{"id":14394,"date":"2026-04-13T10:38:48","date_gmt":"2026-04-13T10:38:48","guid":{"rendered":"https:\/\/nlka.net\/ku\/?p=14394"},"modified":"2026-04-13T10:38:48","modified_gmt":"2026-04-13T10:38:48","slug":"1-195","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-195\/","title":{"rendered":"Budceya S\u00fbriyay\u00ea ya sala 2026an\u2026 Aboriyeke ku di h\u00eaza kar\u00eena xwe ya her\u00ee daw\u00ee de dixebite"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Dr. Mislim Talas<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/nlka.net\/archives\/14894\"><strong>Made bi ereb\u00ee j\u00ee heye \u0627\u0644\u0639\u0631\u0628\u064a\u0629\u00a0<\/strong><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>(Kurteya naverok\u00ea)<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Budceya S\u00fbriyay\u00ea ya sala 2026an, ne ten\u00ea hejmar in, l\u00ea bel\u00ea hewldaneke e\u015fkere ya dewlet\u00ea ye ji bo jin\u00fbveavakirina xwe \u00fb aboriy\u00ea ye, pi\u015ft\u00ee sal\u00ean dir\u00eaj ji \u015fer. Dewlet xwe disp\u00eare z\u00eadeb\u00fbneke mezin di xerc\u00ea de, bi armanca ba\u015fkirina xizmetguzariyan, destekday\u00eena abor\u00ee \u00fb destp\u00eakirina p\u00eavajoyeke n\u00fb ya ge\u015fb\u00fbn \u00fb ba\u015fb\u00fbn\u00ea.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00ea ev budce, li ser komeke h\u00eepotez\u00ean gir\u00eeng radibe. Dewlet texm\u00een dike ku abor\u00ee bi awayek\u00ee lez bi p\u00ea\u015f bikeve \u00fb veberh\u00eanan\u00ean mezin p\u00eak werin, herwiha texm\u00een dike ku bi awayek\u00ee lez dewlet bikaribe bacan kom bike. Di rastiy\u00ea de, ev h\u00eepotez dibe ku di abor\u00ee de zehmet be p\u00eak were, ji ber ku heta niha saziy\u00ean dewlet\u00ea lawaz in \u00fb \u00e7alak\u00ee \u00fb xebat\u00ean ne ferm\u00ee berberlav in.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ji aliyek\u00ee din ve j\u00ee, k\u00eamb\u00fbna di budcey\u00ea de bi ser\u00ea xwe ne pirsgir\u00eak e, l\u00ea bel\u00ea pirsgir\u00eak ew e ku \u00e7awa xwe f\u00eenanse bike. Eger ku \u00e7avkaniy\u00ean f\u00eenansekirin\u00ea peyda neb\u00fbn, dibe ku dewlet ne\u00e7ar bibe ber\u00ea xwe bide \u00e7areseriyan ku bi xwe re enflasyon\u00ea an j\u00ee k\u00eamb\u00fbna nirx\u00ea dirava ni\u015ftiman\u00ee b\u00eene. Ev yek j\u00ee, bi awayek\u00ee ney\u00een\u00ee bandor\u00ea li ser \u015fiyana welatiyan a kir\u00eena kel\u00fbpelan dike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di heman dem\u00ea de, reng \u00fb \u015f\u00eawey\u00ea veberh\u00eananan roleke gir\u00eeng dil\u00eeze, ji ber ku ne her veberh\u00eanan ge\u015fb\u00fbneke rasteq\u00een t\u00eene; lewra hin veberh\u00eanan dikarin di sektor\u00ean qezenca lezg\u00een de p\u00eak werin, l\u00ea aboriyeke berhemdar a demdir\u00eaj ava nakin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bi awayek\u00ee gi\u015ft\u00ee, budce armanca w\u00ea ya mezin ew e ku ji n\u00fb ve aboriy\u00ea ava bike, l\u00ea di heman dem\u00ea de xwe disp\u00eare p\u00eakan\u00eena gelek \u015fert\u00fbmerc\u00ean zehmet di heman wext\u00ea de, wek\u00ee ba\u015fb\u00fbna saz\u00fbmaniya saz\u00eeb\u00fbn\u00ea, herik\u00eena veberh\u00eananan \u00fb aramiya abor\u00ee bi awayek\u00ee tam.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di encam\u00ea de, ev budce cureyek\u00ee riska abor\u00ee ye: Heger ev \u015fert p\u00eak werin, dibe ku bibe sedema destp\u00eakirina ba\u015fb\u00fbn\u00ea; l\u00ea heger p\u00eak ney\u00ean, dibe ku bibe sedema z\u00eadeb\u00fbna fi\u015far\u00ean abor\u00ee, li \u015f\u00fbna ku bibe \u00e7areserkirina pirsgir\u00eakan.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>P\u00ea\u015fgotin:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gir\u00eengiya nirxandina budceya S\u00fbriyay\u00ea ya sala 2026an ne ten\u00ea wek\u00ee belgeyek\u00ee gir\u00eaday\u00ee saleke daray\u00ee ye, l\u00ea bel\u00ea wek\u00ee k\u00ealiyeke e\u015fkerekirina guhartin\u00ean ku dewlet di aboriy\u00ea de p\u00eak b\u00eene \u00fb s\u00eenor\u00ea \u015fiyan\u00ean w\u00ea y\u00ean bikaran\u00eena siyaseta daray\u00ee wek\u00ee alaveke ji bo jin\u00fbveavakirina rewab\u00fbn\u00ea, saz\u00ee \u00fb \u00e7alak\u00ee \u00fb xebat\u00ean abor\u00ee de di heman wext\u00ea de. Di aboriy\u00ean ku ji \u015fer derketine de, bi awayek\u00ee taybet, budceya gi\u015ft\u00ee ne ten\u00ea wek\u00ee mijareke hesabgiriy\u00ea ye, l\u00ea bel\u00ea dibe metneke siyas\u00ee \u00fb abor\u00ee ku t\u00ea de nirxandina ji dewlet\u00ea, bazar \u00fb civak\u00ea \u015firove dike. Di heman dem\u00ea de, gir\u00eengiya xebat\u00ean p\u00ea\u015f\u00een ku div\u00ea werin kirin, ku di x\u00eetab\u00ean gi\u015ft\u00ee de t\u00eane gotin, e\u015fkere dike. Ji ber v\u00ea sedem\u00ea bi taybet, nirxandina v\u00ea budcey\u00ea xwed\u00ee gir\u00eengiyek\u00ea ye ku s\u00eenor\u00ean l\u00ea\u00e7\u00fbn \u00fb dahatay\u00ea derbas dike, ji ber ku nirxandina v\u00ea budcey\u00ea mirov digih\u00eene nim\u00fbneya abor\u00ee ya ku hatiye p\u00ea\u015fk\u00ea\u015fkirin \u00fb s\u00eenor\u00ea p\u00eakan\u00eena w\u00ea \u00fb t\u00eakiliya di navbera armanca xwe ya siyas\u00ee \u00fb s\u00eenor\u00ean gi\u015ft\u00ee \u00fb saziyan de ye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ev gotar li ser esas\u00ea h\u00eeptoza ku t\u00eagih\u00ee\u015ftina budceya sala 2026an, ten\u00ea bi r\u00eaya nirxandina hejmaran an j\u00ee n\u00eaz\u00eekatiyeke raveker ku ten\u00ea h\u00een n\u00ee\u015faneyan p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f dike t\u00ear nake, l\u00ea bel\u00ea p\u00eaw\u00eest dike ku bingeh\u00ean navxwey\u00ee y\u00ean budcey\u00ea date bi date werin \u015firovekirin \u00fb nirxandin \u00fb ew bi s\u00ea da\u00eerey\u00ean gir\u00eaday\u00ee hev werin gir\u00eadan: A yekem\u00een, wateya\u00a0 daray\u00ee ya yekser ji budcey\u00ea re ji ber wek\u00ee alaveke jin\u00fbvebicihb\u00fbna dewlet\u00ea di aliy\u00ea daray\u00ee, xizmetguzar\u00ee \u00fb veberh\u00eanan\u00ee ye. A duyem\u00een, t\u00eakiliya di navbera siyaseta daray\u00ee \u00fb siyaseta dirav\u00ee de, di nav de j\u00ee pirsa k\u00eamb\u00fbn\u00ea, aramiya nirxan, s\u00eenor\u00ea kord\u00eeneya di navbera berfirehb\u00fbna daray\u00ee \u00fb dispil\u00eena\u00a0 dirav\u00ee de. A s\u00eayem, astengiy\u00ean aboriya gi\u015ft\u00ee y\u00ean ku ji h\u00eala p\u00eaw\u00eestiy\u00ean mezinb\u00fbn\u00ea ve t\u00eane ferzkirin, qaseya veberh\u00eanana p\u00eaw\u00eest, kapas\u00eeteya mijandin\u00ea ya aboriy\u00ea \u00fb taybetmendiy\u00ean j\u00eengeha saz\u00fbman\u00ee di dewletek pi\u015ft\u00ee \u015fer de.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ev hers\u00ea da\u00eere ne wek\u00ee nirxandin\u00ean ji hev cuda t\u00eane kirin, l\u00ea bel\u00ea ji ber ku s\u00eestemeke gir\u00eaday\u00ee hev in \u00fb \u00e7i \u015fa\u015ftiyek di yek ji wan da\u00eereyan de-\u00e7i di bingeha dahat\u00ea de, an j\u00ee \u015fert\u00fbmerc\u00ean f\u00eenansekirin\u00ea, an j\u00ee \u015fiyan\u00ean saz\u00eeb\u00fbn\u00ea-yekser bandor\u00ea li y\u00ean din dike \u00fb encam\u00ean cuda derdikevin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Li ser v\u00ee esas\u00ee j\u00ee, gotar destp\u00eak\u00ea budcey\u00ea \u00fb n\u00ee\u015faney\u00ean w\u00ea y\u00ean yekser dinirx\u00eene, pi\u015ftre felsefeya w\u00ea ya daray\u00ee \u00fb dirav\u00ee dinirx\u00eene \u00fb her\u00ee daw\u00ee j\u00ee bikaran\u00eena w\u00ea di \u00e7ar\u00e7oveya s\u00eenor\u00ean aboriya gi\u015ft\u00ee \u00fb aboriya siyas\u00ee ya saz\u00eeb\u00fbn\u00ea de. Armanc ji v\u00ea yek\u00ea j\u00ee ne ten\u00ea r\u00eaxistinkirina n\u00eeqa\u015f\u00ea ye, l\u00ea bel\u00ea diyarkirina ku pirsgir\u00eaka navend\u00ee di van budceyan de, ne ten\u00ea di hejmar an xaleke cuda de ye, l\u00ea bel\u00ea di asta lihevhatina navbera armanc\u00ean e\u015fkere \u00fb alav\u00ean hey\u00ee \u00fb s\u00eenor\u00ean ku rew\u015fa abor\u00ee ya rasteq\u00een\u00ea bi r\u00ea ve dibin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bi v\u00ea watey\u00ea, armanca gotar\u00ea ne ew e ku budcey\u00ea di aliy\u00ea mezinb\u00fbna w\u00ea an j\u00ee bend\u00ean w\u00ea ten\u00ea binirx\u00eene, l\u00ea bel\u00ea di aliy\u00ea mentiq\u00ea w\u00ea y\u00ea hundir\u00een j\u00ee: Gelo heta k\u00eejan ast\u00ea dikare berfirehb\u00fbna rola dewlet\u00ea \u00fb parastina hevsengiya dirav\u00ee \u00fb avakirina bingeheke hilberandin\u00ea \u00fb saz\u00eeb\u00fbn\u00ea ku bikaribe v\u00ea berfirehb\u00fbn\u00ea destek\u00ea bike, bike yek.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Wateya budcey\u00ea \u00fb jin\u00fbvebicihb\u00fbna rola dewlet\u00ea<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Heger em li budceya S\u00fbriyay\u00ea ya sala 2026an bin\u00earin, ne ten\u00ea wek\u00ee daxuyaniyeke daray\u00ee ya salane t\u00ea d\u00eetin, l\u00ea bel\u00ea belgeyeke heta asteke mezin d\u00eetina desthilatdariya n\u00fb ji p\u00eavajoya abor\u00ee ya siberoj\u00ea \u00fb cih\u00ea dewlet\u00ea di hundir\u00ea w\u00ea de \u00fb alav\u00ean ku dewlet texm\u00een dike, dikare p\u00eavajoya ba\u015fb\u00fbn\u00ea destp\u00ea bike, e\u015fkere dike. Ti\u015ft\u00ea yekem\u00een ku div\u00ea mirov b\u00eaje, beriya ku em derbas\u00ee datey\u00ean teor\u00eek an j\u00ee tekn\u00eek\u00ee bibin, ew e ku ev budce ti\u015ftek\u00ee diyarker \u00fb yekser dib\u00eaje: Dewlet texm\u00een dike ku sala 2026an ne saleke normal e, l\u00ea bel\u00ea saleke damezrandin\u00ea ye \u00fb div\u00ea di aliy\u00ea daray\u00ee de bi awayek\u00ee mezin \u00fb lez tevbigere ku mentiq\u00ea r\u00eaveberiya gi\u015ft\u00ee ya kevne\u015fop derbas bike. Mentiq\u00ea r\u00eaveberiya gi\u015ft\u00ee ya kevne\u015fop j\u00ee ew e ku l\u00ea\u00e7\u00fbnan li gor\u00ee s\u00eenor\u00ean dahateyan organ\u00eeze bike \u00fb kontrolkirina xisar\u00ean mezin, bikaran\u00eena h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee ya berfirehb\u00fbna daray\u00ee, gir\u00eengday\u00eena destp\u00eak\u00ea ya aramiy\u00ea li ser esas\u00ea bikaran\u00eena budcey\u00ea wek\u00ee alaveke \u00e7alak\u00ee, ji bo jin\u00fbveavakirina abor\u00ee an j\u00ee lezkirina ge\u015fb\u00fbn\u00ea.