belengaz \u00ean ku bi hesret \u00fb co\u015f ber bi ax\u00ean ku j\u00ea re &#8220;her\u00eam\u00ean azadkir\u00ee&#8221; t\u00ea gotin ve \u00e7\u00fbn, ti\u015ftek din ji bir\u00e7\u00eeb\u00fbn \u00fb ko\u00e7beriya dijwar ku bi b\u00earehm\u00ee p\u00ea\u015fwaz\u00ee li wan kir, ned\u00eetin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ew mirov, ku n\u00eev\u00ea wan di reviyana ber bi asoy\u00ean nenas \u00fb xewn\u00ean tar\u00ee ve winda b\u00fbn, ten\u00ea y\u00ean may\u00ee j\u00ee b\u00fbn sotemeniya w\u00ea ax\u00ea ku ji wan re ji bil\u00ee d\u00eewar\u00ean hilwe\u015fiyay\u00ee ti\u015ftek neda. Li wir ji bil\u00ee giya ti\u015ftek ned\u00eetin ku bixwin, di demek\u00ea de ku t\u00ea xeyalkirin ku d\u00ea bereket ji bo zarok bide \u00fb t\u00eare nif\u015f\u00ean siberoj\u00ea bike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Div\u00ea kurd\u00ean ko\u00e7ber vegerin welat \u00fb war\u00ean bav \u00fb kal\u00ean xwe \u00fb ev ti\u015fta ku ew dixwazin e \u00fb div\u00ea em j\u00ee p\u00eak b\u00eenin. L\u00ea gelo ten\u00ea veger bes e? Kurd\u00ea ku vedigere div\u00ea malek bib\u00eene ku w\u00ee ji sarb\u00fbna zivistan\u00ea bipar\u00eaze \u00fb xwarinek t\u00ear hebe ku hem di hav\u00een\u00ea \u00fb hem di zivistan\u00ea de j\u00ea re bes be. Eger ev her du \u015fert ney\u00ean bic\u00eehan\u00een, veger ten\u00ea d\u00ea r\u00eaw\u00eetiyek n\u00fb be ber bi \u00ea\u015f \u00fb mirin\u00ea ve.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00ea h\u00fbn, ciwan, h\u00fbn rizgarker\u00ean kurd, pir ba\u015f dizanin ku nexwe\u015fiy\u00ean exlaq\u00ee, tendurist\u00ee \u00fb civak\u00ee di nav kurdan de \u00e7iqas k\u00eam b\u00fbn. Ma h\u00fbn t\u00eagiha\u015ftin ku ev \u015fer \u00fb ko\u00e7ber\u00ee \u00e7iqas xerab e \u00fb \u00e7awa me ji aliy\u00ea civak\u00ee \u00fb tendurist\u00ee ve lawaztir kiriye? Alkol di nav kurdan de hema hema tune b\u00fb \u00fb xwed\u00ea neke ku fuh\u00fb\u015f di nav wan de belav b\u00fbya. Me heta nav\u00ean hin nexwe\u015fiyan wek siflis\u00ea j\u00ee nizanib\u00fb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00cero, pi\u015ft\u00ee \u00e7ar salan ji van karesatan, gel\u00ea me y\u00ea kurd vedigere welat\u00ea xwe \u00fb yek an j\u00ee z\u00eadetir ji van \u00ea\u015f \u00fb nexwe\u015fiyan bi xwe re t\u00eene. Nif\u015fa siberoj\u00ea, Kurdistana sib\u00ea, di xeterey\u00ea de ye!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bi baldar\u00ee bifikirin! Dil\u00ean we xurt in \u00fb exlaq\u00ea we bilind e. Ji ber ku ez dizanim h\u00fbn real\u00eest in, ji xeyalan d\u00fbr in \u00fb ji r\u00fbbir\u00fbb\u00fbn\u00ea rastiy\u00ea natirsin, ez \u00ea bi e\u015fkere bib\u00eajim, her\u00e7end\u00ee bi \u00ea\u015f xuya bike j\u00ee: Ev diyariy\u00ean ku v\u00ee \u015fer\u00ea xw\u00een\u00ee daye me ne!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00ea div\u00ea em li \u00e7areseriyek\u00ea bifikirin. &#8220;Day\u00eeka&#8221; ku d\u00ea derman\u00ean van \u00ea\u015f \u00fb trajediyan b\u00eene dinyay\u00ea ji bil\u00ee &#8220;r\u00eaxistin\u00ea&#8221; ti\u015ftek din n\u00eene&#8230; r\u00eaxistinek ku li ser berdewam\u00ee, kar \u00fb berxwedan\u00ea hatiye avakirin. Ew &#8220;r\u00eaxistina civak\u00ee&#8221; ye, bingeha ku her neteweyek\u00ee \u015faristan\u00ee li ser w\u00ea radiweste.