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00ea\u00e7\u00fbna texm\u00eenkir\u00ee 10,516 milyar dolar e, herwiha dahatey\u00ean p\u00ea\u015fb\u00een\u00eekir\u00ee j\u00ee 8,716 milyar dolar e. Di heman dem\u00ea de j\u00ee, k\u00eamas\u00ee j\u00ee 1,799 milyar dolar e, ango ji sed\u00ee 5,3 ji hilber\u00eena navxwey\u00ee ya gi\u015f\u00ee y\u00ean p\u00ea\u015fb\u00een\u00eenkir\u00ee ku 33,7 milyar dolar e. Ji aliyek\u00ee din ve j\u00ee belge n\u00ee\u015fan dide ku sala 2025an dahatey\u00ean n\u00eaz\u00ee 3,447 milyar dolar \u00fb l\u00ea\u00e7\u00fbn n\u00eaz\u00ee 3,493 \u00e7\u00eab\u00fbne. Li gor\u00ee daxuyaniya ferm\u00ee ya dewlet\u00ea j\u00ee z\u00eadeb\u00fbnek sivik \u00e7\u00eab\u00fbye. Herwiha, belge pi\u015ftrast dike ku budceya sala 2026an, li gor\u00ee sal\u00ean bor\u00ee 3 qat\u00ee z\u00eadetir b\u00fbye \u00fb ev yek j\u00ee n\u00ee\u015fan dide ku dewlet ji mentiq\u00ea r\u00eaveber\u00ee \u00fb par\u00eazgeh\u00ea, derbas\u00ee mentiq\u00ea berfirehb\u00fbn\u00a0 \u00fb jin\u00fbveavakirina rola abor\u00ee ya dewlet\u00ea b\u00fbye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wateya yekem a van hejmaran ew e ku ne ten\u00ea dewlet\u00ea l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean xwe berfireh kirine, l\u00ea bel\u00ea xwe ji n\u00fb ve di aliy\u00ea daray\u00ee de p\u00eanase kiriye. Ji ber ku l\u00ea\u00e7\u00fbna n\u00eaz\u00ee 3,5 milyar dolar, bibe z\u00eadetir\u00ee 10,5 milyar dolar di \u00e7erxek\u00ea de, ne wek\u00ee sererastkirineke h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee ye, l\u00ea bel\u00ea wek\u00ee gaveke \u00a0mezin a dewlet\u00ea ye: Ango biryareke serwer\u00ee ji bo jin\u00fbveserweriya dewlet\u00ea ya daray\u00ee, ewlekar\u00ee, xizmetguzar\u00ee \u00fb veberh\u00eanan\u00ee di yek car\u00ea de ye. Li ser v\u00ee esas\u00ee j\u00ee, ev budce di cewher\u00ea xwe de, ne wek\u00ee budceyeke berdewamiy\u00ea ye, l\u00ea bel\u00ea budceyeke jin\u00fbveavakirina rola dewlet\u00ea ye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00ea nirxandina budcey\u00ea bi awayek\u00ee baldar\u00ee, ji destp\u00eak\u00ea ve, aloziyeke navxwey\u00ee ya gir\u00eeng e\u015fkere dike. Di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de, belge zimanek\u00ee hi\u015fyar\u00ee derbar\u00ea k\u00eamb\u00fbn\u00ea de bi kar t\u00eene \u00fb li ser domdariya daray\u00ee \u00eesrar dike, herwiha li gor\u00ee belgey\u00ea div\u00ea k\u00eamas\u00ee ney\u00ea f\u00eenansekirin, s\u00eenordarkirina l\u00ea\u00e7\u00fbnan li gor\u00ee derfet\u00ean hey\u00ee. Di heman dem\u00ea de, belge gir\u00eeng\u00ee daye qezenckirina z\u00eadeb\u00fbneke s\u00eenordar di sala 2025an, ji ber ku wek\u00ee n\u00ee\u015faneyeke &#8220;r\u00eaveberina daray\u00ee ya pispor e&#8221;n\u00ee\u015fan dide. Di heman dem\u00ea de, budceya 2026an xwe disp\u00eare k\u00eamasiyeke mezin \u00fb berfirehb\u00fbneke daray\u00ee ya berfireh bi kar t\u00eene, herwiha v\u00eezyona xwe li ser z\u00eadeb\u00fbneke pir mezin a xercan \u00fb li ser texm\u00eena lezb\u00fbneke xurt a \u00e7alakiya abor\u00ee ava dike. Di vir de, em ne ten\u00ea li p\u00ea\u015fiya cudab\u00fbna di navbera salan de ne, l\u00ea bel\u00ea li p\u00ea\u015foya nakokiyeke di navbera x\u00eetaba dispil\u00een\u00ea \u00fb bikaran\u00eena berfirehb\u00fbn\u00ea de ne. Ev j\u00ee ne ten\u00ea dateyeke rewanb\u00eajiy\u00ea ye, l\u00ea bel\u00ea xaleke nirxandin\u00ea ya sereke ye: Ji ber ku budce bi v\u00ea watey\u00ea, radigih\u00eene ku ew ji mentiq\u00ea &#8220;Sererastkirina daray\u00ee ya gi\u015ft\u00ee&#8221;derbas\u00ee mentiq\u00ea &#8220;bikaran\u00eena daray\u00ee ya gi\u015ft\u00ee wek\u00ee avalek\u00ea ji bo jin\u00fbveavakirina abor\u00ee \u00fb dewlet\u00ea ye&#8221; b\u00ea ku di aliy\u00ea teor\u00eek de v\u00ea veguhastin\u00ea bi awayek\u00ee t\u00earker, ragih\u00eene.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ev wate t\u00ea pi\u015ftrastkirin, heger ku em li bingeha l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ea bin\u00earin. Budce, ji sed\u00ee 60 ji l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ea rojane diyar kiriye \u00fb ji sed\u00ee 27 j\u00ee ji bo l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean veberh\u00eanan\u00ea diyar kiriye \u00fb ji sed\u00ee 13 j\u00ee ji bo destekday\u00eena \u00fb garantiya civak\u00ee diyar kiriye. Li ser asta sektoran j\u00ee, ji sed\u00ee 41 ji l\u00ea\u00e7\u00fbnan ji bo parastin \u00fb ewlekariya ni\u015ftiman\u00ee hatiye diyarkirin \u00fb ji sed\u00ee 23 j\u00ee ji bo tendurist\u00ee \u00fb perwerde \u00fb parastina civak\u00ee hatiye diyarkirin \u00fb ji sed\u00ee 26 j\u00ee ji bo xizmetguzariy\u00ean gi\u015ft\u00ee, hatiye diyarkirin. Ev hejmar\u00ean bor\u00ee, bi awayek\u00ee e\u015fkere n\u00ee\u015fan didin ku dewlet ne ji hilber\u00een\u00ea destp\u00ea dike, l\u00ea bel\u00ea ji jin\u00fbvedamezrandina serwer\u00ee \u00fb r\u00eaveberiy\u00ea destp\u00ea dike. Ewlekar\u00ee ya p\u00ea\u015f\u00een \u00fb pi\u015ftre j\u00ee jin\u00fbveakt\u00eevkirina saziy\u00ean hikumet\u00ea \u00fb pi\u015ftre j\u00ee l\u00ea\u00e7\u00fbna civak\u00ee \u00fb xizmetguzar\u00ee \u00fb pi\u015ftre j\u00ee veberh\u00eanan wek\u00ee alaveke ji bo destp\u00eakirina, ba\u015fb\u00fbna abor\u00ee.<\/p>\n<figure id=\"attachment_14397\" aria-describedby=\"caption-attachment-14397\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-14397\" src=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/AFP__20260103__alsayed-notitle260103_np96h__v1__MidRes__SyrianExchangeOfficesBeginRe-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/AFP__20260103__alsayed-notitle260103_np96h__v1__MidRes__SyrianExchangeOfficesBeginRe-300x225.jpg 300w, https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/AFP__20260103__alsayed-notitle260103_np96h__v1__MidRes__SyrianExchangeOfficesBeginRe-768x576.jpg 768w, https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/AFP__20260103__alsayed-notitle260103_np96h__v1__MidRes__SyrianExchangeOfficesBeginRe-750x563.jpg 750w, https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/AFP__20260103__alsayed-notitle260103_np96h__v1__MidRes__SyrianExchangeOfficesBeginRe.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-14397\" class=\"wp-caption-text\">L\u00eerey\u00ean s\u00fbriyay\u00ee y\u00ean n\u00fb | AFP<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Heger em bi \u00e7av\u00ea daray\u00ee y\u00ea gi\u015ft\u00ee l\u00ea bin\u00earin, ev r\u00eazkirin di dewletek\u00ea de ku ji \u015fer derketiye, xwed\u00ee wate ye. Ji ber ku l\u00ea\u00e7\u00fbna ewlekar\u00ee ya z\u00eade ne ten\u00ea bijarteyeke siyas\u00ee ye, l\u00ea bel\u00ea n\u00ee\u015fan dide ku dewlet dixwaze ji n\u00fb ve h\u00eaza rewa ten\u00ea bi dest bixe \u00fb qada gi\u015ft\u00ee yekpare bike. Herwiha, z\u00eadeb\u00fbna l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean rojane ne gir\u00eeng e ku wek\u00ee n\u00ee\u015faneyeke xerab were d\u00eetin, ji ber ku di gelek aliy\u00ean gir\u00eeng de n\u00ee\u015fan dide, wek\u00ee jin\u00fbveakt\u00eevkirina saziyan, m\u00fb\u00e7e, r\u00eaveber\u00ee, sererastkirin \u00fb xizmetguzariy\u00ean sereke.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Her\u00e7iqas ku ev berfirehb\u00fbn ji ber sedem\u00ean w\u00ea t\u00ea f\u00eamkirin j\u00ee, l\u00ea di aliy\u00ea \u015fert\u00fbmercan de ne t\u00ea wateya ku ew berdewam be, ji ber ku cudahiya di navbera berfirehkirina p\u00eaw\u00eest \u00fb berfirehkirina b\u00ea s\u00eenor de ne bi niyetan t\u00eane diyarkirin, l\u00ea bel\u00ea bi \u015fiyan\u00ean abor\u00ee \u00fb saziyan ku bikaribin v\u00ea berfirehb\u00fbn\u00ea bi r\u00ea ve bibin, b\u00ea ku tevliheviy\u00ean gi\u015ft\u00ee \u00e7\u00eabibin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bi v\u00ea watey\u00ea, nirxandina v\u00ea berfirehb\u00fbn\u00ea mirov nikare ji du pirs\u00ean ku pi\u015ftre w\u00ea di anal\u00eez\u00ea de derkeve cuda bike: A yekem, heta k\u00eejan ast\u00ea h\u00eepotez\u00ean ku dahatey\u00ean ku div\u00ea f\u00eenanse bikin real\u00eest in. A duyem j\u00ee, heta k\u00eejan ast\u00ea s\u00eestema dirav\u00ee w\u00ea bikaribe v\u00ea berfirehb\u00fbn\u00ea bi r\u00ea ve bibe, b\u00ea ku veguhere fi\u015far\u00ean enflasyon\u00ea an j\u00ee tevliheviya di nirx\u00ea dirav\u00ee de.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00ea heger em bi \u00e7av\u00ea aboriyeke gi\u015ft\u00ee \u00fb p\u00ea\u015fketin\u00ea binirx\u00eenin, ev r\u00eazkirin cudab\u00fbneke e\u015fkere derdixe hol\u00ea: Dewlet dib\u00eaje ku ew dixwaze p\u00eavajoya p\u00ea\u015fketin\u00ea destp\u00ea bike, l\u00ea be\u015fek mezin ji l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean xwe y\u00ean yekser ji bo bicihkirina s\u00eestema siyas\u00ee \u00fb r\u00eaveber\u00ee bi kar t\u00eene, beriya ku bingeheke hilber\u00een\u00ea ya berdewam ava bike. Ev yek t\u00ea wateya ku budce di naveroka xwe de, ji mentiq\u00ea hilber\u00een\u00ea z\u00eadetir, mentiq\u00ea saz\u00fbman\u00ee \u00fb serwer\u00ee dihew\u00eene.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Dahate \u00fb watey\u00ean w\u00ea y\u00ean bingeh\u00een<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Eger ku l\u00ea\u00e7\u00fbn \u00eeradeya dewlet\u00ea ya jin\u00fbveavakirina rola xwe n\u00ee\u015fan dide, l\u00ea dahate s\u00eenor\u00ea v\u00ea \u00eeradey\u00ea e\u015fkere dike. Budce, xwe disp\u00eare bac \u00fb gumrik\u00ea, dahatey\u00ean petrol\u00ea \u00fb dahatey\u00ean din di nav de j\u00ee veberh\u00eanan\u00ean dewlet\u00ea. Li gor\u00ee texm\u00een\u00ean budcey\u00ea, bi gi\u015ft\u00ee dahat digih\u00eaje 8,716 milyar dolar, ji nava w\u00ea dahatey\u00ean bac \u00fb gumrik\u00ea ya her\u00ee z\u00eade b\u00fb ku ji 5 heta 5,5 milyar dolar b\u00fb, pi\u015ftre dahatey\u00ean petrol\u00ea di navbera 1,5 \u00fb 2 milyar dolar de ye. Pi\u015ftre benda &#8220;dahat\u00ean din&#8221; ku derdora 1,5 heta 2 milyar dolar e ku di nava xwe de dahat\u00ean veberh\u00eanan\u00ean dewlet\u00ea \u00fb \u00e7avkaniy\u00ean din dihew\u00eene.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ev dabe\u015fkirin di nirxandina destp\u00eak\u00ea de cih\u00earengiy\u00ea n\u00ee\u015fan dide, l\u00ea bingeheke dahate ya lawaz \u00fb ne aram, vedi\u015f\u00eare. Di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de, bac taybet di aboriya ku ji \u015fer derketiye, ne ten\u00ea biryar\u00ean daray\u00ee n\u00ee\u015fan dide, l\u00ea bel\u00ea \u015fiyana r\u00eaveber\u00ee \u00fb saz\u00eeb\u00fbn\u00ea n\u00ee\u015fan dide. Ango bidestxistina n\u00eaz\u00ee 5 milyar dolar ji dahat\u00ean bac\u00ea, diviyabe s\u00eestema berhevkirina bacan ya kar\u00eeger hebe, \u015fiyana k\u00eamkirina revandina ji bac\u00ea \u00fb j\u00eengeheke abor\u00ee ya bi r\u00eaxistinkir\u00ee heta astek\u00ea. Ev \u015fert heta niha bi awayek\u00ee temam nehatine bicihan\u00een, ev yek j\u00ee dih\u00eale ku be\u015fek mezin ji van dahat\u00ean gir\u00eaday\u00ee ba\u015fkirina lezg\u00een a r\u00eaveberiya gi\u015ft\u00ee ye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bandora v\u00ea s\u00eenordarkirina saz\u00eeb\u00fbn\u00ea ne ten\u00ea li ser dahat\u00ea dike, l\u00ea bel\u00ea bandor\u00ea li ser binesaziya abor\u00ee bi tevah\u00ee dike. Ji ber ku berfirehb\u00fbna aboriya neferm\u00ee \u00fb lawaziya pabendb\u00fbna bac\u00ea, ne ten\u00ea s\u00eenordarb\u00fbna berhevkirina bacan e, l\u00ea bel\u00ea n\u00ee\u015fan didin ku j\u00eengeha kar\u00fbbxebat\u00ea ne aram e \u00fb mirov nikare z\u00fb bi z\u00fb ti\u015ftan texm\u00een bike. Ev faktor j\u00ee, s\u00eenorek\u00ee rasterast li ser \u015fiyana abor\u00ee ya j\u00eahat\u00eeb\u00fbna an\u00eena veberh\u00eanan\u00ean demdir\u00eaj, dat\u00eene.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00ea dahat\u00ean petrol\u00ea ku ji 1,5 heta 2 milyar dolar e, tev\u00ee gir\u00eengiya w\u00ea, l\u00ea di xwezaya xwe de guhartin t\u00ea de \u00e7\u00eadibe \u00fb xwe disp\u00eare faktor\u00ean siyas\u00ee \u00fb ewlekar\u00ee \u00fb tekn\u00eek\u00ee ku ev yek dewlet nikare serwer\u00ee li ser bike. Wek\u00ee aramiya hilber\u00eene, nirx\u00ean enerjiy\u00ea y\u00ea c\u00eehan\u00ee \u00fb \u015fiyana hinardekirin\u00ea. Di encam\u00ea de j\u00ee, xwespartina w\u00ea, heta bi v\u00ea qasey\u00ea j\u00ee, hineke nezelaliya saz\u00fbman\u00ee \u00e7\u00eadike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00ea benda her\u00ee hesas ew e ku dahat\u00ean veberh\u00eanan\u00ean dewlet\u00ea, ku dikeve di \u00e7ar\u00e7oveya benda &#8220;dahat\u00ean din&#8221; ku n\u00eaz\u00ee 1,5 milyar heta 2 milyar dolar e. Ev bend tev\u00ee mezinb\u00fbna xwe ya berbi\u00e7av, l\u00ea datey\u00ean w\u00ea h\u00eena ne temam in: Gelo ev encama qezenc\u00ean bikaran\u00eena mal\u00fbmilk\u00ean dewlet\u00ea ye, an j\u00ee jin\u00fbveavakirina sermayan, an j\u00ee dahat\u00ean awarte an j\u00ee ne y\u00ean dubarekir\u00ee? Ev nezelal\u00ee ne ten\u00ea zelalb\u00fbna budcey\u00ea k\u00eam dike, l\u00ea bel\u00ea \u015fiyana li ser nirxandina domdar a van dahat\u00ean j\u00ee lawaz dike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Herwiha, bingeha van dahatan pirseke din j\u00ee ya gir\u00eaday\u00ee away\u00ea nim\u00fbneya abor\u00ee, xwe derdixe hol\u00ea: Z\u00eadeb\u00fbna r\u00eajeya dahat\u00ean ne bac\u00ea, tev\u00ee ku negiha\u015ftiye ast\u00ean aboriy\u00ean ku xwe disp\u00earin \u00e7avkaniy\u00ean petrol\u00ea y\u00ean klas\u00eek j\u00ee, l\u00ea dibe ku n\u00ee\u015fan bide ku bi awayek\u00ee be\u015f\u00ee xwe disp\u00eare \u00e7avkaniy\u00ean dahat\u00ea y\u00ean ne gir\u00eaday\u00ee yekser bi hilber\u00een\u00ea ya berfireh. Di v\u00ea rew\u015f\u00ea de, asteng\u00ee ne ten\u00ea di asta dahatan de ye, l\u00ea bel\u00ea di cih\u00earengiya w\u00ea de ye, ango gelo ew aboriyek hilber\u00eener n\u00ee\u015fan didin ku bi awayek\u00ee horizontal li seranser\u00ea bingeha bac\u00ea berfireh dibe, an aboriyek ku meyla hilberandina form\u00ean cuda y\u00ean kir\u00eay\u00ea dike, \u00e7i bi r\u00eaya mal, \u00eemtiyaz, an \u00e7alakiy\u00ean bi nirx\u00ean s\u00eenorkir\u00ee.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di heman dem\u00ea de, ev bingeh gir\u00eengiy\u00ea dide mijara p\u00eevana gir\u00eeng a gir\u00eaday\u00ee r\u00eajeya dahat\u00ean bac\u00ea li gor\u00ee hilber\u00eena navxwey\u00ee. Li gor\u00ee hesabek\u00ee h\u00easan, dahat\u00ean bac\u00ea ji 5 heta 5,5 milyar dolar e, ango derdora ji sed\u00ee 14 heta ji sed\u00ee 16 ji hilber\u00eena navxwey\u00ee ya gi\u015ft\u00ee ku bi qas\u00ee 33,7 milyar derket. Ev r\u00eaje j\u00ee di asta her\u00ee j\u00ear de ye ku edebiyata abor\u00ee p\u00eaw\u00eest dib\u00eene ji bo avakirina darayiya dewlet\u00ea. Di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de, bi gelemper\u00ee ev r\u00eaje digih\u00eaje ji sed\u00ee 15 e, ji ber ku s\u00eenor\u00ea dewamkirina daray\u00ee t\u00ea d\u00eetin. L\u00ea berhevkirina her\u00ee guncav di v\u00ea rew\u015f\u00ea de ne bi aboriya c\u00eehan\u00ee re ye, l\u00ea bel\u00ea bi dewlet\u00ean ku ji \u015fer derketine an j\u00ee dewlet\u00ean lawaz, ku r\u00eaje di navbera ji sed\u00ee 5 heta ji sed\u00ee 10 di p\u00eavajoy\u00ean destp\u00eak\u00ea y\u00ean ba\u015fb\u00fbn\u00ea de ye \u00fb dibe ku h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee bigih\u00eaje s\u00eenor\u00ea ji sed\u00ee 10 heta ji sed\u00ee 15, pi\u015ft\u00ee \u00e7end sal\u00ean jin\u00fbveavakirina saziyan.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Lewra, giha\u015ftina v\u00ea r\u00eajey\u00ea di v\u00ea p\u00eavajoy\u00ea de, ne p\u00eaw\u00eest e ku \u015fiyana bac\u00ea ya p\u00eakan\u00een\u00ea n\u00ee\u015fan bide, l\u00ea bel\u00ea di naveroka xwe de h\u00eepotezek gaveke lezg\u00een di ba\u015fb\u00fbna saziyan \u00fb berfirehb\u00fbna bingeha bacan, n\u00ee\u015fan dide. Ev h\u00eepotez j\u00ee di naveroka xwe de asteke bilind ji b\u00eabaweriy\u00ea, n\u00ee\u015fan dide.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bi v\u00ee away\u00ee j\u00ee ev r\u00eaje ji n\u00ee\u015faneya hesabgiriy\u00ea vediguhere n\u00ee\u015faneyeke bingeh\u00een a gelek\u00ee hestyar: Ji aliyek\u00ee ve j\u00ee n\u00ee\u015fan dide ku armac bigih\u00eaje s\u00eenor\u00ea dewleta ku dikare di aliy\u00ea daray\u00ee de domdar be, l\u00ea ji aliyek\u00ee din ve j\u00ee e\u015fkere dike ku p\u00eakan\u00eena v\u00ea armanc\u00ea p\u00eaw\u00eest\u00ee bi \u015fert\u00fbmerc\u00ean saz\u00eeb\u00fbn\u00ee heye, ku heta niha p\u00eak nehatine.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u00ee\u015faneya v\u00ea h\u00eepotez\u00ea ne bandor\u00ea li ser hevsengiy\u00ean daray\u00ee dike, l\u00ea bel\u00ea digih\u00eaje mentiq\u00ea p\u00ea\u015fketin\u00ea bi xwe j\u00ee, ji ber ku heman \u015fert\u00ean saz\u00eeb\u00fbn\u00ea y\u00ean p\u00eaw\u00eest ji bo berfirehkirina bingeha bac\u00ea, heman \u015fert p\u00eaw\u00eest in ji bo an\u00eena veberh\u00eanan\u00ean hilber\u00eener. Ev yek j\u00ee t\u00ea wateya ku lawaziya di k\u00eejan p\u00eakan\u00eena van \u015fertan de, di heman dem\u00ea w\u00ea bandor\u00ea li ser dahate \u00fb r\u00eave\u00e7\u00fby\u00eena p\u00ea\u015fketin\u00ea ya texm\u00eenkir\u00ee di budcey\u00ea de j\u00ee, bike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di encam\u00ea de, tev\u00ee dahateya gi\u015ft\u00ee giha\u015ft 8,716 milyar dolar, saz\u00fbmaniya w\u00ea e\u015fkere dike ku be\u015fek ji v\u00ea dahat\u00ea xwe disp\u00eare h\u00eepoteza saz\u00eeb\u00fbn\u00ee \u00fb abor\u00ee ya ku h\u00eena bi awayek\u00ee tam p\u00eak nehatiye. Li ser v\u00ee esas\u00ee j\u00ee, mirov dikare b\u00eaje ku pirsgir\u00eaka di dahatan de ne di mezinb\u00fbna peran de ye, l\u00ea bel\u00ea di kal\u00eeteya w\u00ea ya saz\u00eeb\u00fbn\u00ee de ye. Ew dahate p\u00eakan e, l\u00ea ne garant\u00eekir\u00ee ne. Ev yek j\u00ee t\u00ea wateya ku her guhertinek di h\u00eepotez\u00ean w\u00ea de, w\u00ea bandor\u00ea yekser li ser k\u00eamas\u00ee \u00fb hevsengiya daray\u00ee bike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Siyaseta daray\u00ee \u00fb s\u00eenor\u00ea hevsengiya dirav\u00ee<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Em di vir de em derbas\u00ee mijareke din dibin: Siyaseta daray\u00ee bi xwe. Gelo felsfeya v\u00ea budcey\u00ea ya daray\u00ee \u00e7i ye? Bersiv: Ew budceyeke berfirehkirin\u00ea ye, tev\u00ee ku bi x\u00eetab\u00ean hi\u015fyariy\u00ea hatibe vegotin. Ew ten\u00ea xerckirin\u00ea z\u00eade nake; ew w\u00ea n\u00ear\u00een\u00ea dipejir\u00eene ku xerckirin\u00ean hik\u00fbmet\u00ea, di gel ba\u015fb\u00fbna baweriy\u00ea \u00fb vegera \u00e7alakiy\u00ea, dikarin bibin xwespartinek ji bo vej\u00eenek berfireh a abor\u00ee. L\u00eabel\u00ea, berfirehb\u00fbna daray\u00ee bi xwe ne nabe p\u00eevan; dibe ku di qonaxa jin\u00fbveavakirin\u00ea de p\u00eaw\u00eest be. P\u00eevan\u00ean rast\u00een ev in: Ew \u00e7awa t\u00ea f\u00eenansekirin? Bandora w\u00ea li ser aramiya dirav\u00ee \u00e7i ye?