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">R\u00eaxistineke civak\u00ee ku ji aliy\u00ea kes\u00ean xwed\u00ee aqil \u00fb w\u00earek ve t\u00ea r\u00eavebirin, ew kes\u00ean ku d\u00ea di her quncik\u00ea ve\u015fart\u00ee y\u00ea Kurdistan\u00ea de, di \u015fer \u00fb di a\u015ftiy\u00ea de, bibin r\u00eaber \u00fb al\u00eekar \u00fb ronahiya jiyan\u00ea di nav tariya xizan\u00ee \u00fb b\u00eabextiy\u00ea de vedix\u00eenin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Cenazey\u00ean winday\u00ee!<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di hejmara 24an de, ku di d\u00eeroka 3y\u00ea \u00eelona 1919an hate we\u015fandin, rew\u015fenb\u00eer\u00ea kurd Kemal Fewz\u00ee gotarek di kovara &#8220;J\u00een&#8221; de we\u015fand. Li gor\u00ee niv\u00eesa gotar\u00ea, diyar dike ku ew gotar di meha t\u00eermeh\u00ea de hatiye niv\u00eesandin. Kemal Fewz\u00ee di w\u00ea gotar\u00ea de wiha niv\u00eesandiye:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Derfet\u00ea bidin min ku ez bir\u00een \u00fb tehliya ko\u00e7beriy\u00ea vekim! Kes ji nal\u00een \u00fb axa welat\u00ea min a ten\u00ea guhdar nake, welatek ku di nav atmosfereke \u015f\u00een \u00fb xemg\u00een de ji bo kurdan digir\u00ee.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ev roj\u00ean daw\u00een \u00ean t\u00eermeha germ t\u00eene b\u00eera min heval \u00fb hevalbend\u00ean min \u00ean li Riha, M\u00fbsil, M\u00eard\u00een, Amed, Edene \u00fb Konyay\u00ea, y\u00ean ku radest\u00ee\u00a0 aramiya b\u00eadaw\u00ee b\u00fbne.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ez pi\u015ftrast im ku ew miriy\u00ean zind\u00ee y\u00ean ku salek ber\u00ea ji van dest\u00ean b\u00eah\u00eaz d\u00fbr ketin, \u00eero di goristanek b\u00eahurmet de b\u00fbne m\u00eena perdey\u00ean \u015ferm\u00ea.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ez dixwazim li ser van r\u00fbpel\u00ean ko\u00e7beriy\u00ea hinek\u00ee din bigir\u00eem, bi p\u00ean\u00fbsa xwe ya \u015fikest\u00ee.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ev meh\u00ean dijwar b\u00fbn ku \u00ea\u015f \u00fb azaran \u00ean zivistan\u00ea girantir kirin. Girseyeke mezin ji ko\u00e7ber \u00fb belengazan \u2014 zarok, jin, m\u00ear, ciwan \u00fb kal \u00fb p\u00eer \u2014 li ber stasyona tr\u00ean\u00ea ya Rihay\u00ea kom b\u00fbb\u00fbn. Ew ji aliy\u00ea cendermeyan ve bi \u00a0h\u00eaz\u00ean pol\u00eesan hatib\u00fbn dorp\u00ea\u00e7kirin. Ev kes hem\u00fb k\u00ee b\u00fbn?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Rojek ji rojan,\u00a0 ev kes an be\u015fek mezin ji wan, esilzade y\u00ean kurd b\u00fbn ku keriy\u00ean wan li gund\u00ean wan \u00ean dewlemend \u00fb kesk di\u00e7\u00eariyan \u00fb ew li hesp\u00ean xwe y\u00ean sp\u00ee y\u00ean esl\u00ee siwar dib\u00fbn.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ev b\u00fbk\u00ean b\u00ea bira, b\u00ea bav, b\u00ea m\u00ear, jin\u00ean ten\u00ea b\u00fbn ku m\u00ear\u00ean xwe y\u00ean qehreman \u015fandin r\u00eaya \u015fehadet\u00ea, l\u00ea ten\u00ea ji bo ku ji bo per\u00e7eyek nan bikevin nav \u015fehweta hin hev-misilman\u00ean xwe &#8211; m\u00ear\u00ean b\u00ea mirov, m\u00eenak\u00ean \u015ferm\u00ea \u00fb dijmin\u00ean netewey\u00ea &#8211; hem\u00ee ji bo per\u00e7eyek nan!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ew zarok\u00ean taz\u00ee \u00fb ten\u00ea b\u00fbn ku bav \u00fb biray\u00ean xwe li ser s\u00eenoran ji dijmin re hi\u015ftin \u00fb dayik\u00ean xwe j\u00ee li ser r\u00eay\u00ean bi berf ve\u015fart\u00ee hi\u015ftin!