\u00a0 Herwiha ew \u00e7iqas bi aliy\u00ea p\u00ea\u015fk\u00ea\u015fkirina aboriy\u00ea re lihevhat\u00ee ye?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea bi taybet de, mirov nikare pirsa f\u00eenansekirin\u00ea ji bingeha dahat\u00ea ya ku ber\u00ea hatiye anal\u00eezkirin, qut bike. Ji ber ku lawaziya bingeha dahat\u00ea t\u00ea wateya ku \u00e7i guhartinek di encam de, w\u00ea yekser bibe sedema fi\u015far\u00ean f\u00eenansekirin\u00ea. Ev yek j\u00ee dih\u00eale ku t\u00eakiliya di navbera siyaseta daray\u00ee ya gi\u015ft\u00ee \u00fb siyaseta dirav\u00ee, t\u00eakiliyeke bingeh\u00een be, ne ten\u00ea kord\u00eeneyeke tekn\u00eek\u00ee be.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ev yek me digih\u00eene encamek\u00ea ku t\u00eakiliya di navbera siyaseta daray\u00ee \u00fb siyaseta dirav\u00ee de, t\u00eakiliyeke gir\u00eeng e \u00fb nirxandina budcey\u00ea b\u00eay\u00ee w\u00ea, ne p\u00eakan be. Ji ber ku belge behsa pabendb\u00fbna ku div\u00ea k\u00eamas\u00ee ney\u00ean f\u00eenaneskirin, aramiya nirxan, xurtb\u00fbna baweriya bi l\u00eereya s\u00fbriyay\u00ee \u00fb s\u00eestema bankay\u00ea, vegerandina perey\u00ean di bankay\u00ea de \u00fb xwe spartina li ser perey\u00ean ji dervey\u00ee s\u00eestema daray\u00ee. Di aliy\u00ea teor\u00eek de, ev \u015fert p\u00eaw\u00eest dike: Eger ku daraya gi\u015ft\u00ee berfireh b\u00fb, b\u00ea dispil\u00eenkirina f\u00eenansekirin\u00ea, siyaseta dirav\u00ee veguhere alaveke gir\u00eaday\u00ee \u00fb aramiya nirxan j\u00ee t\u00eak di\u00e7e. L\u00ea eger ku siyaseta dirav\u00ee z\u00eadetir\u00ee di aboriyeke lawaz de hi\u015fktir bibe, dibe ku ba\u015fb\u00fbn\u00ea t\u00eak bibe. Di encam\u00ea de j\u00ee, serkeftina v\u00ea budcey\u00ea p\u00eaw\u00eest dike ku kord\u00eeneyeke xurt di navbera berfirehkirina daray\u00ee ya hesabkir\u00ee \u00fb s\u00eestema dirav\u00ee ya ku bikaribe aloziy\u00ean daray\u00ee \u00e7areser bike, hebe.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00ea ev \u015fert t\u00ear\u00ea nake. Tev\u00ee neb\u00fbna f\u00eenansekirina dirav\u00ee ya yekser, dibe ku fi\u015far\u00ean enflasyon\u00ea ji ber nehevsengiya di navbera peydakirina dab\u00eene \u00fb daxwaz\u00ea de, derkevin hol\u00ea. Budce bi xwe j\u00ee li ser z\u00eadeb\u00fbna daxwaza gi\u015ft\u00ee, t\u00ea avakirin: Vegera xelk\u00ea, veguhastin\u00ean pereyan, z\u00eadeb\u00fbna xerckirin\u00ea \u00fb z\u00eadeb\u00fbna veberh\u00eanan\u00ea. Eger daxwaz beriya vej\u00eena dab\u00eenkirin\u00ea, ku ji h\u00eala binesaziy\u00ea, kapas\u00eeteya hilber\u00een\u00ea, zinc\u00eer\u00ean dab\u00eenkirin\u00ea \u00fb saziyan ve t\u00ea s\u00eenordarkirin, \u00e7\u00eabibe, ti\u015ft\u00ea ku j\u00ea re enflasyona derengmay\u00ee t\u00ea gotin, ango enflasyon ne ji berfirehb\u00fbna rasterast a dirav\u00ee, l\u00ea ji valahiyek dem\u00ea di navbera lezandina daxwaz\u00ea \u200b\u200b\u00fb bersiva h\u00ead\u00ee ya dab\u00eenkirin\u00ea de derdikeve hol\u00ea.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00eabel\u00ea, pirsgir\u00eak bi enflasyona ji ber daxwaz\u00ea \u200b\u200b\u200b\u200bnasekine, l\u00ea rasterast bi xwezaya veberh\u00eanan\u00ea bi xwe re t\u00eakildar e, ji ber ku be\u015fek ji herik\u00eena veberh\u00eanan\u00ea ya \u00e7aver\u00eakir\u00ee dibe ku di demek kurt de veguhere daxwaza xer\u00eedaran an \u00e7alakiy\u00ean zivir\u00eena bilez, li \u015f\u00fbna ku veguhere kapas\u00eeteya hilber\u00een\u00ea ya domdar, ku valahiya di navbera daxwaz \u00fb peydakirin\u00ea de k\u00fbrtir dike \u00fb fi\u015far\u00ean enflasyon\u00ea z\u00eade dike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00ea r\u00eesk\u00ean gir\u00eaday\u00ee k\u00eamasiy\u00ean budcey\u00ea, ne ten\u00ea gir\u00eaday\u00ee v\u00ea kanala nerasterast e, l\u00ea bel\u00ea digih\u00eaje \u00e7awaniya f\u00eenasekirina w\u00ea di \u00e7ar\u00e7oveya aboriyek\u00ea de ku bijartey\u00ean w\u00ea y\u00ean f\u00eenansekirin\u00ea, s\u00eenordar in. Di demek\u00ea de ku budce pi\u015ftrast dike ku div\u00ea k\u00eamas\u00ee ney\u00ean f\u00eenansekirin, ev pabendb\u00fbn heger texm\u00een\u00ean dahat an veberh\u00eanan\u00ea ney\u00ean bic\u00eehan\u00een qels dim\u00eene. Di aboriyeke pi\u015ft\u00ee \u015fer de ku bazar\u00ean deyn\u00ea navxwey\u00ee teng in \u00fb giha\u015ftina f\u00eenansekirina dervey\u00ee s\u00eenordar e, f\u00eenansekirina dirav\u00ee dibe vebijarkeke ne diyar, her \u00e7end\u00ee neragihand\u00ee be j\u00ee.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">R\u00eesk li vir ne ten\u00ea di bikaran\u00eena rasterast a \u00e7apkirina pereyan de ye, l\u00ea di heman dem\u00ea de di xwezaya balk\u00ea\u015f a v\u00ea vebijark\u00ea de ye dema ku darayiya gi\u015ft\u00ee bi fi\u015far\u00ean yekser re r\u00fb bi r\u00fb dim\u00eenin \u00fb di astengiy\u00ean saz\u00fbman\u00ee y\u00ean qels de ku dibe ku karan\u00eena w\u00ea asteng bibin. Wek\u00ee din, berfirehb\u00fbna daray\u00ee ya gir\u00eeng di haw\u00eerdoreke bankay\u00ee ya nazik de dikare bibe berfirehb\u00fbna nerasterast a dirav\u00ee bi r\u00eaya kanal\u00ean bankay\u00ee, fi\u015far\u00ea li ser r\u00eajeya dan\u00fbstandin\u00ea bike \u00fb enflasyon\u00ea z\u00eade bike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de, r\u00eajeya dan\u00fbstandin\u00ea kanala her\u00ee hestyar e ji bo veguhestina van nehevsengiyan. Her berfirehb\u00fbna dirav\u00ee ya rasterast an nerasterast a ku bi f\u00eenansmana k\u00eamasiy\u00ea ve gir\u00eaday\u00ee ye dikare bi lez bibe zext li ser dirav, nehevsengiya daray\u00ee veguher\u00eene enflasyona hawirdekir\u00ee \u00fb bandora rast\u00een a xerc\u00ean gi\u015ft\u00ee li ser h\u00eaza kir\u00een\u00ea, t\u00eak bibe.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ji ber v\u00ea yek\u00ea, t\u00eakiliya di navbera k\u00eamasiy\u00ea \u00fb aramiya dirav\u00ee de di v\u00ea rew\u015f\u00ea de ne bi niyet\u00ean diyarkir\u00ee ve t\u00ea r\u00eavebirin, l\u00ea bel\u00ea bi \u015fiyana pergala daray\u00ee \u00fb saz\u00fbman\u00ee ya li hember daketina ber bi f\u00eenansmana enflasyon\u00ea ve t\u00ea r\u00eavebirin, \u00e7i rasterast bi r\u00eaya derxistina dirav\u00ee be, \u00e7i j\u00ee nerasterast bi r\u00eaya berfirehkirina krediy\u00ea ya bi xerc\u00ean gi\u015ft\u00ee ve gir\u00eaday\u00ee be.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di v\u00ea watey\u00ea de, dijwariya dirav\u00ee ji h\u00eaman\u00ean din \u00ean budcey\u00ea cuda n\u00eene, l\u00ea bel\u00ea hevgirtina dahat\u00ean qels, xwezaya xerc\u00ea \u00fb \u015f\u00eaweya mezinb\u00fbna p\u00ea\u015fb\u00eenkir\u00ee dinim\u00eene, ku dibe sedema ku her nehevsengiyek di yek ji van p\u00eakhateyan de bi lez li ser aramiya dirav\u00ee derkeve hol\u00ea.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Astengiy\u00ean aboriya gi\u015ft\u00ee \u00fb mantiq\u00ea mezinb\u00fbna t\u00ea p\u00ea\u015fb\u00een\u00eekirin <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Em li vir derbas\u00ee astengiy\u00ean aboriya gi\u015ft\u00ee dibin. Budce mezinb\u00fbna abor\u00ee ya rast\u00een di navbera 8% \u00fb 10% de p\u00ea\u015fb\u00een\u00ee dike \u00fb di hin rew\u015fan de j\u00ee p\u00ea\u015fniyar dike ku dibe ku ji 10% derbas bibe. Ev mezinb\u00fbn bi \u00e7end faktoran ve gir\u00eaday\u00ee ye: Bidaw\u00eeb\u00fbna astengiy\u00ean avah\u00eesaziy\u00ea, ba\u015ftirkirina r\u00eaveberiya abor\u00ee, vegera zeviy\u00ean petrol \u00fb gaz\u00ea, vegera penaber\u00ean s\u00fbriyay\u00ee, z\u00eadeb\u00fbna l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean li ser xizmetguzariyan, ba\u015ftirkirina binesaziya enerjiy\u00ea, z\u00eadeb\u00fbna veberh\u00eanan\u00ea di avakirin, veguhastin, enerj\u00ee \u00fb ge\u015ftiyariy\u00ea de \u00fb ba\u015ftirkirina \u015fandina pereyan ji dervey\u00ee wel\u00eat. Di prens\u00eeb\u00ea de, ji bo aboriy\u00ean ku ji k\u00eamb\u00fbna abor\u00ee derdikevin ne ne gengaz e ku r\u00eajey\u00ean mezinb\u00fbn\u00ea y\u00ean bilind bi dest bixin. L\u00eabel\u00ea, anal\u00eeza aboriya gi\u015ft\u00ee ne ten\u00ea pirs dike ka mezinb\u00fbn ji h\u00eala matemat\u00eek\u00ee ve gengaz e; ew di heman dem\u00ea de dipirse: P\u00eadiviy\u00ean v\u00ea mezinb\u00fbn\u00ea \u00e7i ne? Budce dikare wan f\u00eenanse bike? Herwiha gelo abor\u00ee dikare wan wergire?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Eger em GDPya texm\u00eenkir\u00ee ya 33.7 milyar dolar\u00ee bigirin dest, r\u00eajeya mezinb\u00fbn\u00ea ya %10 t\u00ea w\u00ea watey\u00ea ku di salek\u00ea de bi qas\u00ee 3.3 milyar dolar\u00ee hilber\u00een z\u00eade bibe. Bikaran\u00eena r\u00eajeya sermaye ber hilber\u00een\u00ea (ICOR) di nav r\u00eaza w\u00ea ya bi gelemper\u00ee ji bo aboriy\u00ean p\u00ea\u015fkeft\u00ee \u00fb veguh\u00eaz de &#8211; di navbera 3 \u00fb 8 de &#8211; ji bo bidestxistina mezinb\u00fbneke bi v\u00ee reng\u00ee d\u00ea veberh\u00eanan\u00ean bi qas\u00ee 9 milyar dolar \u00fb 24 milyar dolar\u00ee hewce bike, bi nav\u00een\u00ee bi qas\u00ee 17 milyar dolar\u00ee. Ev ne ten\u00ea hesabkirinek e, l\u00ea am\u00fbrek e ji bo e\u015fkerekirina tengezariya navxwey\u00ee ya di nav budcey\u00ea de: L\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean veberh\u00eanan\u00ea y\u00ean hik\u00fbmet\u00ea ji n\u00eaz\u00eek\u00ee 27% ji 10.516 milyar dolar\u00ee, an j\u00ee ten\u00ea bi qas\u00ee 2.8 milyar dolar\u00ee derbas nabin. Ev t\u00ea v\u00ea watey\u00ea ku piraniya veberh\u00eanana ku ji bo bidestxistina mezinb\u00fbna armanckir\u00ee hewce ye div\u00ea ji sektora taybet an ji dervey\u00ee wel\u00eat were. Bi gotineke din, budce mezinb\u00fbn\u00ea ji hundir ve \u00e7\u00eanake; berevaj\u00ee v\u00ea, ew texm\u00een dike ku abor\u00ee \u00fb j\u00eengeha siyas\u00ee \u00fb daray\u00ee d\u00ea w\u00ea li dora w\u00ea \u00e7\u00eabike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00eabel\u00ea, ev anal\u00eez bi awayek\u00ee neyekser texm\u00een dike ku mezinb\u00fbna p\u00ea\u015fb\u00een\u00eekir\u00ee ji h\u00eala veberh\u00eanan\u00ean n\u00fb ve t\u00ea ajotin, l\u00ea be\u015fek gir\u00eeng a mezinb\u00fbn\u00ea di aboriy\u00ean pi\u015ft\u00ee \u015fer de dibe ku ji ti\u015ft\u00ea ku wek\u00ee mezinb\u00fbna veger\u00ea t\u00ea zan\u00een &#8211; jin\u00fbveakt\u00eevkirina kapas\u00eetey\u00ean hilber\u00een\u00ea y\u00ean b\u00eakar ji ber ba\u015fb\u00fbna \u015fert \u00fb merc\u00ean ewlehiy\u00ea \u00fb jin\u00fbvedestp\u00eakirina \u00e7alakiya abor\u00ee &#8211; derkeve hol\u00ea. Di v\u00ea rew\u015f\u00ea de, hin mezinb\u00fbn dikare b\u00eay\u00ee herik\u00eena veberh\u00eanan\u00ea ya gir\u00eeng \u00e7\u00eabibe, ev t\u00ea v\u00ea watey\u00ea ku mezinb\u00fbna demkurt dibe ku ba\u015fb\u00fbnek avah\u00eesaziy\u00ea di kapas\u00eeteya hilber\u00een\u00ea de n\u00ee\u015fan nede.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Herwiha ev curey\u00ea mezinb\u00fbn\u00ea bi xwezaya xwe demk\u00ee ye, ji ber ku pi\u015ft\u00ee ku kapas\u00eetey\u00ean b\u00eakar xilas dibin, ew k\u00eam dibe. Ev yek hing\u00ea astengiya rast\u00een e\u015fkere dike: P\u00eaw\u00eestiya veberh\u00eanan\u00ean hilber\u00eener \u00ean n\u00fb. Ev dikare valahiyek\u00ea di navbera mezinb\u00fbna giha\u015ft\u00ee \u00fb mezinb\u00fbna domdar de e\u015fkere bike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Li vir, ev h\u00eepotez rasterast bi ti\u015ft\u00ea ku ber\u00ea di derbar\u00ea astengiy\u00ean saz\u00fbman\u00ee de hatib\u00fb n\u00eeqa\u015fkirin re t\u00eakildar e. Heman j\u00eengeh ku di berfirehkirina bingeha bac\u00ea de bi zehmetiyan re r\u00fb bi r\u00fb dim\u00eene, dibe ku \u015fiyana aboriy\u00ea ya ki\u015fandina veberh\u00eanan\u00ean hilber\u00eener \u00ean mezin j\u00ee s\u00eenordar bike. Ev yek v\u00ea senaryoy\u00ea bi ba\u015fkirin\u00ean saz\u00fbman\u00ee y\u00ean hevdem di gelek astan de ve gir\u00eadide.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Herwiha, heb\u00fbna p\u00eakhateyeke pa\u015fver\u00fb di mezinb\u00fbn\u00ea de dikare p\u00ea\u015fb\u00eeniy\u00ean dahata demkurt z\u00eade bike, ji ber ku mezinb\u00fbna bi destxist\u00ee dikare wek\u00ee berlgeyeke berfirehb\u00fbna domdar a bingeha abor\u00ee were \u015f\u00eerovekirin, l\u00ea di rastiy\u00ea de ew dikare bi awayek\u00ee be\u015f\u00ee ba\u015fb\u00fbnek\u00ea ji \u00e7alakiya ber\u00ea re n\u00ee\u015fan bide. Ev r\u00eeska ku dahat di dema nav\u00een de ney\u00ean bidestxistin, z\u00eade dike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Li vir, pirsgir\u00eak h\u00een b\u00eatir e\u015fkere dibe: Budce ne ten\u00ea ge\u015fb\u00een e, l\u00ea di heman dem\u00ea de li ser texm\u00eeneke dervey\u00ee ya navend\u00ee j\u00ee hatiye avakirin. Ew texm\u00een dike ku herik\u00een\u00ean mezin \u00ean veberh\u00eanana taybet, navxwey\u00ee \u00fb biyan\u00ee d\u00ea z\u00fb bikevin aboriy\u00ea, ku ew \u00ea bi\u00e7in sektor\u00ean ku t\u00eara xwe hilber\u00eener in ku bi lez hilber\u00eena rast\u00een z\u00eade bikin \u00fb ku haw\u00eerdora saz\u00ee \u00fb ewlehiy\u00ea d\u00ea dest\u00fbr\u00ea bide v\u00ea yek\u00ea. Ev texm\u00eenek pir xurt e. Di aboriy\u00ean pi\u015ft\u00ee \u015fer de, ten\u00ea rakirina qedexeyan an ragihandina vekir\u00eeb\u00fbn\u00ea t\u00ear\u00ea nake ku veberh\u00eanana k\u00fbr \u00fb hilber\u00eener biki\u015f\u00eene. Sermaya bilez, milk\u00ean nek\u00ea\u015fbar, \u00e7alakiy\u00ean bazirgan\u00ee \u00fb xizmet\u00ea y\u00ean bi zivir\u00eena kurt pir caran p\u00ea\u015f\u00ee dikevin, l\u00ea veberh\u00eanana hilber\u00eener a demdir\u00eaj p\u00eaw\u00eestiya w\u00ea bi asteke pir bilindtir a teqeziya qan\u00fbn\u00ee, saz\u00ee \u00fb siyas\u00ee heye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ji ber v\u00ea yek\u00ea, pirsgir\u00eak ne ten\u00ea bi mezinahiya veberh\u00eanan\u00ea ya \u00e7aver\u00eakir\u00ee ve gir\u00eaday\u00ee ye, l\u00ea di heman dem\u00ea de bi xwezaya w\u00ea ve j\u00ee gir\u00eaday\u00ee ye: Herik\u00eena veberh\u00eanan\u00ea di haw\u00eerdor\u00ean wiha de dibe ku ber bi sektor\u00ean rant\u00eeer an j\u00ee n\u00eevrant\u00eeer ve meyla bike, ku vegera bilez \u00e7\u00eadikin l\u00ea bingeheke hilber\u00een\u00ea ya domdar ava nakin, ev t\u00ea v\u00ea watey\u00ea ku be\u015fek ji mezinb\u00fbna bidestxist\u00ee dibe ku \u015f\u00eawey\u00ee yan demkurd be, ne mezinb\u00fbna hilber\u00een\u00ea ya k\u00fbr be.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00ea bi texm\u00eena ku ev herik\u00een p\u00eak werin j\u00ee, em rast\u00ee s\u00eenordariyeke j\u00ear\u00een t\u00ean: Kapas\u00eeteya hewandin\u00ea. Aboriyeke 33.7 milyar dolar\u00ee bi gelemper\u00ee nikare veberh\u00eananan di tu ast\u00ea an leza de b\u00eay\u00ee astengiyan biki\u015f\u00eene. Ger em texm\u00eena ku me n\u00eeqa\u015f kir bi kar b\u00eenin, ku dib\u00eaje kapas\u00eeteya hewandin\u00ea ya her\u00ee z\u00eade ya aboriyeke pi\u015ft\u00ee \u015fer dibe ku di rew\u015fa her\u00ee ba\u015f de ji dora 50% ji GDPy\u00ea derbas nebe &#8211; texm\u00eenek ku bi faktor\u00ean wek\u00ee kar\u00eegeriya saz\u00fbman\u00ee, amadeb\u00fbna binesaziy\u00ea, nermb\u00fbna bazara kar \u00fb \u015fiyana saz\u00fbmana r\u00eaveberiy\u00ea ya p\u00eakan\u00eena projeyan ve gir\u00eaday\u00ee ye, ku hem\u00ee bi gelemper\u00ee di aboriy\u00ean pi\u015ft\u00ee \u015fer de s\u00eenordar in \u00fb bi texm\u00een\u00ean di edebiyata de li ser aboriy\u00ean veguh\u00eaz re li hev dike &#8211; w\u00ea hing\u00ea aboriya S\u00fbriyay\u00ea dibe ku bikaribe bi qas\u00ee 15-17 milyar dolar bihew\u00eene. Ev hejmar, wek\u00ee ku diyar e, pir n\u00eaz\u00eek\u00ee veberh\u00eanana nav\u00een\u00ee ya ku ji bo bidestxistina mezinb\u00fbna 10% hewce ye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00eabel\u00ea, ev hevgirtina xuyay\u00ee, pileyeke bilind a lawaziy\u00ea vedi\u015f\u00eare, ji ber ku ew n\u00ee\u015fan dide ku abor\u00ee bi kapas\u00eeteya n\u00eaz\u00eek\u00ee her\u00ee z\u00eade dixebite \u00fb r\u00ea li ber \u015fa\u015ftiy\u00ea teng dike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ev marj h\u00een tengtir dibe dema ku em bihizirin ku hin mezinb\u00fbn dibe ku xwezaya wan pa\u015fver\u00fb be, ev t\u00ea v\u00ea watey\u00ea ku p\u00eakhateya veberh\u00eanana rast\u00een a mezinb\u00fbn\u00ea dibe ku ji hejmar\u00ean gi\u015ft\u00ee k\u00eamtir be, bi v\u00ee reng\u00ee hestyariya aboriy\u00ea ji her h\u00ead\u00eeb\u00fbna herik\u00eena veberh\u00eanan\u00ean n\u00fb re z\u00eade dike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ev t\u00ea w\u00ea watey\u00ea ku budce senaryoya xwe ya ge\u015fb\u00een li ser w\u00ea texm\u00een\u00ea ava dike ku abor\u00ee d\u00ea bi kapas\u00eeteya xwe ya her\u00ee z\u00eade bixebite. Ev yek r\u00eaya \u015fa\u015ftiy\u00ea teng dike. Heger veberh\u00eanan k\u00eam bibin, mezinb\u00fbn d\u00ea k\u00eam bibe \u00fb berhevkirina dahat\u00ea d\u00ea asteng bibe. Ger veberh\u00eanan ji kapas\u00eeteya aboriy\u00ea derbas bibin, z\u00eadeb\u00fbn d\u00ea bibe sedema enflasyon\u00ea, bilindb\u00fbna bihay\u00ean mal \u00fb milk, tengav\u00ee \u00fb dabe\u015fkirina \u015fa\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Li gor\u00ee xal\u00ean ku di be\u015fa dirav\u00ee de hatine destn\u00ee\u015fankirin de, ev senaryo ne ten\u00ea ji bo mezinb\u00fbn\u00ea, l\u00ea di heman dem\u00ea de ji bo aramiya dirav\u00ee j\u00ee r\u00eeskan diafir\u00eene. Herik\u00eena veberh\u00eanan\u00ea ya nehevseng dikare bibe sedema fi\u015far\u00ean daxwaz\u00ea \u200b\u200b\u200b\u200by\u00ean z\u00eade li \u015f\u00fbna peydakirin\u00ea, bi v\u00ee reng\u00ee nehevsengiya di navbera herduyan de girantir dibe.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ji perspekt\u00eefeke aboriya gi\u015ft\u00ee ve, ev xala her\u00ee gir\u00eeng e di nirxandina budcey\u00ea de: R\u00eesk ne ten\u00ea di qaseya k\u00eamasiy\u00ea de ye, ne j\u00ee ten\u00ea di ge\u015fb\u00eeniya li dora mezinb\u00fbn\u00ea de ye, l\u00ea di heman dem\u00ea de di w\u00ea rastiy\u00ea de ye ku t\u00eakiliya di navbera mezinb\u00fbna p\u00eaw\u00eest, veberh\u00eanana p\u00eaw\u00eest \u00fb kapas\u00eeteya hewandina berdest de heya asta her\u00ee daw\u00ee ye. Bi gotineke din, em bi ti\u015ftek\u00ee ku dikare wek\u00ee hevk\u00ea\u015feya serkeftina b\u00eak\u00eamas\u00ee were binavkirin re r\u00fb bi r\u00fb ne: Div\u00ea veberh\u00eanan\u00ean mezin werin kirin, l\u00ea ne ku ji kapas\u00eeteya hewandona aboriy\u00ea derbas bibin; div\u00ea ew ber bi sektor\u00ean hilber\u00eener ve werin r\u00eavekirin, ne spekulasyon; div\u00ea ew bi lez veguherin mezinb\u00fbna rast\u00een, ne ten\u00ea z\u00eadeb\u00fbna bihay\u00ea; \u00fb div\u00ea ew dahat\u00ean \u00e7\u00eatir \u00e7\u00eabikin ber\u00ee ku k\u00eamas\u00ee fi\u015far\u00ea li ser hevsengiyan bike. Ev hevk\u00ea\u015fe bi teor\u00eek\u00ee p\u00eakan e, l\u00ea di prat\u00eek\u00ea de pir k\u00eam e.