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pol\u00ees bi berdewam\u00ee girsey\u00ea dida ber qam\u00e7iyan da ku wan belav bike \u00fb cendermeyan j\u00ee bi bayonetan gef li wan dixwarin. Ev \u00e7awa dibe? Ew girseya ku ji bo demek\u00ea belav b\u00fbb\u00fb, d\u00ea ji n\u00fb ve kom bib\u00fbya, biciviya, ber bi p\u00ea\u015f ve biherik\u00ee, t\u00eako\u015f\u00een bida, xwe bigirta. Bi zehmetiyek mezin, rizgarker di nav girsey\u00ea de derbas b\u00fbn, her yek ji wan potek ax\u00ea digirt, di heman dem\u00ea de y\u00ean bextewar hewl didan ku birevin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ew \u015fer kirin da ku xw\u00eena germ a miy\u00ean serj\u00eakir\u00ee bikirin ku ji bin k\u00ear\u00ea diherik\u00ee. Wey li wan kes\u00ean ku dest\u00ean vala vedigeriyan! Rojek germ li Edessa (Urfa) b\u00fb. Xizan, jinebiy\u00ean b\u00eakes \u00fb s\u00eaw\u00ee li dever\u00ean d\u00fbr \u00fb ten\u00ea y\u00ean baj\u00ear, di bin siya daran a hi\u015fk \u00fb taz\u00ee de ji bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea dimirin. Li van deveran, ku ji h\u00eala tu xer\u00eebek\u00ee ve nehatib\u00fbn dest l\u00ea dan, li van dever\u00ean \u00e7ol \u00fb b\u00eakes ku kes nedixwest bib\u00eene an serdana wan bike, mirovah\u00ee diq\u00eeriya.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ser\u00ea sib\u00ea, xebatkar\u00ean \u015faredariy\u00ea y\u00ean ku ji bo l\u00eager\u00eena cenazey\u00ean mirovan \u00fb bi lez \u00fb bez b\u00ea kefen miriyan vedi\u015f\u00earin, kom\u00ean cenazeyan di bin wan daran de vedi\u015f\u00earin \u00fb vedigerin. Roja din ew dihatin da ku y\u00ean ku roja ber\u00ea d\u00eetib\u00fbn ve\u015f\u00earin. Heyf! Pir caran, ew \u00ea nikaribin cenazeyek bib\u00eenin. L\u00ea d\u00eesa j\u00ee, ew \u00ea bib\u00eenin ku hejmara mirov\u00ean ku li wir kom b\u00fbne, di nav kevir \u00fb toz\u00ea de bi awayek\u00ee xemg\u00een t\u00eadiko\u015fin, her roj k\u00eam dibe. V\u00ea rew\u015f\u00ea gumanan \u00e7\u00eakir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Karmend\u00ean ku her roj bi dest\u00ean vala dihatin, ev mizg\u00eenvan\u00ean mirin \u00fb b\u00eabextiy\u00ea, dest bi l\u00eager\u00een \u00fb vekol\u00eena ti\u015ftan kirin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Karmend\u00ean siv\u00eel erk\u00ea xwe y\u00ea l\u00eakol\u00een\u00ea kirin. Hin deng ji \u00e7alek tar\u00ee \u00fb bizivir\u00ee hatin bih\u00eestin. Ez difikirim ku efseran li wir ti\u015ftek h\u00ees kirin. Wan komek mirov d\u00eetin ku li dora agir r\u00fbni\u015ftib\u00fbn. Ew karwanek ko\u00e7ber\u00ean bir\u00e7\u00ee b\u00fbn, go\u015ft ji term\u00ea yek ji heval\u00ean xwe dixwarin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Roja din, belengaz di bin ewlehiya tund de hatin dan\u00een. K\u00eamtir ji du rojan \u015f\u00fbnda, belengaz\u00ean ku li benda mirina hev b\u00fbn, bi h\u00eaviya ku hinek\u00ee dir\u00eajtir bij\u00een, hem\u00ee bi hev re mirin. Ew yek ji wan roj\u00ean germ \u00ean li Urfay\u00ea di sala 1917an de b\u00fb \u00fb \u00e7end tab\u00fbt\u00ean riz\u00ee heb\u00fbn, ve\u015fart\u00ee \u00fb ji \u00e7avan ve\u015fart\u00ee. Otomob\u00eelek di r\u00ea de ber bi goristan\u00ea ve \u00e7\u00fb \u00fb wergeriya. Min pirs\u00ee ka ew k\u00ee ne. Wan got, &#8220;d\u00eesa ew in.&#8221; Er\u00ea, ew b\u00fbn! Wek\u00ee ku h\u00fbn dizanin, ma hin kes Bitl\u00ees, M\u00fb\u015f, Wan \u00fb Erzirom\u00ea nehi\u015ftin \u00fb ji c\u00eehek\u00ee ber bi c\u00eehek\u00ee din ve ko\u00e7 nekirin \u00fb ne\u00e7\u00fbn? Li vir ew in! Zarok\u00ean belengaz \u00ean ku b\u00eamal man \u00fb d\u00fb re ji bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea mirin! Ew kes in ku em ji trajediya wan berpirsyar in, ku ew trajediya me bi xwe ye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Civak \u00fb siyaset<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Niv\u00ees\u00ean Memduh Sel\u00eem Beg \u00fb Kemal Fewz\u00ee h\u00fbrgiliy\u00ean n\u00fb li d\u00eeroka \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea Yekem li Kurdistan\u00ea z\u00eade dikin \u00fb pencereyek\u00ea vedikin ser aliyek\u00ee ku di vegotin\u00ean siyas\u00ee \u00fb neteweperweriya kurd\u00ee de demek dir\u00eaj hatib\u00fb pa\u015fguhkirin. Dema ku em niv\u00ees\u00ean wan di \u00e7ar\u00e7oveya \u015fert \u00fb merc\u00ean w\u00ea serdem\u00ea de dixw\u00eenin, em dib\u00eenin ku civakek bi xilasb\u00fbna ji mirin, hilwe\u015f\u00een \u00fb jihevketin\u00ea re mij\u00fbl e. Ji ber v\u00ea yek\u00ea, tev\u00ee valahiya ewlehiy\u00ea ya gir\u00eeng a ku ji ber hilwe\u015f\u00eena \u00cemperatoriya Osman\u00ee, dagirkirina rojava \u00fb ba\u015f\u00fbr\u00ea Anatolyay\u00ea ji h\u00eala Ewropay\u00ea ve, tev\u00ee Stenbol\u00ea \u00fb t\u00eak\u00e7\u00fbna Ermeniyan li rojhilat wek\u00ee encama \u015eore\u015fa Bol\u015fev\u00eek di cotmeha 1917an de \u00e7\u00eab\u00fb, kurdan xwe bi projeyek siyas\u00ee ya serbixwe \u00eelan nekir. Ev ne ji ber neb\u00fbna bernameyek, \u00eerade an xwesteka serxweb\u00fbn\u00ea b\u00fb, l\u00ea ji ber nekar\u00eena civak\u00ea ya p\u00eakan\u00eena projeyek siyas\u00ee ya bi v\u00ee reng\u00ee b\u00eay\u00ee pi\u015ftgiriya dewlet\u00ea b\u00fb. Civak\u00ean c\u00eeran j\u00ee ne k\u00eamtir w\u00earan b\u00fbn, l\u00ea cudah\u00ee ew b\u00fb ku wan bi awayek\u00ee an awayek\u00ee din patronajiya ewropay\u00ee wergirtin. Dewlet\u00ean netewey\u00ee ji bo van civak\u00ean bijart\u00ee hatin afirandin, wek\u00ee ku di damezrandina Iraq\u00ea de qewim\u00ee dema ku Prens Feysel ji h\u00eala t\u00eema siyas\u00ee ya br\u00eetan\u00ee ve hate gaz\u00eekirin \u00fb bicihkirin, li gor\u00ee v\u00eezyona Xat\u00fbn Gertrude Bell, berpirsa siyas\u00ee ya m\u00eesyona Br\u00eetan\u00ee li Iraq\u00ea. Kurdan ev patronaj wernegirtin. Di sala 1919an de hewldanek nerm ji h\u00eala efser\u00ea Br\u00eetan\u00ee y\u00ea pilebilind, Major Noel, ve hate r\u00eavebirin, l\u00ea hewldan\u00ean w\u00ee y\u00ean ji bo damezrandina dewletek kurd\u00ee bi lez ji h\u00eala projey\u00ean dijber \u00ean Br\u00eetanyay\u00ea li Hindistan, Bexda \u00fb Qah\u00eerey\u00ea ve hatin t\u00eakbirin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Niv\u00ees bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea bi wateya rast\u00een, ango ten\u00ea k\u00eamb\u00fbna xwarin\u00ea, nab\u00eajin. Ew hilwe\u015f\u00eenek\u00ea vedib\u00eajin ku bandor li ser tevna civak\u00ea kiriye. Memduh Sel\u00eem behsa hilwe\u015f\u00eena norm\u00ean ku civaka kurd ber\u00ee \u015fer dizan\u00eeb\u00fb, belavb\u00fbna diyardey\u00ean ku ew ji haw\u00eerdora xwe re xer\u00eeb dib\u00eene \u00fb ko\u00e7berb\u00fbna bi hezaran malbatan ji jiyanek aram ber bi jiyaneke lava \u00fb ko\u00e7beriy\u00ea ve dike. Kemal Fewz\u00ee h\u00een b\u00eatir di\u00e7e, d\u00eemen\u00ean mirovan n\u00ee\u015fan dide ku ji bo jiyan\u00ea li benda mirina hev in.