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Aboriya siyas\u00ee ya saz\u00fbman\u00ee: Bazar, kir\u00ea \u00fb dewlet<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tam li vir, nirxandin\u00ean aboriya siyas\u00ee ya saz\u00fbman\u00ee li hev dicivin. Budce nikare ten\u00ea wek\u00ee hejmar\u00ean gi\u015ft\u00ee were xwendin, l\u00ea wek\u00ee belgeyek ku hewl dide t\u00eakiliya di navbera dewlet, sektora taybet \u00fb civak\u00ea de ji n\u00fb ve ava bike. Ew sektora taybet wek\u00ee &#8220;hevkarek sereke&#8221; di p\u00ea\u015fkeftin\u00ea de p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f dike, tekez li ser te\u015fw\u00eeqkirina veberh\u00eanan\u00ea, berfirehkirina derfet\u00ean veberh\u00eanan\u00ea, ba\u015fkirina j\u00eengeha karsaziy\u00ea, \u00e7areserkirina deyn\u00ean neperformans, xurtkirina rola ragihandin\u00ea, veguher\u00eena d\u00eej\u00eetal, \u00fb binesaziy\u00ea \u00fb tewra k\u00eamkirina dorp\u00ea\u00e7kirina sektora gi\u015ft\u00ee ji sektora taybet dike. Ji h\u00eala teor\u00eek\u00ee ve, ev guhertinek gir\u00eeng e \u00fb tewra dikare wek\u00ee yek ji h\u00eaz\u00ean budcey\u00ea were hesibandin, ji ber ku ew bi awayek\u00ee nepen\u00ee qeb\u00fbl dike ku dewlet bi tena ser\u00ea xwe nikare jin\u00fbveavakirin\u00ea f\u00eenanse bike \u00fb mezinb\u00fbn\u00ea \u00e7\u00eabike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00ea di aboriya siyas\u00ee de, nabe bi formeke tecr\u00eed\u00ee behsa &#8220;sektora taybet&#8221; b\u00ea kirin. Pirsa gir\u00eeng ne ev e: Gelo sektora taybet d\u00ea were h\u00eazdarkirin? Bel\u00ea: K\u00eejan sektora taybet? Sektora taybet a hilber\u00eener, rikber\u00ee \u00fb demdir\u00eaj ku di hilber\u00een, kar\u00fbbar\u00ean hinardekirin\u00ea \u00fb binesaziy\u00ea de be\u015fdar e? An j\u00ee sektorek taybet a dahatane, n\u00eaz\u00eek\u00ee h\u00eaza serdest, ku \u00eemtiyaz, mal, peyman \u00fb derfet\u00ean milk\u00ean nek\u00ea\u015fbar digire dest? Di aboriy\u00ean veguh\u00eaz de, nemaze y\u00ean ku ji \u015fer derdikevin, ev cudah\u00ee gir\u00eeng e. &#8220;H\u00eazdarkirina sektora taybet&#8221; bi rast\u00ee dikare were wateya avakirina aboriyeke bazara hilber\u00eener, l\u00ea di heman dem\u00ea de dikare were wateya vegerandina kir\u00eay\u00ea di formek n\u00fb de.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di v\u00ea watey\u00ea de, ti\u015ft\u00ea ku ber\u00ea di derbar\u00ea avahiya dahatan \u00fb xwezaya veberh\u00eanana h\u00eav\u00eekir\u00ee de hatib\u00fb n\u00eeqa\u015fkirin li vir dir\u00eajkirina xwe dib\u00eene. \u015e\u00eaweya dahatan ji forma aboriy\u00ea bixwe nay\u00ea veqetandin \u00fb \u015f\u00eawaza veberh\u00eanan\u00ea ji avahiya saz\u00fbman\u00ee ya ku r\u00ea dide ber w\u00ea, nay\u00ea veqetandin. Aboriyeke ku bi awayek\u00ee be\u015f\u00ee xwe disp\u00eare dahat\u00ean nebac\u00ea y\u00ean bi esl\u00ea xwe ne diyar \u00fb p\u00ea\u015fb\u00een\u00ee dike ku herik\u00eena veberh\u00eanan\u00ea ya bilez bi\u00e7e, meyla w\u00ea heye ku ber bi \u015f\u00eawey\u00ean l\u00eager\u00eena kir\u00ea ve bi\u00e7e, b\u00eay\u00ee ku v\u00ea yek\u00ea ragih\u00eene j\u00ee.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yek ji nezelaliy\u00ean saziy\u00ee y\u00ean her\u00ee gir\u00eeng di budcey\u00ea de ev e ku her \u00e7end ew hevkariy\u00ean bi sektora taybet re wek\u00ee \u00e7areseriyek\u00ea p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f dike j\u00ee, ew bi t\u00eara xwe avahiy\u00ean saziy\u00ee y\u00ean ku d\u00ea r\u00ea li ber veguhertina van hevkariyan bo hevpeymaniyeke n\u00fb ya kir\u00ea (rant\u00eeer) di navbera dewlet \u00fb sermayey\u00ea de bigirin, ji hol\u00ea radike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ev t\u00ea v\u00ea watey\u00ea ku pirsa navend\u00ee ne ten\u00ea li ser mezinahiya rola sektora taybet e, l\u00ea di heman dem\u00ea de li ser cewhera t\u00eakiliya ku d\u00ea di navbera w\u00ea \u00fb dewlet\u00ea de derkeve hol\u00ea ye: Gelo ew \u00ea t\u00eakiliyek p\u00ea\u015fbaz\u00ee \u00fb hilber\u00een\u00ea be, an j\u00ee t\u00eakiliyeke \u00eemtiyaz \u00fb jin\u00fbvedabe\u015fkirina \u00e7avkaniyan be?<\/p>\n<figure id=\"attachment_14395\" aria-describedby=\"caption-attachment-14395\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-14395\" src=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/AFP__20260320__AA_20032026_2704608__v1__MidRes__ChildrenCelebrateTheEidAlFitrWithJoy-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/AFP__20260320__AA_20032026_2704608__v1__MidRes__ChildrenCelebrateTheEidAlFitrWithJoy-300x200.jpg 300w, https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/AFP__20260320__AA_20032026_2704608__v1__MidRes__ChildrenCelebrateTheEidAlFitrWithJoy-768x512.jpg 768w, https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/AFP__20260320__AA_20032026_2704608__v1__MidRes__ChildrenCelebrateTheEidAlFitrWithJoy-750x500.jpg 750w, https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/AFP__20260320__AA_20032026_2704608__v1__MidRes__ChildrenCelebrateTheEidAlFitrWithJoy.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-14395\" class=\"wp-caption-text\">Zarok li taxa Jober\u00ea ya w\u00earanb\u00fby\u00ee li ser tr\u00eana l\u00eestok\u00ee dil\u00eezin | AFP<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ev yek ji bo aliy\u00ea civak\u00ee y\u00ea budcey\u00ea j\u00ee derbasdar. Ew bi zelal\u00ee niyeta xwe ya ba\u015ftirkirina m\u00fb\u00e7eyan, \u015fer\u00ea li dij\u00ee xizaniy\u00ea, berfirehkirina parastina civak\u00ee, ba\u015ftirkirina tendurist\u00ee \u00fb perwerdey\u00ea, destp\u00eakirina plana &#8220;S\u00fbriyaya b\u00ea kamp&#8221;, p\u00ea\u015fxistina dever\u00ean bandordar \u00fb her\u00eama Cez\u00eer\u00ea ya S\u00fbriyay\u00ee \u00fb jin\u00fbveavakirina binesaziya xizmetguzariy\u00ea diyar dike. Ji perspekt\u00eefeke siyas\u00ee \u00fb civak\u00ee ve, ev gir\u00eeng \u00fb er\u00ean\u00ee ye, heta ji bo ji n\u00fb ve avakirina rewatiy\u00ea j\u00ee gir\u00eeng e. L\u00eabel\u00ea, ji perspekt\u00eefeke aboriya gi\u015ft\u00ee ve, div\u00ea cudah\u00ee di navbera ragihandina armanceke civak\u00ee \u00fb \u015fiyana rast\u00een a bidestxistina w\u00ea de were kirin. Z\u00eadeb\u00fbna m\u00fb\u00e7eyan di haw\u00eerdoreke veguh\u00eaz de dibe ku ba\u015fb\u00fbneke rast\u00een binim\u00eene ger bi aramiya bihay\u00ea \u00fb z\u00eadeb\u00fbna hilber\u00een\u00ea re be, l\u00ea ew dikarin bibin tezm\u00eenata ten\u00ea ya sembol\u00eek ger ji h\u00eala enflasyon\u00ea ve werin hilwe\u015fandin. Plan\u00ean k\u00eamkirina xizaniy\u00ea ne ten\u00ea veqetandin\u00ean gi\u015ft\u00ee, l\u00ea daneyan, \u00e7areseriy\u00ean armanckir\u00ee \u00fb mekan\u00eezmay\u00ean p\u00eakan\u00een\u00ea hewce dikin. Herwiha jihol\u00earakirina kampan p\u00eaw\u00eestiya w\u00ea ne ten\u00ea r\u00eawerz\u00ean siyas\u00ee heye, l\u00ea bel\u00ea bi kapas\u00eeteyeke mezin a bajar\u00ee, daray\u00ee \u00fb saz\u00fbman\u00ee heye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Herwiha, bandora van siyaset\u00ean civak\u00ee rasterast bi ti\u015ft\u00ean ku ber\u00ea di asta dirav\u00ee de hatine anal\u00eezkirin ve gir\u00eaday\u00ee ye. Her t\u00eak\u00e7\u00fbna aramiya bihay\u00ea an r\u00eajeya dan\u00fbstandin\u00ea dikare be\u015fek gir\u00eeng ji bandora wan a rast\u00een t\u00eak bibe \u00fb serkeftina wan bi aramiya gi\u015ft\u00ee ve gir\u00eadide, ku budce bi tevah\u00ee nikare garant\u00ee bike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ji ber v\u00ea yek\u00ea, her \u00e7end budce v\u00eezyonek civak\u00ee ya zelal n\u00ee\u015fan dide j\u00ee, di war\u00ea mekan\u00eezmay\u00ean bic\u00eehan\u00een\u00ea y\u00ean p\u00eaw\u00eest de ji bo wergerandina v\u00ea v\u00eezyon\u00ea bo encam\u00ean p\u00eevand\u00ee pir qelstir dim\u00eene.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Li vir bingeha pirsgir\u00eaka saz\u00fbman\u00ee ye. Budce bi xwe qeb\u00fbl dike ku derengketina reforman \u00fb avakirina kapas\u00eetey\u00ea di nav saziyan de dibe ku encaman pa\u015f bixe. Ew herwiha r\u00eesk\u00ean jeopol\u00eet\u00eek, r\u00eesk\u00ean enflasyon\u00ea \u00fb faktor\u00ean dervey\u00ee y\u00ean ku dikarin l\u00ea\u00e7\u00fbnan z\u00eade bikin an j\u00ee hin projeyan dereng bixin nas dike. Ev mukurhatineke gir\u00eeng e.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00ea ev mukurhatin r\u00ea li ber encamek k\u00fbrtir vedike: Valahiya bingeh\u00een ne ten\u00ea valahiya \u00e7avkaniyan e, l\u00ea valahiya kapas\u00eeteya p\u00eakan\u00een\u00ea ye. P\u00eevana xerc\u00ean plansazkir\u00ee p\u00eaw\u00eestiya wan bi am\u00fbreke r\u00eaveber\u00ee \u00fb saziy\u00ee heye ku bikaribe peyman biniv\u00eese, bi cih b\u00eene, \u00e7avd\u00ear\u00ee bike \u00fb binirx\u00eene. Ev \u015fert \u00fb merc\u00ean ku bi gelemper\u00ee di qonax\u00ean destp\u00eak\u00ea y\u00ean ba\u015fb\u00fbn\u00ea de bi tevah\u00ee nay\u00ean bic\u00eehan\u00een.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di v\u00ea rew\u015f\u00ea de, r\u00eesk ne ten\u00ea di t\u00eak\u00e7\u00fbna bidestxistina armancan de ye, l\u00ea di heman dem\u00ea de di berfirehb\u00fbna daray\u00ee de j\u00ee dibe \u00e7avkaniya nehevsengiy\u00ean n\u00fb, \u00e7i bi r\u00eaya dabe\u015fkirina \u015fa\u015f a \u00e7avkaniyan, xurtkirina tor\u00ean desthilat\u00ea, an j\u00ee kanal\u00eezekirina veberh\u00eanan\u00ea ber bi sektor\u00ean bi vegera siyas\u00ee ya bilez ve be ne ku vegera abor\u00ee ya domdar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Li welat\u00ean ku ji \u015fer derdikevin, pirsgir\u00eaka gir\u00eeng pir caran ne di formulekirina r\u00ear\u00eenek\u00ea de ye, l\u00ea di kapas\u00eeteya dewlet\u00ea ya peyman, peydakirin, \u00e7avd\u00ear\u00eekirin, kontrolkirin, hevr\u00eazkirin, bihakirin \u00fb veberh\u00eanana rasterast de ye. \u00c7iqas p\u00eevana veberh\u00eanan \u00fb xerc\u00ean berfireh di nav haw\u00eerdorek saziy\u00ee ya nazik de mezintir be, ewqas r\u00eeska veguher\u00eena ji &#8220;berfirehb\u00fbna ga\u015fep\u00eadan\u00ee&#8221; bo &#8220;berfirehb\u00fbna nep\u00eakan&#8221; an &#8220;berfirehb\u00fbna xwed\u00ee bandoreke qels&#8221; mezintir dibe.