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dibe ku gir\u00eengiya ji n\u00fb ve nirxandina v\u00ea serdem\u00ea li vir be. Ber\u00ee ku sedem\u00ean serkeftin an t\u00eak\u00e7\u00fbna v\u00ea projeya siyas\u00ee werin l\u00eakol\u00eenkirin \u00fb ber\u00ee ku r\u00eaber, el\u00eet \u00fb biryar\u00ean ku sed sal ber\u00ea hatine girtin werin nirxandin, dibe ku hewce be ku em vegerin pirsa bingeh\u00een: \u015eert \u00fb merc\u00ean civaka ku ev el\u00eet hewl didan r\u00eaberiya w\u00ea bikin \u00e7i b\u00fbn? \u00c7iqas w\u00earan\u00ee ki\u015fandib\u00fb? \u00db gelo mimkun b\u00fb ku bi ten\u00ea xwe bisp\u00eare \u00e7avkaniy\u00ean xwe di her\u00eamek ku niha bi nex\u015fey\u00ean ku ji h\u00eala ewropiyan ve hatine x\u00eazkirin, y\u00ean ku Kurdistan\u00ea wek\u00ee &#8220;axek b\u00ea siyaset&#8221; derman dikirin, di avakirina heb\u00fbnek siyas\u00ee ya serbixwe ji bo neteweya kurd de bi ser bikeve?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>His\u00ean Cimo Made bi ereb\u00ee j\u00ee heye \u0627\u0644\u0639\u0631\u0628\u064a\u0629 Di gotareke ber\u00ea de ya ku di Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan de, bi sernav\u00ea &#8220;Civak \u00fb Siyaset li Kurdistan\u00ea 1915\u20131920&#8221; hate we\u015fandin, em giha\u015ftin w\u00ea encam\u00ea ku bernamey\u00ean siyas\u00ee, nemaze di haw\u00eerdor\u00ean qirkirina vekir\u00ee de, ne ten\u00ea bi edalet an rewatiya wan t\u00eane p\u00eevandin, l\u00ea bel\u00ea bi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":14524,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_crdt_document":"","jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[57,22],"tags":[],"ppma_author":[191],"class_list":["post-14523","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dirok-u-civak","category-manshet"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Civak \u00fb siyaset.. Bir\u00e7\u00eeb\u00fbna Kurdistan\u00ea ya sala 1918 - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-224\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Civak \u00fb siyaset.. Bir\u00e7\u00eeb\u00fbna Kurdistan\u00ea ya sala 1918 - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"His\u00ean Cimo Made bi ereb\u00ee j\u00ee heye \u0627\u0644\u0639\u0631\u0628\u064a\u0629 Di gotareke ber\u00ea de ya ku di Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan de, bi sernav\u00ea &#8220;Civak \u00fb Siyaset li Kurdistan\u00ea 1915\u20131920&#8221; hate we\u015fandin, em giha\u015ftin w\u00ea encam\u00ea ku bernamey\u00ean siyas\u00ee, nemaze di haw\u00eerdor\u00ean qirkirina vekir\u00ee de, ne ten\u00ea bi edalet an rewatiya wan t\u00eane p\u00eevandin, l\u00ea bel\u00ea bi [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-224\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-06-05T16:05:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-06-06T07:07:52+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/AFP__20050415__60-14__v1__HighRes__6014-scaled-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"831\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-224\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-224\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1\"},\"headline\":\"Civak \u00fb siyaset.. Bir\u00e7\u00eeb\u00fbna Kurdistan\u00ea ya sala 1918\",\"datePublished\":\"2026-06-05T16:05:56+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-06T07:07:52+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-224\\\/\"},\"wordCount\":3824,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-224\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/06\\\/AFP__20050415__60-14__v1__HighRes__6014-scaled-1.jpg\",\"articleSection\":[\"D\u00ceROK \u00db CIVAK\",\"Manshet\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-224\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-224\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-224\\\/\",\"name\":\"Civak \u00fb siyaset.. Bir\u00e7\u00eeb\u00fbna Kurdistan\u00ea ya sala 1918 - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-224\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-224\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/06\\\/AFP__20050415__60-14__v1__HighRes__6014-scaled-1.jpg\",\"datePublished\":\"2026-06-05T16:05:56+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-06T07:07:52+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-224\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-224\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-224\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/06\\\/AFP__20050415__60-14__v1__HighRes__6014-scaled-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/06\\\/AFP__20050415__60-14__v1__HighRes__6014-scaled-1.jpg\",\"width\":1200,\"height\":831,\"caption\":\"Penaber\u00ean kurd li Ermenistana Sovyet\u00ea pi\u015ft\u00ee serhildana kurd\u00ean Agiriy\u00ea li dij\u00ee Komara Tirkiyay\u00ea di sala 1930\u00ee de | AFP\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-224\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Civak \u00fb siyaset.. Bir\u00e7\u00eeb\u00fbna Kurdistan\u00ea ya sala 1918\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/\",\"name\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"description\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1\",\"name\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g48edb19aea60f53bda6015f6c91c3761\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/author\\\/editor\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Civak \u00fb siyaset.. Bir\u00e7\u00eeb\u00fbna Kurdistan\u00ea ya sala 1918 - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-224\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Civak \u00fb siyaset.. Bir\u00e7\u00eeb\u00fbna Kurdistan\u00ea ya sala 1918 - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","og_description":"His\u00ean Cimo Made bi ereb\u00ee j\u00ee heye \u0627\u0644\u0639\u0631\u0628\u064a\u0629 Di gotareke ber\u00ea de ya ku di Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan de, bi sernav\u00ea &#8220;Civak \u00fb Siyaset li Kurdistan\u00ea 1915\u20131920&#8221; hate we\u015fandin, em giha\u015ftin w\u00ea encam\u00ea ku bernamey\u00ean siyas\u00ee, nemaze di haw\u00eerdor\u00ean qirkirina vekir\u00ee de, ne ten\u00ea bi edalet an rewatiya wan t\u00eane p\u00eevandin, l\u00ea bel\u00ea bi [&hellip;]","og_url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-224\/","og_site_name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","article_published_time":"2026-06-05T16:05:56+00:00","article_modified_time":"2026-06-06T07:07:52+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":831,"url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/AFP__20050415__60-14__v1__HighRes__6014-scaled-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","Est. reading time":"15 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-224\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-224\/"},"author":{"name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#\/schema\/person\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1"},"headline":"Civak \u00fb siyaset.. Bir\u00e7\u00eeb\u00fbna