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ji ber v\u00ea yek\u00ea, ev be\u015f ne \u200b\u200bten\u00ea anal\u00eeza ber\u00ea berfireh dike, l\u00ea di heman dem\u00ea de ravekirinek\u00ea j\u00ee ji bo w\u00ea peyda dike: Gelek ji r\u00eesk\u00ean ku di dahatan, di hevsengiya dirav\u00ee \u00fb di mentiqa mezinb\u00fbn\u00ea de derketine hol\u00ea, kok\u00ean xwe di v\u00ea avahiya saz\u00fbman\u00ee de dib\u00eenin, ku w\u00ea dike xala sereke ya rast\u00een ji bo nirxandina budcey\u00ea.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Encam<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bi van hem\u00fb ti\u015ft\u00ean jor\u00een, w\u00eaneya bud\u00e7ey\u00ea zelaltir dibe. Ji aliyek\u00ee ve, ew xwed\u00ee avantaj\u00ean rast\u00een e ku nay\u00ean pa\u015fguhkirin. Ew v\u00eezyoneke zelal ji bo jin\u00fbveavakirin\u00ea p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f dike, gir\u00eengiya sektora taybet qeb\u00fbl dike, r\u00eajeyeke veberh\u00eanan\u00ea ya gir\u00eeng vediqet\u00eene, gir\u00eengiy\u00ea dide aliy\u00ea civak\u00ee, hi\u015fmendiya hin r\u00eesk\u00ean aboriya gi\u015ft\u00ee n\u00ee\u015fan dide \u00fb ji h\u00eala x\u00eetab\u00ee ve, hewl dide ku berfirehb\u00fbna daray\u00ee bi parastina aramiya dirav\u00ee ve gir\u00eabide. Ev hem\u00fb w\u00ea ji budcey\u00ean ferm\u00ee an girt\u00ee y\u00ean ku ten\u00ea li ser hesab\u00ea teng disekinin terc\u00eeh dike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ji aliy\u00ea din ve, ew xwed\u00ee qelsiy\u00ean avah\u00eesaziy\u00ea y\u00ean zelal e: Nakokiya di navbera ziman\u00ea hi\u015fyariya daray\u00ee \u00fb prat\u00eeka berfirehb\u00fbn\u00ea de; gir\u00eadana bi \u00e7avkaniy\u00ean dahat\u00ea re ku p\u00ea\u015fb\u00eeniya ba\u015fb\u00fbna saz\u00fbman\u00ee ya bilez dikin, di nav de giha\u015ftina asteke ku heta astek\u00ea bilind e ya dahat\u00ean bac\u00ea li gor\u00ee rastiya aboriyek pi\u015ft\u00ee pev\u00e7\u00fbn\u00ea; ge\u015fb\u00eeniya z\u00eade di derbar\u00ea mezinb\u00fbn \u00fb veberh\u00eanan\u00ea de; neb\u00fbna h\u00fbrguliyan di hin ti\u015ft\u00ean dahat\u00ea de, nemaze vegera li ser veberh\u00eanan\u00ean dewlet\u00ea; para mezin a l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean ewlehiy\u00ea; \u00fb gir\u00eadana nepen\u00ee bi h\u00eaz\u00ean bazar\u00ea \u00fb f\u00eenansmana dervey\u00ee re ji bo pira di navbera armanc \u00fb f\u00eenansmana hik\u00fbmet\u00ea de.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00eabel\u00ea, r\u00eesk ne pi\u00e7\u00fbk in l\u00ea navend\u00ee ne. P\u00ea\u015f\u00een, veberh\u00eanan\u00ean taybet \u00fb biyan\u00ee dibe ku bi qaseya yan leza \u00e7aver\u00eakir\u00ee p\u00eak ney\u00ean, ku bibe sedema mezinb\u00fbna k\u00eamtir, dahat\u00ean k\u00eamkir\u00ee \u00fb k\u00eamasiyek mezintir. A duyem, heger veberh\u00eanan p\u00eak werin, ew dikarin ber bi sektor\u00ean kir\u00eagiriy\u00ea an milk\u00ean nek\u00ea\u015fbar ve werin kanal\u00eezekirin ku mezinb\u00fbna hilber\u00eener a t\u00ear \u00e7\u00eanakin. A s\u00eayem, s\u00eenorkirin\u00ean kapas\u00eeteya hewandin\u00ea dikarin herik\u00een\u00ean mezin veguher\u00eenin enflasyon\u00ea, bihay\u00ean sermayey\u00ea y\u00ean bilind \u00fb astengiy\u00ean p\u00eakan\u00een\u00ea. A \u00e7arem, berfirehb\u00fbna daxwaz\u00ea, ku ji h\u00eala xerc, \u015fandin\u00ean drav \u00fb vegera ni\u015ftecihan ve t\u00ea bir\u00eavebirin, dikare ji ba\u015fb\u00fbna peydakirin\u00ea z\u00fbtir be, zext\u00ea li ser bihayan \u00fb r\u00eajeya dan\u00fbstandin\u00ea bike, tewra b\u00eay\u00ee f\u00eenansekirina rasterast a dirav\u00ee ya k\u00eamasiy\u00ea j\u00ee. A p\u00eancem, kapas\u00eeteya saz\u00fbman\u00ee ya qels, di nav de kapas\u00eeteya daray\u00ee, dikare be\u015fek gir\u00eeng a l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean veberh\u00eanan\u00ea \u00fb bernamey\u00ean civak\u00ee ji ya ku belge texm\u00een dike pir k\u00eamtir bandor bike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dema ku ev r\u00eesk hevdem\u00ee t\u00eakiliya di navbera dahat, f\u00eenansekirin, \u015f\u00eawaz\u00ean veberh\u00eanan\u00ea \u00fb avahiya saz\u00fbman\u00ee de b\u00eane nirxandin, ew wek\u00ee r\u00eesk\u00ean serbixwe xuya nakin, l\u00ea bel\u00ea wek\u00ee derbir\u00een\u00ean cuda y\u00ean s\u00eenordariyek hevpar xuya dikin: Kapas\u00eeteya saz\u00fbman\u00ee ya s\u00eenorkir\u00ee ji bo veguherandina berfirehb\u00fbna daray\u00ee bo mezinb\u00fbna domdar b\u00eay\u00ee \u00e7\u00eakirina nehevsengiy\u00ean gi\u015ft\u00ee.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Encama ku ji v\u00ea anal\u00eez\u00ea hatiye derxistin ne ew e ku budce &#8220;xirab&#8221; an &#8220;ne gengaz&#8221; e \u00fb ne j\u00ee dilrehetker an muhafezekar e. A rast, ew bud\u00e7eyeke veguh\u00eaz a pir azwer e ku xwedan r\u00eayeke ewlehiy\u00ea ya teng e. H\u00eaza w\u00ea ya sereke di r\u00ea\u00e7a w\u00ea ya zelal de ye: Jin\u00fbveavakirina dewlet\u00ea, ji n\u00fbvedestp\u00eakirina aboriy\u00ea, bih\u00eazkirina sektora taybet \u00fb berfirehkirina heb\u00fbna civak\u00ee ya dewlet\u00ea. Lawaziya w\u00ea ya sereke di gir\u00eadana w\u00ea bi r\u00eazek dir\u00eaj a \u015fert\u00ean hevdem ji bo serkeftina w\u00ea de ye: Aramiya ewlehiy\u00ea, ba\u015fkirina saz\u00fbman\u00ee, herik\u00eena veberh\u00eanan\u00ea, ba\u015ftirkirina kar\u00eegeriya enerjiy\u00ea, mezinb\u00fbna bilez, z\u00eadeb\u00fbnek rast\u00een a kapas\u00eeteya bac\u00ea ya dewlet\u00ea, aramiya dirav\u00ee \u00fb vegerandina baweriy\u00ea. Di aboriy\u00ea de, her ku b\u00eatir \u015fert div\u00ea di heman dem\u00ea de werin bic\u00eehan\u00een, senaryoya bingeh\u00een ew qas k\u00eamtir p\u00eabawer dibe.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bi v\u00ea watey\u00ea, dijwar\u00eeya rast\u00een a ku ji h\u00eala v\u00ea bud\u00e7ey\u00ea ve hat\u00ee e\u015fkerekirin ne ten\u00ea di bidestxistina van mercan de ye, l\u00ea di bidestxistina wan de di heman dem\u00ea de ye, ku ew n\u00eaz\u00eektir\u00ee hevk\u00ea\u015feke xwed\u00ee hevsengiyeke h\u00fbrb\u00een e, ji ber ku her nehevsengiyek di her yek ji h\u00eaman\u00ean w\u00ea de dikare bibe sedema veguhestina bilez a nehevsengiyan li seranser\u00ea may\u00ee ya aboriy\u00ea.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ji ber v\u00ea yek\u00ea, nirxandineke b\u00eaal\u00ee ya v\u00ea budcey\u00ea div\u00ea bi zelal\u00ee diyar bike ku ew ne budceyek domdariy\u00ea ye bi wateya hi\u015fk, l\u00ea bel\u00ea qumarek e. Qumarek e ku dewlet dikare daray\u00eeya xwe berfireh bike b\u00eay\u00ee ku kontrola dirav\u00ee winda ji dest bide; ku abor\u00ee dikare bi lez mezin bibe b\u00eay\u00ee ku bi s\u00eenorkirin\u00ean xwe y\u00ean hewandin\u00ea re r\u00fb bi r\u00fb bim\u00eene; ku sektora taybet \u00fb veberh\u00eanana biyan\u00ee d\u00ea bibin h\u00eaz\u00ean hilber\u00eener ne ten\u00ea vez\u00eevirandina kir\u00eay\u00ea; ku saziy\u00ean dewlet\u00ea, tev\u00ee am\u00fbr\u00ean w\u00ea y\u00ean bac\u00ea, dikarin fon\u00ean veqetand\u00ee veguher\u00eenin encam\u00ean berbi\u00e7av. Ev ne qumar\u00ean ne gengaz in, l\u00ea pir mezin in.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Heger ev merc ney\u00ean bic\u00eehan\u00een, dibe ku budce ji am\u00fbreke jin\u00fbveavakirin\u00ea veguhere \u00e7avkaniyeke n\u00fb ya nehevsengiy\u00ea, ne ji ber armanc\u00ean w\u00ea, l\u00ea ji ber valahiya di navbera armanc\u00ean w\u00ea \u00fb kapas\u00eeteya saziy\u00ee ya p\u00eakan\u00eena wan de.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ji ber v\u00ea sedem\u00ea bi taybet, ti\u015ft\u00ea ku sala 2026an d\u00ea e\u015fkere bike ne ten\u00ea rastb\u00fbna p\u00ea\u015fb\u00eeniy\u00ean daray\u00ee ye, l\u00ea di heman dem\u00ea de asta ku dewleta n\u00fb ya S\u00fbriyay\u00ea dikare gir\u00eaka klas\u00eek a her aboriya pi\u015ft\u00ee \u015fer \u00e7areser bike ye: \u00c7awa xwe berfireh bike b\u00eay\u00ee ku aboriya gi\u015ft\u00ee nehevseng bike, \u00e7awa bazar\u00ea azad bike b\u00eay\u00ee ku kir\u00eatiy\u00ea ji n\u00fb ve \u00e7\u00eake, \u00e7awa kapas\u00eeteya bac\u00ea ya rast\u00een ava bike \u00fb \u00e7awa ba\u015fb\u00fbn\u00ea ragih\u00eene ber\u00ee ku am\u00fbr\u00ean w\u00ea y\u00ean saziy\u00ee bi tevah\u00ee giha\u015ft\u00ee bin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dr. Mislim Talas Made bi ereb\u00ee j\u00ee heye \u0627\u0644\u0639\u0631\u0628\u064a\u0629\u00a0 (Kurteya naverok\u00ea) Budceya S\u00fbriyay\u00ea ya sala 2026an, ne ten\u00ea hejmar in, l\u00ea bel\u00ea hewldaneke e\u015fkere ya dewlet\u00ea ye ji bo jin\u00fbveavakirina xwe \u00fb aboriy\u00ea ye, pi\u015ft\u00ee sal\u00ean dir\u00eaj ji \u015fer. Dewlet xwe disp\u00eare z\u00eadeb\u00fbneke mezin di xerc\u00ea de, bi armanca ba\u015fkirina xizmetguzariyan, destekday\u00eena abor\u00ee \u00fb destp\u00eakirina [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":14399,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_crdt_document":"","jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[22,59],"tags":[],"ppma_author":[191],"class_list":["post-14394","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manshet","category-nirxandin"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Budceya S\u00fbriyay\u00ea ya sala 2026an\u2026 Aboriyeke ku di h\u00eaza kar\u00eena xwe ya her\u00ee daw\u00ee de dixebite - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-195\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Budceya S\u00fbriyay\u00ea ya sala 2026an\u2026 Aboriyeke ku di h\u00eaza kar\u00eena xwe ya her\u00ee daw\u00ee de dixebite - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dr. Mislim Talas Made bi ereb\u00ee j\u00ee heye \u0627\u0644\u0639\u0631\u0628\u064a\u0629\u00a0 (Kurteya naverok\u00ea) Budceya S\u00fbriyay\u00ea ya sala 2026an, ne ten\u00ea hejmar in, l\u00ea bel\u00ea hewldaneke e\u015fkere ya dewlet\u00ea ye ji bo jin\u00fbveavakirina xwe \u00fb aboriy\u00ea ye, pi\u015ft\u00ee sal\u00ean dir\u00eaj ji \u015fer. Dewlet xwe disp\u00eare z\u00eadeb\u00fbneke mezin di xerc\u00ea de, bi armanca ba\u015fkirina xizmetguzariyan, destekday\u00eena abor\u00ee \u00fb destp\u00eakirina [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-195\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-04-13T10:38:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/AFP__20260312__AA_12032026_2692440__v1__MidRes__RamadanCrowdsFillTheStreetsOfDamascu.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"682\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"30 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-195\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-195\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1\"},\"headline\":\"Budceya S\u00fbriyay\u00ea ya sala 2026an\u2026 Aboriyeke ku di h\u00eaza kar\u00eena xwe ya her\u00ee daw\u00ee de dixebite\",\"datePublished\":\"2026-04-13T10:38:48+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-195\\\/\"},\"wordCount\":8175,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-195\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/AFP__20260312__AA_12032026_2692440__v1__MidRes__RamadanCrowdsFillTheStreetsOfDamascu.jpg\",\"articleSection\":[\"Manshet\",\"NIRXANDIN\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-195\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-195\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-195\\\/\",\"name\":\"Budceya S\u00fbriyay\u00ea ya sala 2026an\u2026 Aboriyeke ku di h\u00eaza kar\u00eena xwe ya her\u00ee daw\u00ee de dixebite - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-195\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-195\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/AFP__20260312__AA_12032026_2692440__v1__MidRes__RamadanCrowdsFillTheStreetsOfDamascu.jpg\",\"datePublished\":\"2026-04-13T10:38:48+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-195\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-195\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-195\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/AFP__20260312__AA_12032026_2692440__v1__MidRes__RamadanCrowdsFillTheStreetsOfDamascu.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/AFP__20260312__AA_12032026_2692440__v1__MidRes__RamadanCrowdsFillTheStreetsOfDamascu.jpg\",\"width\":1024,\"height\":682,\"caption\":\"D\u00eemenek ji \u015eam\u00ea di 7\u00ea adara 2026an de | AFP\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/1-195\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Budceya S\u00fbriyay\u00ea ya sala 2026an\u2026 Aboriyeke ku di h\u00eaza kar\u00eena xwe ya her\u00ee daw\u00ee de dixebite\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/\",\"name\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"description\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1\",\"name\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g48edb19aea60f53bda6015f6c91c3761\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/nlka.net\\\/ku\\\/author\\\/editor\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Budceya S\u00fbriyay\u00ea ya sala 2026an\u2026 Aboriyeke ku di h\u00eaza kar\u00eena xwe ya her\u00ee daw\u00ee de dixebite - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-195\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Budceya S\u00fbriyay\u00ea ya sala 2026an\u2026 Aboriyeke ku di h\u00eaza kar\u00eena xwe ya her\u00ee daw\u00ee de dixebite - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","og_description":"Dr. Mislim Talas Made bi ereb\u00ee j\u00ee heye \u0627\u0644\u0639\u0631\u0628\u064a\u0629\u00a0 (Kurteya naverok\u00ea) Budceya S\u00fbriyay\u00ea ya sala 2026an, ne ten\u00ea hejmar in, l\u00ea bel\u00ea hewldaneke e\u015fkere ya dewlet\u00ea ye ji bo jin\u00fbveavakirina xwe \u00fb aboriy\u00ea ye, pi\u015ft\u00ee sal\u00ean dir\u00eaj ji \u015fer. Dewlet xwe disp\u00eare z\u00eadeb\u00fbneke mezin di xerc\u00ea de, bi armanca ba\u015fkirina xizmetguzariyan, destekday\u00eena abor\u00ee \u00fb destp\u00eakirina [&hellip;]","og_url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-195\/","og_site_name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","article_published_time":"2026-04-13T10:38:48+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":682,"url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/AFP__20260312__AA_12032026_2692440__v1__MidRes__RamadanCrowdsFillTheStreetsOfDamascu.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","Est. reading time":"30 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-195\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-195\/"},"author":{"name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#\/schema\/person\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1"},"headline":"Budceya S\u00fbriyay\u00ea ya sala 2026an\u2026 Aboriyeke ku di h\u00eaza kar\u00eena xwe ya her\u00ee daw\u00ee de dixebite","datePublished":"2026-04-13T10:38:48+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-195\/"},"wordCount":8175,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-195\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/AFP__20260312__AA_12032026_2692440__v1__MidRes__RamadanCrowdsFillTheStreetsOfDamascu.jpg","articleSection":["Manshet","NIRXANDIN"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/nlka.net\/ku\/1-195\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-195\/","url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-195\/","name":"Budceya S\u00fbriyay\u00ea ya sala 2026an\u2026 Aboriyeke ku di h\u00eaza kar\u00eena xwe ya her\u00ee daw\u00ee de dixebite - Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-195\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-195\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/AFP__20260312__AA_12032026_2692440__v1__MidRes__RamadanCrowdsFillTheStreetsOfDamascu.jpg","datePublished":"2026-04-13T10:38:48+00:00","author":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#\/schema\/person\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-195\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nlka.net\/ku\/1-195\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-195\/#primaryimage","url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/AFP__20260312__AA_12032026_2692440__v1__MidRes__RamadanCrowdsFillTheStreetsOfDamascu.jpg","contentUrl":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/AFP__20260312__AA_12032026_2692440__v1__MidRes__RamadanCrowdsFillTheStreetsOfDamascu.jpg","width":1024,"height":682,"caption":"D\u00eemenek ji \u015eam\u00ea di 7\u00ea adara 2026an de | AFP"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/1-195\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/nlka.net\/ku\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Budceya S\u00fbriyay\u00ea ya sala 2026an\u2026 Aboriyeke ku di h\u00eaza kar\u00eena xwe ya her\u00ee daw\u00ee de dixebite"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#website","url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/","name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","description":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nlka.net\/ku\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nlka.net\/ku\/#\/schema\/person\/0f330c9617910fb271a0bbdec9aa27d1","name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g48edb19aea60f53bda6015f6c91c3761","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g","caption":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan"},"url":"https:\/\/nlka.net\/ku\/author\/editor\/"}]}},"authors":[{"term_id":191,"user_id":2,"is_guest":0,"slug":"editor","display_name":"Navenda Kurd\u00ee ya L\u00eakol\u00eenan","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f37474a774f6e97b11e8600f301c0f7105fbe0028453c48e0b2da7a323435eef?s=96&d=mm&r=g","0":null,"1":"","2":"","3":"","4":"","5":"","6":"","7":"","8":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14394","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14394"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14394\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14400,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14394\/revisions\/14400"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14399"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14394"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14394"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14394"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/nlka.net\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=14394"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}