Kurdistan\u00ea ya sala 1918","datePublished":"2026-06-05T16:05:56+00:00","dateModified":"2026-06-06T07:07:52+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-224\/"},"wordCount":3824,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-224\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/AFP__20050415__60-14__v1__HighRes__6014-scaled-1.jpg","articleSection":["D\u00ceROK \u00db CIVAK","Manshet"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/nlka.net\/ku\/1-224\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-224\/","url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-224\/","name":"Civak \u00fb siyaset.. Bir\u00e7\u00eeb\u00fbna Kurdistan\u00ea ya sala 1918 - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-224\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-224\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/AFP__20050415__60-14__v1__HighRes__6014-scaled-1.jpg","datePublished":"2026-06-05T16:05:56+00:00","dateModified":"2026-06-06T07:07:52+00:00","author":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#\/schema\/person\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-224\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nlka.net\/ku\/1-224\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-224\/#primaryimage","url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/AFP__20050415__60-14__v1__HighRes__6014-scaled-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/AFP__20050415__60-14__v1__HighRes__6014-scaled-1.jpg","width":1200,"height":831,"caption":"Penaber\u00ean kurd li Ermenistana Sovyet\u00ea pi\u015ft\u00ee serhildana kurd\u00ean Agiriy\u00ea li dij\u00ee Komara Tirkiyay\u00ea di sala 1930\u00ee de | AFP"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-224\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/nlka.net\/ku\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Civak \u00fb siyaset.. Bir\u00e7\u00eeb\u00fbna Kurdistan\u00ea ya sala 1918"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#website","url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/","name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","description":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nlka.net\/ku\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#\/schema\/person\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1","name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g48edb19aea60f53bda6015f6c91c3761","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g","caption":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan"},"url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/author\/editor\/"}]}},"authors":[{"term_id":191,"user_id":2,"is_guest":0,"slug":"editor","display_name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g","0":null,"1":"","2":"","3":"","4":"","5":"","6":"","7":"","8":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14523","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14523"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14523\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14528,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14523\/revisions\/14528"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14524"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14523"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14523"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14523"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=14523"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}